Bảo tồn, lan tỏa nghệ thuật cải lương thông qua không gian số

Ngày 9/2, Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP Hồ Chí Minh (HASEM) tổ chức chương trình “Không gian di sản số”, giới thiệu nhiều sáng kiến nhằm bảo tồn và lan tỏa nghệ thuật cải lương thông qua các nền tảng hiện đại.

Phát biểu tại chương trình, TS. Trương Thị Minh Sâm, Chủ tịch HASEM cho biết, cải lương là loại hình nghệ thuật đặc biệt của vùng Nam Bộ, không chỉ là di sản văn hóa phi vật thể của quốc gia mà còn là tài sản tinh thần vô giá, góp phần tạo nên bản sắc riêng của khu vực.

Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa và kỷ nguyên số, thách thức đặt ra là làm thế nào để thế hệ trẻ có thể tiếp cận, hiểu và yêu mến loại hình nghệ thuật truyền thống này?

Trong bối cảnh cải lương đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, những sáng kiến kết hợp giữa bảo tồn và chuyển đổi số được xem là hướng đi cần thiết để nghệ thuật truyền thống tiếp tục tồn tại và phát triển.

“Không gian di sản số” chính là một trong những lời giải cho bài toán này, khi không chỉ mở ra cách tiếp cận mới cho cải lương, mà còn gợi mở mô hình bảo tồn di sản phù hợp với thời đại.

Khi di sản được đặt trong không gian công nghệ, cải lương không chỉ được lưu giữ mà còn có cơ hội “tái sinh” trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực văn hóa góp phần phát triển kinh tế sáng tạo và khẳng định bản sắc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức giới thiệu website “Bảo tàng Cải lương Nam Bộ” - một không gian trực tuyến lưu trữ tư liệu về hành trình hơn 100 năm của nghệ thuật cải lương, từ bài bản, giai điệu đến hình ảnh và tư liệu quý hiếm.

Dự án cộng đồng “Bổn xưa còn đó” cũng được ra mắt dịp này, với mục tiêu phục dựng và diễn giải các bài bản cải lương cổ dưới góc nhìn đương đại, kết hợp công nghệ âm thanh, hình ảnh để đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Trong đó, trải nghiệm board game “Lô tô vọng cổ” - sản phẩm đầu tiên của dự án “Bổn xưa còn đó” được phục dựng từ các bài bản cải lương trước năm 1945. Trò chơi kết hợp yếu tố giải trí hiện đại với âm nhạc truyền thống, giúp người chơi tiếp cận các điệu thức vọng cổ thông qua hình thức tương tác sáng tạo.

Đây là cách tiếp cận mới nhằm đưa cải lương đến gần hơn với thế hệ trẻ - nhóm công chúng lớn lên trong môi trường số. Thay vì tiếp nhận di sản qua những bài giảng khô khan, người trẻ có thể trải nghiệm cải lương thông qua các sản phẩm văn hóa mang tính tương tác và giải trí.

Cũng tại chương trình, nghệ sĩ, soạn giả Linh Huyền đã chia sẻ về hành trình hơn 8 năm biên soạn sách "Học âm nhạc cải lương". Công trình dày hơn 500 trang được xem là nỗ lực đầu tiên hệ thống hóa toàn bộ cấu trúc và phương pháp luyện thanh trong âm nhạc cải lương, kết hợp giữa lý thuyết ngũ cung, điệu - hơi và khí công luyện giọng, giúp người học không chỉ ca được mà còn hiểu nền tảng văn hóa và triết lý dân tộc.

Tác phẩm này hướng đến việc biến di sản truyền miệng thành tài liệu học tập có giá trị, tạo nền tảng cho giáo dục, đào tạo và nghiên cứu, đồng thời góp phần bảo tồn di sản văn hóa Việt qua phương pháp học hiện đại.