Đây được coi là mô hình hướng tới chăm sóc đa tầng, lấy cộng đồng làm nền tảng, giảm áp lực y tế khi Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa nhanh nhất châu Á.
Đề xuất nằm trong dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số đang được lấy ý kiến, với mục tiêu xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi linh hoạt, giảm tải cho các cơ sở y tế và nâng cao chất lượng sống cho nhóm dân số ngày càng gia tăng này.
Theo đó, bên cạnh hình thức chăm sóc tại nhà, mô hình chăm sóc cộng đồng sẽ được tổ chức thông qua các câu lạc bộ và điểm chăm sóc ban ngày.
Đây sẽ là nơi người cao tuổi được theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, sinh hoạt văn hóa – tinh thần, đồng thời duy trì kết nối xã hội và phát huy vai trò trong cộng đồng.
Đáng chú ý, các điểm chăm sóc ban ngày không làm phát sinh thêm bộ máy hay biên chế mới, mà tận dụng hạ tầng sẵn có tại địa phương. Nhân lực tham gia gồm tình nguyện viên, nhân viên y tế cơ sở và người hành nghề khám chữa bệnh, được đào tạo, tập huấn theo quy định nhằm bảo đảm chất lượng chăm sóc.
Về cơ chế tài chính, dự thảo đề xuất Nhà nước hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cho người cao tuổi cô đơn, bệnh nặng, không thể tự đến cơ sở y tế. Với các nhu cầu chăm sóc khác, người dân có thể tự chi trả hoặc kết hợp nguồn lực xã hội hóa. Chính quyền địa phương sẽ chủ động quyết định mức hỗ trợ phù hợp.
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hiếm có. Từ năm 2011, tỷ lệ người cao tuổi đã vượt ngưỡng 10% và chỉ sau khoảng 20 năm có thể đạt 20%, nhanh hơn rất nhiều so với các quốc gia phát triển như Pháp hay Thụy Điển.
Hiện cả nước có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số, trong đó phần lớn sống ở nông thôn và nhiều người mắc đồng thời 2–3 bệnh nền. Dự báo đến năm 2032, số người cao tuổi sẽ vượt số trẻ em, đặt ra áp lực lớn lên hệ thống an sinh và y tế.
Trong bối cảnh đó, việc phát triển mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng được xem là giải pháp cấp thiết, không chỉ giúp người cao tuổi được chăm sóc ngay tại nơi sinh sống mà còn góp phần xây dựng hệ thống an sinh đa tầng, thích ứng với “cơn sóng” già hóa đang đến rất nhanh.
