Ủy ban châu Âu hôm 3/10 cho biết EU sẵn sàng phối hợp với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) để xem xét giải phóng thêm nhiên liệu từ các kho dự trữ khẩn cấp. Trước đó, IEA cũng cho biết có thể cân nhắc xả thêm dầu dự trữ nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung trở nên nghiêm trọng hơn.
Quy mô đợt xả kho vẫn chưa được chốt. Tuy nhiên, Pháp đã đề xuất giải phóng 50 triệu thùng diesel, tương đương khoảng 6,7 triệu tấn, cùng 50 triệu thùng dầu thô từ kho dự trữ khẩn cấp của IEA.
Đây là lượng diesel đáng kể. Theo Kpler, EU và Anh nhập khẩu tổng cộng 24,25 triệu thùng diesel từ bên ngoài khu vực trong tháng 9. Như vậy, riêng lượng 50 triệu thùng được Pháp đề xuất đã tương đương khoảng 2 tháng lượng nhập khẩu diesel của EU và Anh.
Giá diesel có thể giảm 0,10-0,15 euro/lít
Tác động thực tế đến giá nhiên liệu sẽ phụ thuộc vào lượng dầu được đưa ra thị trường và tốc độ giải phóng.
Ông Alan Gelder, Phó chủ tịch cấp cao tại Wood Mackenzie, cho rằng việc xả một lượng lớn diesel dự trữ có thể khiến giá bán buôn giảm 20-30 USD/thùng. Quy đổi sang giá bán lẻ, mức giảm có thể vào khoảng 0,10-0,15 euro/lít.
Người tiêu dùng có thể bắt đầu thấy giá giảm chỉ sau vài ngày. Tuy nhiên, ông George Shaw, chuyên gia phân tích thị trường sản phẩm dầu chưng cất tại Kpler, cho rằng những biến động lớn trên thị trường thường cần 1-2 tuần mới phản ánh đầy đủ vào giá bán lẻ tại các trạm xăng.
Dù vậy, việc xả kho không thể giải quyết tận gốc tình trạng thiếu diesel. Nguồn cung toàn cầu hiện vẫn thấp hơn nhu cầu, trong khi châu Âu gần như không còn nhiều dư địa để tăng sản lượng trong nước.
Các nhà máy lọc dầu tại châu Âu đang hoạt động ở mức cao. Theo Wood Mackenzie, các nhà máy lọc dầu tại các nước châu Âu thuộc OECD đang sử dụng hơn 80% công suất, xử lý khoảng 11 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.
Trong bối cảnh công suất lọc dầu đã gần mức tối đa, việc giải phóng diesel thành phẩm từ kho dự trữ chiến lược là một trong những cách nhanh nhất để bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Châu Âu vẫn phụ thuộc vào nguồn diesel bên ngoài
Nguồn cung diesel của châu Âu đã chịu nhiều sức ép trong thời gian qua. Hoạt động của các nhà máy lọc dầu Nga bị ảnh hưởng sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, trong khi xuất khẩu sản phẩm dầu từ Trung Đông và châu Á cũng giảm.
Riêng lượng diesel xuất khẩu từ Trung Đông trong tháng 9 vẫn thấp hơn hơn 50% so với cùng kỳ năm trước, theo ông Shaw.
Trong khi đó, châu Âu phải phụ thuộc đáng kể vào nguồn diesel nhập khẩu. Các nước lớn trong khu vực được cho là có lượng dự trữ đủ dùng khoảng 70-100 ngày. Quy định yêu cầu duy trì lượng dự trữ tương đương ít nhất 60 ngày tiêu thụ nội địa hoặc 90 ngày nhập khẩu, tùy mức nào cao hơn.
Tuy nhiên, càng xả kho nhiều, lớp đệm an toàn cho những đợt gián đoạn nguồn cung tiếp theo càng mỏng. Việc bổ sung lại kho dự trữ cũng không thể diễn ra ngay lập tức mà phụ thuộc vào khả năng sản xuất và xuất khẩu của các nước cung cấp.
Đây là lý do các chuyên gia cho rằng xả kho chỉ giúp thị trường "có thêm thời gian", thay vì giải quyết cuộc khủng hoảng diesel.
EU hiện cũng chịu sức ép từ Mỹ trong việc nhanh chóng giải phóng một phần kho dầu chiến lược để hạ nhiệt giá nhiên liệu toàn cầu. Tuy nhiên, Brussels phản đối khả năng Mỹ cấm xuất khẩu diesel, cho rằng động thái này sẽ làm nguồn cung trên thị trường quốc tế thêm căng thẳng.
Đợt xả kho mới, nếu được triển khai, sẽ nối tiếp thỏa thuận của các nước thành viên IEA hồi tháng 3 về việc đưa 400 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp ra thị trường, trong đó mỗi nước tự quyết định lộ trình.
Về dài hạn, giá diesel chỉ có thể giảm bền vững khi nguồn cung toàn cầu được cải thiện. Theo ông Gelder, điều này đòi hỏi hoạt động xuất khẩu dầu và sản phẩm lọc dầu từ Trung Đông được khôi phục, đồng thời nguồn cung từ các nhà sản xuất khác như Nga tăng trở lại.
Nếu giá năng lượng và lợi suất trái phiếu duy trì ở mức cao, kinh tế toàn cầu suy yếu và nhu cầu nhiên liệu giảm, áp lực lên thị trường diesel cũng có thể hạ nhiệt. Nhưng nếu nguồn cung vẫn thiếu hụt, một đợt xả kho lớn chỉ có thể giúp giá giảm trong thời gian ngắn.
