Đây là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Việt Nam – Lào, sự đầu tư đồng bộ của các dự án phát triển hạ tầng, đặc biệt là Cụm dự án điện gió Trường Sơn do Công ty Điện gió Việt-Lào triển khai.
Niềm vui từ những con đường mới
Chị Nouan Loxaypanya, người dân bản Sopteung (huyện Saychamphone, Lào), không giấu được niềm vui khi con đường kết nối từ cửa khẩu Thanh Thủy đến huyện Khamkeut tỉnh Bolikhamxay được hoàn thành: “Tuyến đường được xây dựng với sự hỗ trợ từ Việt Nam giúp việc đi lại thuận tiện hơn nhiều. Trước kia, để đến trung tâm huyện mất rất nhiều thời gian vì đường xá khó khăn và không có cầu bắc qua sông. Nay có cầu, việc di chuyển trở nên dễ dàng và an toàn hơn. Hoạt động mua bán với các huyện lân cận hay sang Việt Nam cũng thuận lợi. Đặc biệt, khi có người ốm đau hoặc phụ nữ sinh nở, việc đến bệnh viện đã nhanh chóng và kịp thời hơn rất nhiều.”
Ông Pheng Sonsisa, Trưởng bản Sopteung, chia sẻ thêm: “Trước đây mỗi khi có người ốm, việc đi đến bệnh viện vô cùng khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa. Xe máy hay xe cấp cứu mất nhiều thời gian, thậm chí 1–2 ngày mới tới được bệnh viện bên phía Việt Nam. Nay chỉ mất khoảng 2 giờ là có thể đến bệnh viện ở Vinh. Trước kia người dân chỉ đi lại bằng thuyền qua sông lớn rất vất vả, đặc biệt khi có người bệnh nặng hay phụ nữ trở dạ. Giờ đây khi đã có đường và cầu bắc qua sông, việc đi lại chỉ mất khoảng một giờ đồng hồ. Đây thật sự là niềm vui lớn đối với bà con chúng tôi.”
Những tuyến đường và cầu dân sinh hiện đại không chỉ phục vụ đời sống sinh hoạt mà còn trở thành minh chứng rõ nét cho hiệu quả lan tỏa của Cụm dự án điện gió Trường Sơn, một dự án hợp tác chiến lược Việt-Lào.
Dự án điện gió Trường Sơn: Năng lượng xanh và phát triển bền vững
Cụm dự án nằm trên đỉnh dãy Trường Sơn thuộc huyện Khamkeut, tỉnh Bolikhamxay, ở độ cao từ 1.400–2.000m so với mực nước biển. Tổng công suất dự án đạt 600 MW, sử dụng tuabin công suất 6,25–8 MW, sải cánh 182 m, chiều cao tuabin 120 m. Đây là một trong những dự án hợp tác Việt-Lào quan trọng về chính trị, an ninh – quốc phòng, thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực biên giới.
Kể từ khi ký Bản ghi nhớ tháng 10/2023, chỉ trong vòng hai năm, Công ty Điện gió Việt-Lào đã huy động tối đa nguồn lực, điều phối hiệu quả các hạng mục kỹ thuật, tài chính và thi công, đảm bảo tiến độ cam kết với Chính phủ Lào. Dự án hoàn thành và chính thức đóng điện vận hành thương mại vào tháng 9/2025, góp phần thực hiện chiến lược phát triển năng lượng tái tạo, đa dạng hóa nguồn cung điện và gia tăng nguồn thu ngân sách cho Lào.
Ngoài việc đầu tư vào hạ tầng điện, công ty còn chú trọng các chương trình an sinh xã hội với tổng kinh phí hỗ trợ cộng đồng hơn 430 tỷ kip (khoảng 19,85 triệu USD). Dấu ấn nổi bật là hoàn thành khoảng 100 km đường dân sinh, hàng chục cầu dân sinh mới, kết nối các làng, bản và cụm dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho đi lại, giao thương và phát triển kinh tế hộ gia đình.
Doanh nghiệp còn hướng dẫn người dân trồng các loại cây phù hợp như lúa nếp, sắn, bí đỏ, áp dụng mô hình canh tác tiên tiến, cải thiện thu nhập và sinh kế bền vững cho người dân vùng dân tộc thiểu số. Các hoạt động hỗ trợ nước sạch, nhà ở cho hộ nghèo, cung cấp thiết bị y tế và giáo dục cũng được triển khai đồng bộ.
Ông Nguyễn Thanh Chương, Giám đốc Ban Quản lý Dự án điện gió Trường Sơn, cho biết mục tiêu chính của dự án là xuất khẩu điện từ Lào về Việt Nam, bổ sung nguồn điện cho miền Bắc Việt Nam và cả nước đến năm 2030. Giai đoạn đầu triển khai 600 MW; đến năm 2026 dự kiến triển khai thêm 1.250 MW, và giai đoạn 2027–2028, tổng công suất các dự án của công ty sẽ đạt hơn 5.200 MW.
Ông Sonethanou Thammavong, Bí thư, Tỉnh trưởng tỉnh Bolikhamxay, đánh giá dự án điện gió Trường Sơn là dự án có vốn đầu tư lớn, triển khai nhanh và đạt thành công to lớn. Hạ tầng phục vụ dự án như tuyến đường từ Khamkeut đến Saychamphone cơ bản hoàn thành, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tỉnh Bolikhamxay.
Cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On: Cánh cửa mở ra giao thương
Ngày 16/10/2024, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định 2618, cho phép cửa khẩu Thanh Thủy thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua biên giới với Lào. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa Quy hoạch cửa khẩu tuyến biên giới đất liền Việt Nam – Lào (thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050) đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 1201 ngày 14/10/2023. Quy hoạch xác định cặp cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On là cửa khẩu chính trên tuyến đường cao tốc Hà Nội – Viêng Chăn, dự kiến nâng lên cửa khẩu quốc tế giai đoạn 2023–2030.
Tuy nhiên, phía Lào chưa có quyết định nâng cấp cửa khẩu Nậm On lên cửa khẩu chính. Để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, UBND tỉnh Nghệ An phối hợp chính quyền tỉnh Bolikhamxay công bố cặp cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On là cửa khẩu phụ được phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa.
Hệ thống giao thông kết nối đến cửa khẩu Thanh Thủy đã được đầu tư đồng bộ, kết nối đường Hồ Chí Minh, cao tốc Bắc – Nam và Quốc lộ 1A. Cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhà làm việc của lực lượng Biên phòng đã xây dựng kiên cố; nhà làm việc lực lượng Hải quan đang được hoàn thiện, dự kiến đưa vào sử dụng cuối năm 2024. Kho bãi kiểm hóa và thiết bị cơ bản đáp ứng yêu cầu trao đổi, mua bán hàng hóa qua biên giới, từng bước nâng cấp theo tiêu chí cửa khẩu chính.
Bộ Tài chính đánh giá, phát triển thuận lợi giao thông tại cửa khẩu Thanh Thủy sẽ mở ra triển vọng đẩy mạnh kinh tế không chỉ cho Việt Nam – Lào mà cả các nước trong khu vực. Đồng thời, các trang thiết bị giám sát hải quan như máy soi container, hệ thống camera, máy phát hiện ma túy, cân điện tử và máy soi hành lý sẽ được bổ sung trong giai đoạn 2023–2025, đảm bảo hiện đại hóa quản lý, tạo thuận lợi cho thương mại và logistics tại cửa khẩu.
UBND tỉnh Nghệ An giao Sở Công Thương chủ trì phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua cửa khẩu Thanh Thủy. Cục Hải quan Nghệ An, Bộ đội Biên phòng, Sở Y tế, Sở Giao thông vận tải, Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng VI, Chi cục Thú y Vùng II và các cơ quan liên quan đảm bảo các điều kiện cần thiết để hoạt động mua bán qua cửa khẩu được thực hiện thuận lợi, đúng pháp luật.
Từ ngày 20/2/2025, hai cửa khẩu phụ Thông Thụ – Nậm Tạy (Lào) và Thanh Thủy – Nậm On (Lào) chính thức được phép thông thương. Các sở, ngành, đơn vị và Ủy ban Nhân dân huyện biên giới phối hợp triển khai việc thực hiện, tuân thủ các quy định về danh mục hàng hóa mua bán, trao đổi qua cửa khẩu phụ theo Thông tư số 01/2018/TT-BCT và Thông tư số 02/2018/TT-BCT.
Kết nối giao thương – thúc đẩy kinh tế biên giới
Nghệ An có đường biên giới chung với Lào dài hơn 468 km. Ngoại trừ Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn được đầu tư khá bài bản, hầu hết cửa khẩu còn lại, bao gồm cửa khẩu chính Thanh Thủy và 3 cặp cửa khẩu phụ Thông Thụ, Tam Hợp, Cao Vều, cơ sở hạ tầng vẫn hạn chế. Việc hai cửa khẩu phụ Thông Thụ – Nậm Tạy và Thanh Thủy – Nậm On chính thức được phép thông thương không chỉ tạo điều kiện cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa mà còn thúc đẩy hợp tác thương mại, du lịch, phát triển kinh tế vùng biên.
Đây được kỳ vọng là “làn gió mát” thổi vào hoạt động thương mại biên giới nơi cửa khẩu Thanh Thủy, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ, tăng nguồn thu ngân sách, đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Trước đó, nhằm mở rộng giao thương, Cửa khẩu Thanh Thủy được nâng cấp từ cửa khẩu phụ lên cửa khẩu chính theo Quyết định số 753/QĐ-TTg ngày 19/5/2011 của Thủ tướng Chính phủ. Năm 2013, UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt quy hoạch cửa khẩu Thanh Thủy với tổng diện tích 21,97 ha để xây dựng các khu chức năng.
Theo nhiều chuyên gia, cửa khẩu Thanh Thủy gắn với sự phát triển kinh tế vùng và kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây, gồm Việt Nam, Lào, Thái Lan và Myanmar. Tuy nhiên, bức tranh thương mại biên giới tại đây vẫn chưa hoàn thiện. Khi nhắc đến Thanh Thủy, nhiều doanh nghiệp và người dân còn ngán ngẩm bởi khung cảnh đìu hiu, vắng lặng, tiềm năng thông thương chưa được khai thác hết.
Nhưng với việc cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On được thông thương và hệ thống giao thông, hạ tầng phục vụ biên giới được đầu tư đồng bộ, triển vọng phát triển kinh tế biên giới đang mở ra mạnh mẽ, tạo động lực mới cho hợp tác Việt – Lào trong giai đoạn tới.
Có thể thấy rõ, những con đường nhựa trải dài, cầu dân sinh bắc qua sông, cánh quạt gió khổng lồ trên đỉnh Trường Sơn và các dự án năng lượng tái tạo đã trở thành biểu tượng sống động về tình hữu nghị đặc biệt Việt – Lào, Lào – Việt Nam. Chúng không chỉ mang lại nguồn năng lượng xanh, bền vững, cải thiện đời sống người dân mà còn thúc đẩy giao thương, phát triển kinh tế, nâng cao năng lực quản lý cửa khẩu và mở ra những cơ hội hợp tác chiến lược lâu dài.
Cùng với đó, cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On, tuyến đường kết nối Khamkeut – Thanh Thủy cùng các dự án điện gió đã minh chứng rằng đầu tư đồng bộ hạ tầng và năng lượng không chỉ phục vụ lợi ích quốc gia mà còn vun đắp mối quan hệ hữu nghị thủy chung, góp phần đưa vùng biên giới Việt Nam – Lào phát triển thịnh vượng và bền vững.
