Vốn dĩ, tháng 10 luôn thường là khoảng thời gian đặc biệt bận rộn đối với lĩnh vực sản xuất nhằm chuẩn bị nguồn hàng phục vụ dịp lễ tết cuối năm. Khi đó, người công nhân lao động chỉ mong “được thảnh thơi” dù chỉ đôi lúc.Tuy nhiên, trong năm nay, sự suy giảm mạnh trong hoạt động sản xuất khiến công nhân “xanh mặt” khi phải tìm kiếm việc làm. Cú sốc mà dịch bệnh gây ra đối với thị trường lao động tại Trung Quốc sẽ ở quy mô "chưa từng có tiền lệ".
Sau khi bị đại dịch Covid-19 hoành hành, quốc gia đông dân nhất thế giới đứng trước nhiều khó khăn để phục hồi hoàn toàn nền kinh tế và giới chuyên gia cho rằng số người thất nghiệp thật có thể gấp nhiều lần số liệu chính thức. Trong đầu năm nay, tỷ lệ thất nghiệp ở Trung Quốc đã tăng lên 6,2% so với con số 4-5% mọi năm, tuy nhiên, số liệu thực tế có thể tồi tệ hơn nhiều.
Một công nhân nhà máy ở tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc. Ảnh: FT.
Trong tháng 10 năm nay, loạt nhà quản lý nhà máy ở miền nam Trung Quốc đang báo cáo lượng đơn đặt hàng giảm tới 50% do toàn bộ hàng tồn kho ở Mỹ và châu Âu, làm sâu sắc thêm triển vọng ảm đạm cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Ông Jimmy ngồi bệt trên sàn nhà đầy bụi của nhà máy ở Quảng Đông, mơ màng nghĩ về số tiền mà mình còn nợ. Công nhân của ông đã được trả hết tiền công, máy móc được bán tháo và thậm chí cả đồ đạc trong văn phòng cũng bị dỡ bỏ sau khi ông đóng cửa nhà máy lần cuối vào tháng 10.
Chia sẻ với tờ Financial Times, ông giãi bày: “Các đơn đặt hàng liên tục suy giảm và việc đóng cửa liên tục do đại dịch Covid-19 là tất cả những lý do khiến tôi muốn đóng cửa nhà máy. “Nhưng trên hết, cảm giác như không còn hy vọng. Không có dấu hiệu nào của sự phục hồi”.
Sự thật phũ phàng này cho thấy mức độ phức tạp mà các doanh nghiệp tại Bắc Kinh phải đối mặt - những người vốn đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng bất động sản “u ám”, các đợt giãn cách lẻ tẻ và tâm lý người tiêu dùng yếu ớt, cùng với một sự phức tạp khác. Tháng trước, Trung Quốc báo cáo rằng tổng sản phẩm quốc nội quý III chỉ tăng 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mục tiêu 5,5% hàng năm.
“Đáng lẽ đây là khoảng thời gian kinh doanh bận rộn, nhưng, trong hai tháng qua, đó là khoảng thời gian tồi tệ nhất. Christian Gassner, chủ nhà máy sản xuất đồ nội thất ở Quảng Đông chia sẻ. Các đặt hàng đang giảm từ 30 đến 50% trong một số ngành nhất định. Nhiều người đang phải đóng cửa nhà máy và nhận về khoản lỗ đáng kể.
Alan Scanlan, một giám đốc điều hành tại Hồng Kông, người làm việc trong lĩnh vực tìm nguồn cung ứng bên ngoài miền nam Trung Quốc, cho biết sự chậm lại là kết quả tất yếu của sự bùng nổ thương mại điện tử vào cuối năm 2022.
Ví dụ, Nike đã báo cáo vào tháng 9 rằng hàng tồn kho ở Bắc Mỹ của họ đã tăng 65% vào cuối quý thứ ba, so với năm trước.
Tháng trước, chỉ số của nhà quản lý mua hàng sản xuất của Trung Quốc đã giảm xuống 49,2, từ mức 50,1 trong tháng 9, một mức giảm lớn hơn dự kiến, theo Cục Thống kê Quốc gia.
Vào thứ Hai đầu tuần, dữ liệu chính thức cho thấy xuất khẩu giảm 0,3%; họ đã được dự đoán sẽ tăng 4,5%. Các nhà kinh tế học đã xác định sự sụt giảm do lượng đơn đặt hàng giảm cũng như các đợt đóng cửa do đại dịch của Trung Quốc.
Gary Ng, một nhà kinh tế tại Natixis ở Hong, cho biết: Chúng tôi đang ở trong một kịch bản mà nhu cầu nội địa của Trung Quốc bị ảnh hưởng bởi đại dịch, cộng với các yếu tố bên ngoài, nhu cầu này thậm chí còn yếu hơn từ các quốc gia châu Âu và Mỹ, vốn bị thúc đẩy bởi lãi suất cao trên toàn cầu. Hoạt động kinh doanh và sản xuất ở những miền nam Trung Quốc đang trong thế vô định, những tỉnh này rất quan trọng đối với nền kinh tế của Trung Quốc.
Một quan chức ở thành phố Đông Quan, trung tâm sản xuất ở tỉnh Quảng Đông cho hay: các chính quyền địa phương đang gặp khó khăn trong việc duy trì trợ cấp để giúp các nhà máy vì họ cũng phải vật lộn để đẩy lùi Covid-19.
Trong khi đó, một số ngành công nghiệp bị ảnh hưởng nhiều hơn các ngành khác, với các nhà sản xuất điện tử và năng lượng tái tạo không bị ảnh hưởng lớn. Dẫu vậy, tiêu cực vẫn lan tràn trên thị trường việc làm.
Danny Lau, chủ tịch danh dự của Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hồng Kông, người điều hành một nhà máy sản xuất nhôm ở Đông Quan, cho biết: “Khi đơn đặt hàng giảm, chúng tôi buộc phải cắt giảm chi phí và một trong những khoản chi lớn nhất là trả lương cho công nhân.
“Đầu năm ngoái chúng tôi có hơn 200 công nhân, nhưng năm nay chỉ có khoảng 100 công nhân. . . Đó chủ yếu là do thiếu đơn đặt hàng”, ông nói.
Anh chen, 24 tuổi, một công nhân tại nhà máy nọ chia sẻ: hiện số giờ làm việc của anh ấy cạn dần, thu nhập cũng giảm xuống còn 50.000 Rmb (6.900 USD) trong năm nay so với 80.000 Rmb của năm trước.
Căng thẳng Mỹ-Trung cũng đã thúc đẩy nhiều doanh nghiệp lớn chuyển dịch ra khỏi lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc, vốn đã chuyển sang Đông Nam Á do lương ở đại lục tăng.
“Không còn tìm thấy may mắn khi ở Trung Quốc vì người Mỹ không còn hứng thú với hàng “Made in China” nữa, nên tốt nhất là chúng tôi điều chỉnh dần các hoạt động ở Trung Quốc đại lục của mình, ”Suki So, giám đốc điều hành của Everstar Merchandise có trụ sở tại Hồng Kông, người đang có kế hoạch đóng cửa nhà máy ở Quảng Đông của mình.
Hiện bà đang suy nghĩ đến việc chuyển các nhà máy còn lại sang khu vực Đông Nam Á, nơi bà đã sản xuất đèn Giáng sinh. “Nhu cầu đối với các mặt hàng không thiết yếu như đồ nội thất đã giảm do người tiêu dùng ngày càng “thắt lưng buộc bụng”. Vì vậy, doanh nghiệp của bà đã phải thuê nhà kho trong năm nay để chứa hàng tồn.
Lê Na (Theo FT)
