Theo nghiên cứu của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) công bố hôm 14/4, hơn 8 triệu người trong khu vực có thể rơi vào cảnh nghèo đói nếu khủng hoảng kéo dài và gây gián đoạn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược.
Báo cáo ước tính cú sốc kinh tế từ xung đột có thể làm thất thoát tới 299 tỷ USD GDP khu vực, đồng thời buộc nhiều nước phải cắt giảm hoặc tái phân bổ ngân sách để đối phó với chi phí tăng cao, đặc biệt là năng lượng và thực phẩm.
UNDP nhấn mạnh tình trạng thiếu hụt phân bón, đặc biệt là urê từ Trung Đông, có thể làm gián đoạn sản xuất nông nghiệp trên diện rộng. Điều này đe dọa nguồn cung lương thực và có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền làm tăng giá thực phẩm trên toàn khu vực.
Báo cáo được công bố trong bối cảnh các lãnh đạo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang họp tại Washington để đánh giá tác động của xung đột đối với kinh tế toàn cầu và thị trường năng lượng.
Dù một lệnh ngừng bắn giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đã được thiết lập sau các cuộc giao tranh kéo dài, tình hình vẫn tiềm ẩn nguy cơ leo thang, đặc biệt liên quan đến hoạt động kiểm soát hàng hải tại eo biển Hormuz.
Giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu toàn cầu, đã duy trì trên mức 100 USD/thùng trong nhiều tuần, gây áp lực lớn lên các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, đặc biệt tại châu Á.
Ông Kanni Wignaraja, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNDP, cho biết tác động của xung đột đang lan nhanh vào đời sống người dân, nhanh hơn khả năng phản ứng chính sách của các quốc gia. Ông cảnh báo việc cân bằng giữa ổn định giá cả, hỗ trợ nhóm dễ tổn thương và duy trì dịch vụ công đang trở nên ngày càng khó khăn.
UNDP cho rằng tác động lan rộng nhất sẽ xảy ra tại các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu thực phẩm, nhiên liệu và phân bón, trong đó Bangladesh, Ấn Độ, Pakistan và Sri Lanka được đánh giá là những quốc gia dễ tổn thương nhất.
Tại Ấn Độ, thời điểm khủng hoảng diễn ra đặc biệt nhạy cảm khi mùa gió mùa - yếu tố quyết định sản lượng nông nghiệp của hàng trăm triệu người - đang bắt đầu. Các chuyên gia cảnh báo việc hạn chế phân bón kéo dài có thể gây ra thiệt hại nông nghiệp lâu dài.
UNDP dự báo lạm phát giá lương thực sẽ tăng mạnh, trong đó Pakistan có thể đối mặt mức tăng khoảng 5% nếu xung đột kéo dài, do chi phí vận tải và năng lượng leo thang. Tại Myanmar, lạm phát lương thực có thể tăng từ khoảng 25% lên 35%, làm trầm trọng thêm tình trạng suy dinh dưỡng.
Các quốc đảo và nền kinh tế nhỏ như Samoa và Papua New Guinea cũng được dự báo chịu ảnh hưởng lớn do phụ thuộc nhập khẩu, khi giá hàng hóa thiết yếu tăng theo chi phí vận chuyển toàn cầu.
UNDP kêu gọi các quốc gia trong khu vực tận dụng khủng hoảng để thúc đẩy khả năng tự chủ về năng lượng và tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng bền vững hơn.
Ông Wignaraja nhấn mạnh đây không chỉ là bài toán kinh tế ngắn hạn, mà còn là phép thử về năng lực thích ứng của các quốc gia trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn.
