Việc tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 thành một chương trình không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tập trung hơn vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi trong thời gian tới.
Tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả
Theo thông báo của Văn phòng Chính phủ truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình tại cuộc họp về Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 cho thấy, việc hợp nhất 3 chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, có ý nghĩa hết sức quan trọng, để thực hiện mục tiêu của Đảng và Nhà nước làm cho dân giàu, nước mạnh, người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Thông báo cũng nhấn mạnh, việc tích hợp thành một chương trình không làm giảm đi các chính sách, mà giúp tập trung hơn vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi trong thời gian tới với nhiều khía cạnh cụ thể như: Vùng lõi nghèo hiện nay chủ yếu là vùng sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số, Chương trình giảm nghèo trước đây thực hiện trên địa bàn cả nước nay ở Chương trình này cần được tập trung đầu tư mạnh vào vùng này để giúp vùng đồng bào dân tộc có cuộc sống tốt, vươn lên thoát nghèo bền vững; việc xây dựng nông thôn mới trong thời gian qua đã được thực hiện trong phạm vi cả nước, hiện nay kết quả xây dựng nông thôn mới của cả nước đã không ngừng được nâng cao, khu vực còn lại cần tập trung cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn để tiếp tục nâng cao đời sống cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số;
Cùng với đó, 3 chương trình tích hợp lại sẽ tập trung tăng cường đầu tư cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; thay vì Chương trình phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chỉ thực hiện đến năm 2030 thì tiếp tục kéo dài đến 2035, tăng cường chính sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi;
Đáng chú ý, cần nhận thức rõ cơ quan nào làm tốt nhất, hiệu quả nhất thì lựa chọn nhằm nâng cao hiệu quả thực thi, đưa các chính sách hỗ trợ đi vào cuộc sống nhanh chóng, bảo đảm người dân được thụ hưởng kịp thời, thực chất.
Việc tích hợp 03 Chương trình thành 01 Chương trình sẽ mang lại hiệu quả cao hơn trong quá trình triển khai thực hiện các mục tiêu đề ra về xây dựng phát triển triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, trong giai đoạn 2021-2025, việc triển khai 03 Chương trình riêng lẻ đã bộc lộ nhiều hạn chế, cơ chế điều phối phân tán, hướng dẫn chậm; chồng chéo nội dung, địa bàn, đối tượng và hiệu quả lồng ghép thấp; việc tiếp tục triển khai riêng rẽ trong bối cảnh chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh - xã) có thể làm gia tăng chi phí điều phối và giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực. Do vậy, việc tích hợp sẽ giúp khắc phục triệt để tình trạng phân tán nguồn lực, chồng chéo chính sách và tạo khuôn khổ thống nhất để lồng ghép, huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực.
Đến rõ chính sách, rõ địa bàn, rõ đối tượng thụ hưởng
Với mục cao nhất của Chương trình hợp nhất là hướng tới xây dựng nông thôn mới hiện đại, thực chất; giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững và phát triển toàn diện khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhằm thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền; Tờ trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035 nêu rõ, việc xây dựng Chương trình tích hợp 03 chương trình trước đây (Xây dựng nông thôn mới; Giảm nghèo bền vững; Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) là yêu cầu tất yếu, khách quan và cấp bách.
Quá trình này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, Quốc hội về thống nhất quản lý, điều phối và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho phát triển nông thôn, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN).
Tờ trình của Chính phủ cũng khẳng định, quan điểm xuyên suốt của việc hợp nhất là không làm giảm đi các chính sách, mà giúp tập trung hơn vào vùng đồng bào DTTS&MN. Cụ thể: Tập trung đầu tư mạnh vào vùng lõi nghèo (chủ yếu là vùng DTTS) để thoát nghèo bền vững; tập trung xây dựng nông thôn mới cho vùng đồng bào DTTS, vùng khó khăn; kéo dài thời gian thực hiện chính sách cho vùng DTTS&MN đến năm 2035 (thay vì 2030 như Chương trình cũ).
Nguyên tắc tích hợp nhấn mạnh việc bảo đảm rõ chính sách, rõ địa bàn, rõ đối tượng thụ hưởng, đi đôi với phân cấp, phân quyền triệt để cho chính quyền địa phương theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".
Theo đó, Chương trình cũng đề ra mục tiêu cụ thể đến năm 2035 như: Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tăng ít nhất 1,6 lần so với năm 2030; thu nhập bình quân của người DTTS bằng 2/3 bình quân chung của cả nước. Tỷ lệ nghèo đa chiều cả nước duy trì mức giảm từ 1 đến 1,5%/năm theo chuẩn nghèo giai đoạn 2031-2035. Phấn đấu giảm ít nhất 50% số lượng xã, thôn, bản khó khăn trên địa bàn vùng đồng bào DTTS&MN; 4-5 tỉnh, thành phố vùng đồng bào DTTS&MN không còn xã, thôn bản khó khăn.
