Một sự kiện chưa từng xảy ra đã được ghi nhận trong cuối tuần qua khi hệ thống giám sát hàng hải và dữ liệu vệ tinh xác nhận không có bất kỳ tàu chở dầu nào đi qua eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải hẹp này vốn đảm nhiệm khoảng 21 triệu thùng dầu mỗi ngày cho thị trường toàn cầu.
Khi các thị trường mở cửa ngày 19/4, phản ứng diễn ra gần như tức thì. Bitcoin giảm xuống 74.200 USD trong phiên đêm trước khi hồi nhẹ lên quanh 74.800 USD, chính thức đánh mất ngưỡng hỗ trợ tâm lý 75.000 USD vốn đã đứng vững qua nhiều đợt biến động trước đó.
Cùng thời điểm, vàng vượt mốc 3.050 USD mỗi ounce, trong khi hợp đồng dầu Brent tăng vọt 12% lên 112 USD một thùng.
Diễn biến của Bitcoin không chỉ mang ý nghĩa về mặt con số. Việc xuyên thủng mốc 75.000 USD đã kích hoạt làn sóng thanh lý tự động trên thị trường phái sinh, cuốn trôi hơn 400 triệu USD các vị thế mua chỉ trong 24 giờ.
Áp lực bán cưỡng bức này khuếch đại đà giảm giá theo cách gần như không liên quan đến nền tảng của thị trường tiền số, mà phản ánh rõ rệt điều kiện thanh khoản chung.
Khi các tổ chức tài chính đồng loạt thu hẹp rủi ro, Bitcoin thường bị bán ra cùng nhóm cổ phiếu công nghệ thay vì đóng vai trò trú ẩn như vàng.
Hợp đồng tương lai Nasdaq 100 cũng cho thấy khả năng giảm 1,5% ngay đầu phiên, cho thấy mối tương quan quen thuộc giữa tài sản rủi ro đang lặp lại.
Việc tê liệt hoàn toàn tại eo biển Hormuz không xuất phát từ một cuộc đối đầu quân sự đơn lẻ. Các báo cáo hiện tại cho thấy sự kết hợp giữa phong tỏa hải quân ở mức độ cao và một cuộc tấn công mạng có tổ chức nhằm vào hệ thống nhận dạng tự động trên các tàu chở dầu cỡ lớn đã khiến hoạt động điều hướng trong khu vực gần như đóng băng.
Bộ Tư lệnh Hải quân Trung tâm Mỹ khẳng định nguyên tắc tự do hàng hải vẫn được duy trì, tuy nhiên yếu tố mang tính quyết định lại đến từ thị trường bảo hiểm.
Các nhà bảo hiểm thương mại đã đồng loạt ngừng cung cấp bảo hiểm cho tàu thuyền đi vào khu vực này, đồng nghĩa không hãng vận tải nào có thể chấp nhận rủi ro pháp lý và tài chính để đưa tàu chở dầu qua eo biển, bất kể có sự hộ tống quân sự hay không. Trên thực tế, đây là một dạng phong tỏa kinh tế vận hành độc lập với kết cục quân sự.
Các tập đoàn năng lượng lớn như Shell, BP và Saudi Aramco đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với các chuyến giao dầu từ Vịnh Ba Tư, qua đó thừa nhận sự gián đoạn nằm ngoài nghĩa vụ hợp đồng thông thường.
Eo biển Hormuz từng là điểm nóng trong nhiều thập kỷ và thậm chí đã vượt qua các cuộc chiến tàu dầu trong thập niên 1980 mà không bị gián đoạn hoàn toàn. Lần này, mức độ và cơ chế tác động được đánh giá là khác biệt về bản chất.
Mức tăng 12% của dầu Brent không chỉ phản ánh yếu tố tâm lý. Khoảng 21% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu phụ thuộc vào tuyến hàng hải này và hiện không tồn tại phương án thay thế khả thi trong ngắn hạn cho các nhà sản xuất tại Vịnh Ba Tư.
Những tuyến đường từng được sử dụng khi khu vực Biển Đỏ gián đoạn trong các năm 2024 và 2025 không thể giải quyết bài toán nguồn cung từ vùng Vịnh.
Các kho dự trữ dầu chiến lược được thiết lập chính là để ứng phó với những kịch bản như vậy, và các thông báo xả kho từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế hoặc Bộ Năng lượng Mỹ có thể kìm hãm đà tăng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khoảng trống nguồn cung vật chất là có thật và tác động ngay lập tức.
Đối với Bitcoin và các tài sản số nói chung, câu hỏi đặt ra là thời gian thị trường xem đây như một tài sản rủi ro sẽ kéo dài bao lâu.
Trong các cú sốc địa chính trị cấp tính, tiền số thường giảm cùng cổ phiếu trong 48 đến 72 giờ đầu, trước khi có khả năng tách nhịp nếu khủng hoảng kéo dài mà không lan sang hệ thống tài chính rộng lớn hơn.
Vùng giá từ 74.000 đến 75.000 USD hiện trở thành ngưỡng then chốt. Việc đóng cửa bền vững dưới vùng này có thể mở ra kịch bản kiểm định các mức hỗ trợ thấp hơn quanh đầu 70.000 USD.
Về dài hạn, tín hiệu đáng chú ý hơn nằm ở chi phí năng lượng đối với hoạt động khai thác Bitcoin. Một cú sốc giá dầu kéo dài sẽ lan sang giá điện tại nhiều khu vực có lưới điện phụ thuộc lớn vào khí đốt, nơi tập trung không ít cơ sở khai thác tiền số.
Áp lực mang tính cấu trúc này có ý nghĩa lớn hơn nhiều trong khung thời gian 6 đến 12 tháng so với những biến động ngắn hạn do thanh lý kỹ thuật.
Việc tình trạng phong tỏa tại eo biển Hormuz chỉ kéo dài vài ngày hay nhiều tuần sẽ quyết định đây là một đợt biến động nhất thời hay khởi đầu cho quá trình định giá lại sâu rộng đối với các tài sản tiêu thụ nhiều năng lượng.
