Tại các khu dân cư, nhu cầu hỗ trợ của người dân được nhận diện qua nhiều tình huống khác nhau: hộ cần hỗ trợ trước mắt, người lao động có thu nhập bấp bênh, người lớn tuổi khó đi lại hay gia đình muốn có thêm vốn để phát triển kinh tế. Để việc hỗ trợ đến đúng người, đúng nhu cầu, bên cạnh nguồn lực của chính quyền và các tổ chức đoàn thể, sự tham gia của doanh nghiệp, nhà hảo tâm và chính người dân trong cộng đồng cũng có vai trò đáng kể.
Ở khu phố 9, phường Long Trường, TP HCM, công tác chăm lo người có hoàn cảnh khó khăn được thực hiện bằng nhiều hình thức, từ vận động quà tặng vào dịp lễ, Tết đến kết nối người dân tiếp cận nguồn vốn chính sách. Trao đổi về vấn đề này, bà Nguyễn Hoàn Mỹ Mỹ, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng khu phố 9, phường Long Trường, TP HCM cho biết, địa bàn đã giới thiệu, hỗ trợ 44 hộ dân vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội, với tổng số tiền 4,4 tỉ đồng.
Đây là hình thức hỗ trợ khác với việc trao quà, bởi nguồn vốn được kỳ vọng tạo điều kiện để người dân đầu tư làm ăn, tạo việc làm hoặc cải thiện sinh kế. Tuy nhiên, khoản vay chỉ là một phần trong quá trình ổn định cuộc sống. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng vốn, khả năng tổ chức sản xuất, kinh doanh và điều kiện của từng hộ. Vì vậy, bên cạnh việc kết nối nguồn vốn, việc nắm bắt nhu cầu và theo dõi tình hình của người dân vẫn là những khâu cần được quan tâm.
Trong khi đó, với những trường hợp đang gặp khó khăn trước mắt, hỗ trợ bằng tiền hoặc nhu yếu phẩm vẫn có ý nghĩa thiết thực. Dịp Tết Bính Ngọ năm 2026, khu phố vận động 30 triệu đồng để chăm lo các hộ có hoàn cảnh khó khăn. Những phần quà không thể giải quyết tất cả vấn đề của một gia đình, nhưng có thể góp phần giảm bớt một phần chi tiêu trong thời điểm nhiều khoản sinh hoạt cần được lo liệu.
Từ hai hình thức hỗ trợ này có thể thấy, công tác an sinh ở khu dân cư cần linh hoạt theo hoàn cảnh, thay vì chỉ tập trung vào một hoạt động nhất định. Có người cần được giúp đỡ ngay khi gặp biến cố; có người cần cơ hội tiếp cận vốn để tự xoay xở việc làm ăn; cũng có trường hợp cần sự hỗ trợ thường xuyên do tuổi cao, sức khỏe hạn chế hoặc điều kiện gia đình khó khăn. Việc xác định đúng nhu cầu là cơ sở để nguồn lực được sử dụng phù hợp hơn.
Một vấn đề khác là làm sao duy trì sự đồng hành của các cá nhân, đơn vị đóng góp cho hoạt động cộng đồng. Theo bà Mỹ, sự minh bạch trong quá trình vận động và trao hỗ trợ là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin. Trước mỗi chương trình, người vận động thông tin rõ về đối tượng được hỗ trợ, nội dung và giá trị quà tặng. Sau khi thực hiện, hình ảnh chương trình cùng danh sách người nhận có ký xác nhận được gửi đến các nhà hảo tâm để họ nắm được kết quả đóng góp.
Cách làm này giúp người đóng góp có thông tin cụ thể về quá trình sử dụng nguồn lực, đồng thời tạo cơ sở để việc vận động những lần tiếp theo được thuận lợi hơn. Với các hoạt động dựa nhiều vào sự chung tay tự nguyện, niềm tin không chỉ đến từ lời kêu gọi mà còn được hình thành qua cách tổ chức, công khai thông tin và thực hiện đúng cam kết.
Nguồn lực hỗ trợ cũng không chỉ đến từ bên ngoài khu dân cư. Theo bà Mỹ, việc phối hợp với các chi hội, đoàn thể giúp phân chia công việc theo khả năng của từng lực lượng. Có nhóm tham gia chuẩn bị, trao quà; có lực lượng hỗ trợ vận chuyển gạo và nhu yếu phẩm đến người lớn tuổi, người sức khỏe yếu, khó đi lại. Khi công việc được phân công cụ thể, hoạt động chăm lo có thể tiếp cận người cần hỗ trợ thuận tiện hơn, thay vì tập trung hoàn toàn vào một vài cá nhân.
Bên cạnh đó, việc khuyến khích người dân giúp đỡ lẫn nhau cũng là một hướng cần duy trì. Trong một khu phố, người dân thường hiểu rõ hơn về hoàn cảnh, điều kiện sinh hoạt và những khó khăn phát sinh của các gia đình sống gần mình. Sự chia sẻ từ những hộ có điều kiện khá hơn, nếu được kết nối phù hợp, có thể bổ sung cho nguồn hỗ trợ từ các tổ chức và nhà hảo tâm. Quan trọng là việc giúp đỡ cần dựa trên nhu cầu thực tế, tránh hình thức hoặc chỉ tập trung vào những dịp vận động cao điểm.
Từ chuyện trao quà đến hỗ trợ vay vốn, mỗi hình thức đều có vai trò riêng trong mạng lưới an sinh ở cơ sở. Quà tặng giúp san sẻ một phần khó khăn trước mắt; vốn chính sách mở ra thêm điều kiện để người dân chủ động phát triển sinh kế; còn sự phối hợp giữa các lực lượng giúp việc hỗ trợ được tổ chức và duy trì.
