Chuyên gia an ninh mạng chỉ ra 2 kịch bản tội phạm mạng thao túng tâm lý ‘bắt cóc online’ sinh viên
Văn Hiền
Thời gian gần đây, liên tiếp xảy ra các vụ “bắt cóc online” nhằm vào học sinh, sinh viên ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và nhiều địa phương, khiến dư luận lo lắng.
Không có người lạ, không sợi dây trói nhưng nạn nhân vẫn bị điều khiển qua điện thoại, tự cô lập, quay video cầu cứu, còn gia đình trong hoảng loạn chuyển hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng.
Dù chiêu trò không mới, nhiều bạn trẻ vẫn sập bẫy. Chỉ bằng vài cuộc gọi, tin nhắn giả danh công an, một nữ sinh đã mất tiền tỷ. Trên mạng xã hội, nhiều người bức xúc: “Sinh viên rồi mà vẫn bị lừa?”, “Không đọc báo hay sao?”. Một số ý kiến cho rằng, học giỏi thôi chưa đủ; trên 18 tuổi, đã là người trưởng thành thì phải tự trang bị kiến thức xã hội, kỹ năng sống để tự bảo vệ mình.
“
Nếu đã lỡ là nạn nhân, hãy dừng giao dịch, lưu giữ toàn bộ tin nhắn, số tài khoản, bằng chứng và báo ngay cho cơ quan chức năng. Càng tố giác sớm, cơ hội giảm thiệt hại và ngăn chặn kẻ xấu tái diễn càng cao"
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) chia sẻ.
Để lý giải chiêu trò “bắt cóc online” đang khiến nhiều học sinh, sinh viên hoang mang và đưa ra giải pháp bảo vệ giới trẻ trước những thủ đoạn tinh vi này, phóng viên BáoNhà báo & Công luận đã có cuộc trao đổi với chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu.
+ Trong bối cảnh mạng xã hội bùng nổ, vì sao ngay cả những bạn trẻ am hiểu công nghệ vẫn dễ dàng trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo trực tuyến, thưa chuyên gia?
- Thực tế cho thấy, học sinh, sinh viên thường thiếu kinh nghiệm sống, kỹ năng tự vệ trên môi trường số và chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về an toàn thông tin. Trong khi đó, tội phạm mạng lại nắm trong tay kho dữ liệu khổng lồ, có thể từ việc mua bán thông tin cá nhân hoặc xâm nhập vào cơ sở dữ liệu của trường học.
Nhờ đó, chúng biết rõ tên tuổi, trường lớp, địa chỉ, các mối quan hệ, thậm chí cả khả năng tài chính của từng người để dựng kịch bản tấn công sát với hoàn cảnh.
Tâm lý hiếu kỳ, mong muốn thành tích hay nỗi sợ bị cơ quan chức năng “sờ gáy” khiến nhiều bạn trẻ dễ bị dẫn dắt, mất khả năng suy xét và nhanh chóng nghe theo yêu cầu của kẻ xấu.
+Chuyên gia có thể chỉ ra những thủ đoạn mà tội phạm mạng đang khai thác để thao túng tâm lý nạn nhân, biến họ thành ‘con mồi’ dễ dàng?
- Hiện có 2 kịch bản phổ biến mà tội phạm mạng sử dụng để thao túng tâm lý nạn nhân.
Thứ nhất là giả danh cơ quan chức năng: Các đối tượng gọi điện, gửi giấy tờ giả mạo, thông báo nạn nhân liên quan đến vụ án rửa tiền, buôn ma túy… và yêu cầu rời khỏi nơi ở để “làm việc kín đáo”. Đồng thời, chúng đe dọa sẽ bắt giữ nếu không hợp tác.
Thứ hai, giả mạo học bổng, cơ hội du học: Nạn nhân được thông báo trúng suất học bổng toàn phần, được yêu cầu nộp hồ sơ khẩn hoặc phí xác minh. Sau khi tạo lòng tin, kẻ xấu tiếp tục khai thác tiền bạc, thông tin cá nhân hoặc ép cung cấp hình ảnh nhạy cảm để khống chế.
Cả hai kịch bản đều dựa trên tâm lý sợ hãi và mong muốn đạt thành tích. Đây là ‘cái bẫy kép’ khiến người trẻ rất khó thoát ra nếu không đủ tỉnh táo.
Theo Hiếu PC, nhóm đối tượng tội phạm mạng nắm trong tay kho dữ liệu khổng lồ về người dùng.
+ Chuyên gia có cho rằng, sự phát triển của AI, DeepFake, Chatbot… khiến những chiêu lừa càng khó lường?
- Chỉ với vài dữ liệu cơ bản, kẻ xấu có thể tạo ra hình ảnh, video giả đến mức gia đình và chính nạn nhân cũng khó nhận ra.
Đối tượng có thể giả giọng nói, khuôn mặt, thậm chí dựng cảnh nạn nhân bị bắt giữ hay thương tích. Điều này gây áp lực tâm lý cực lớn, buộc nạn nhân và gia đình tin ngay lập tức và làm theo yêu cầu.
Cán bộ Công an TP Hà Nội giải thích cho các nạn nhân về thủ đoạn phạm tội của các đối tượng.
+ Ở góc độ chuyên gia, ông có thể chia sẻ những biện pháp thiết thực mà sinh viên, phụ huynh và nhà trường nên áp dụng để phòng ngừa, cũng như cách ứng phó khi không may trở thành nạn nhân?
- Mỗi người, đặc biệt là sinh viên, cần rèn thói quen kiểm chứng chậm lại trước mọi yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã xác thực hoặc gửi ảnh nhạy cảm.
Cơ quan chức năng không bao giờ xử lý vụ việc chỉ qua điện thoại. Nếu bị gọi yêu cầu nộp phạt, cần đến trực tiếp công an hoặc chính quyền địa phương để xác minh.
Siết chặt bảo mật tài khoản: đặt mật khẩu mạnh, bật xác thực hai lớp, ẩn danh sách bạn bè, hạn chế công khai thông tin cá nhân trên mạng xã hội.
Nhà trường nên tổ chức tập huấn định kỳ về an toàn thông tin; phụ huynh cần khuyến khích con cái chia sẻ ngay khi gặp tình huống bất thường.
Nếu đã lỡ là nạn nhân, hãy dừng giao dịch, lưu giữ toàn bộ tin nhắn, số tài khoản, bằng chứng và báo ngay cho cơ quan chức năng. Càng tố giác sớm, cơ hội giảm thiệt hại và ngăn chặn kẻ xấu tái diễn càng cao.
(CLO) Đứng trước mục tiêu duy trì tăng trưởng GRDP trên 10,5%/năm, Bí thư tỉnh Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường yêu cầu toàn bộ máy phải chủ động tạo dựng lợi thế mới, dám nghĩ dám làm và lấy chất lượng sống của từng gia đình làm thước đo tổ chức thực hiện.
(CLO) Lực lượng chức năng đang tổ chức tìm kiếm một nam sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất nghi bị nước cuốn trôi khi đi qua khu vực ngập sâu tại cuối phố Viên, TP Hà Nội.
(CLO) Tính đến 17h ngày 17/9, mưa lũ đã làm 3 người chết, hơn 16.000 nhà dân bị ngập, hàng chục nghìn hécta lúa, hoa màu bị thiệt hại và nhiều tuyến đường giao thông bị chia cắt.
(CLO) Mưa lớn kéo dài gây ngập úng tại nhiều khu vực ở Hà Nội. Ngày 17/9, 32 cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 31, Lữ đoàn 28 đã khẩn trương phối hợp với lực lượng địa phương đóng hơn 3.000 bao đất cát, vận chuyển và gia cố hơn 2km bờ đê tại xã Trần Phú, góp phần ngăn nước tràn vào khu dân cư.
(CLO) Mưa lớn kéo dài khiến đường vào Trung tâm Y tế Hoàng Mai (Nghệ An) ngập gần 1m, nhiều bệnh nhân được chuyển lên tầng 2 để điều trị. Ở phía ngoài, công an dùng thuyền hỗ trợ đưa người dân đến khám, cấp cứu.
(CLO) Ngày 17/9, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh cho biết, sau 2,5 tháng triển khai, địa phương đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt tại 2.758 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đạt 100% kế hoạch và vượt tiến độ 6,5 tháng so với dự kiến ban đầu.
(CLO) Khoảng rạng sáng 17/9, vụ sạt lở taluy tại xã Đà Bắc khiến khoảng 40 m³ đất đá tràn vào nhà ông Xa Văn Dong, vùi lấp 3 người thân trong gia đình.
(CLO) Mưa lớn khiến hơn 3.000 hộ dân ngoài đê tại nhiều địa phương của tỉnh Ninh Bình bị ngập. Chính quyền đã tổ chức di dời 94 hộ với 346 nhân khẩu đến nơi an toàn để chủ động ứng phó với lũ trên các sông Hoàng Long, sông Đáy.
(CLO) Hai ngôi mộ gạch cổ 1.500 năm tuổi được phát hiện tại Nghệ An còn khá nguyên vẹn, bên trong có nhiều di vật quý hiếm. Trong đó, có tiền cổ, vũ khí, hạt chuỗi thủy tinh và kim loại màu vàng.
(CLO) Những lời hứa về “việc nhẹ, lương cao”, cuộc sống sung túc hay cơ hội được định cư ở nước thứ 3 từng khiến vợ chồng ông Mêch (68 tuổi, trú xã Ia Băng, tỉnh Gia Lai) bán trâu bò, nương rẫy, gom tiền đưa cả gia đình sang Thái Lan. Đổi lại, họ phải trải qua những tháng ngày cơ cực, nhặt rác kiếm sống, sống chui lủi và cuối cùng bị bắt giữ, trục xuất về nước.
(CLO) UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu các địa phương kiên quyết sơ tán người dân tại những vị trí không bảo đảm an toàn; tuyệt đối không để người dân quay trở lại khu vực nguy hiểm khi nguy cơ lũ quét, sạt lở vẫn ở mức cao.
(CLO) Trước diễn biến mưa lũ đặc biệt phức tạp, lũ trên các sông đang lên nhanh, nguy cơ ngập lụt, sạt lở đất ở mức rất lớn, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu các địa phương, đơn vị tập trung cao nhất cho công tác ứng phó, đặt mục tiêu bảo đảm an toàn tính mạng Nhân dân lên trên hết.
(CLO) Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu UBND xã Ia Hrú rà soát, thực hiện nghiêm các nội dung theo kiến nghị của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan đến việc chặt hạ 15 cây xanh tại trụ sở UBND xã H'Bông (cũ).
(CLO) Nước lũ từ thượng nguồn đổ về cùng mưa lớn khiến nhiều khu vực trũng thấp, điểm tràn và khu dân cư tại xã Kim Tân (Thanh Hóa) bị ngập. Người dân tranh thủ di chuyển tài sản, vật nuôi đến nơi cao ráo nhằm hạn chế thiệt hại.
(CLO) Sáng 17/9, mực nước trên các sông tiếp tục lên, mưa lớn tiếp diễn. Theo thống kê của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa, đã có 35 địa phương tiến hành sơ tán người dân đến nơi an toàn; một số vị trí quốc lộ, đường tỉnh bị sạt lở gây tắc đường...
(CLO) Ngày 15/9/2026 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa vừa ban hành văn bản 6946 đề nghị UBND phường Bỉm Sơn kiểm tra, làm rõ nội dung thông tin theo phản ánh, đề nghị của Báo Nhà báo và Công luận; nghiên cứu làm việc, cung cấp thông tin cho phóng viên báo chí đảm bảo đúng quy định để báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa trước ngày 22/9.
(CLO) Với lưu lượng phương tiện trên cầu Thanh Trì và Vành đai 3 trên cao lên tới khoảng 122.606 xe/ngày đêm, Cục Cảnh sát giao thông đề nghị nghiên cứu lại phương án tổ chức giao thông.
(CLO) Thực hiện đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và bảo đảm an toàn thực phẩm, lực lượng Quản lý thị trường TPHCM đã phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm, trong đó có hơn 40.000 sản phẩm giả mạo nhãn hiệu và hơn 83kg thịt heo đông lạnh không rõ nguồn gốc.
(CLO) Nhiều năm qua, Câu lạc bộ Thanh niên Luật sư Hà Nội triển khai chương trình "Chuyến xe yêu thương", hỗ trợ kinh phí di chuyển và quà tặng cho hàng trăm bệnh nhi mắc bệnh hiểm nghèo điều trị ở Hà Nội về quê.
