Được đầu tư từ nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Việt Nam thông qua Ban Công tác đặc biệt của hai Chính phủ, đài tưởng niệm không chỉ là dấu mốc văn hóa – lịch sử mà còn là minh chứng sống động cho tình hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam – Lào.
Với tổng diện tích sử dụng lên tới 8.300 m² — gồm khu tôn tạo ban đầu rộng 6.300 m² và các hạng mục xây mới rộng thêm 2.000 m² — dự án trở thành điểm nhấn với Khuôn viên Công viên rộng 1.500 m², thiết kế hài hòa giữa kiến trúc nghệ thuật, không gian tưởng niệm và sinh hoạt cộng đồng, kèm theo hệ kè bê tông chắn đất rộng hơn 2.000 m². Tổng mức đầu tư của dự án là 1,39 triệu USD.
Phát biểu tại buổi lễ, Monekham Duongsachanh, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Xaysomboun, khẳng định Đài tưởng niệm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Công trình sẽ được sử dụng làm nơi tổ chức lễ hồi hương hài cốt quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trong chiến tranh tại địa bàn tỉnh về với đất Mẹ Việt Nam; đồng thời cũng là địa chỉ tổ chức các hoạt động tưởng nhớ công lao các chiến sĩ anh hùng hai nước vào dịp các ngày lễ lớn của hai Đảng, hai Nhà nước và hai Chính phủ.
Thiếu tướng Monekham Duongsachanh nhấn mạnh mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam – Lào không chỉ là lịch sử, mà là thực tế sống động, được vun đắp qua bao thế hệ và nay càng trở nên khăng khít như “anh em ruột thịt”. Ông cam kết sử dụng đúng mục đích các dự án do Việt Nam hỗ trợ, và bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục chung tay bảo vệ, vun đắp cho mối quan hệ đặc biệt này ngày càng bền vững.
Mối quan hệ hai nước: Nhiều dấu mốc hợp tác gần đây
Việc khánh thành Đài tưởng niệm tại Xaysomboun diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Việt Nam và Lào không ngừng được củng cố và phát triển toàn diện. Trong năm 2025, hai bên đã liên tiếp tăng cường các hoạt động hợp tác quan trọng.
Tại phiên họp lần thứ 47 của Ủy ban liên chính phủ Việt Nam – Lào tổ chức ngày 9/1/2025 tại Vientiane, hai nước tái khẳng định tình hữu nghị đặc biệt, quyết tâm thực hiện hiệu quả các thỏa thuận hợp tác. Theo báo cáo, Việt Nam đã đăng ký thực hiện 267 dự án đầu tư tại Lào với tổng vốn đăng ký khoảng 5,7 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện đã đạt khoảng 2,8 tỷ USD. Hợp tác thương mại – đầu tư giữa hai nước tiếp tục tăng trưởng mạnh.
Hợp tác thương mại giữa Việt Nam và Lào ghi nhận bước tiến rõ rệt: năm 2024, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 2,2 tỷ USD, tăng 33,9% so với năm 2023; chỉ trong 4 tháng đầu năm 2025, giá trị thương mại đã đạt 1,3 tỷ USD, tăng 109,3% so với cùng kỳ năm trước.
Trong chuyến thăm chính thức Lào từ 9–11/7/2025, Nguyễn Chí Dũng — Phó Thủ tướng Việt Nam — và lãnh đạo Lào đã ký và chứng kiến việc sửa đổi biên bản hợp tác về thương mại điện than, điện và năng lượng; đồng thời cam kết thúc đẩy các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, trong đó có kế hoạch xây dựng cao tốc Vientiane–Hà Nội. Hai bên cũng thống nhất chuẩn bị một thỏa thuận hợp tác mới giai đoạn 2026–2030.
Về giao lưu nhân dân và hợp tác lao động – việc làm, ngày 12/11/2025, tại Ninh Bình, 9th Vietnam–Laos Ministers' Conference of Labor đã diễn ra và hai bên ký một Bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực lao động, việc làm. Đây là dấu hiệu cho thấy quan hệ song phương không chỉ gói gọn ở lĩnh vực chính trị – kinh tế – quốc phòng, mà mở rộng mạnh mẽ sang khía cạnh nguồn nhân lực, lao động, phúc lợi xã hội.
Các hoạt động hợp tác đa dạng từ chính trị, quốc phòng, kinh tế, thương mại đến lao động, giáo dục và phát triển nhân lực cho thấy quan hệ Việt Nam – Lào đang ngày càng thực chất, sâu rộng, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân hai nước.
Đài tưởng niệm – Nối dài cam kết và dư âm lịch sử
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện công trình Đài tưởng niệm Liên minh chiến đấu Lào – Việt Nam tại Xaysomboun trở nên đặc biệt có ý nghĩa. Công trình không chỉ có giá trị lịch sử – văn hóa, mà còn là biểu hiện sinh động của mối quan hệ đặc biệt được làm mới bằng những hành động thời sự. Đài tưởng niệm đóng vai trò cầu nối giữa quá khứ – hiện tại – tương lai: nhớ về những hy sinh gian khổ, tưởng niệm công lao các anh hùng; đồng thời ghi dấu một mốc hợp tác mới, trong giai đoạn hợp tác nhiều chiều và toàn diện.
Việc lựa chọn địa điểm ở Xaysomboun – nơi có nhiều cán bộ, chiến sĩ Việt Nam từng công tác, đóng góp và hy sinh — có ý nghĩa rất sâu sắc. Công trình phát huy giá trị giáo dục truyền thống, hun đúc tinh thần bạn bè, đoàn kết, giúp các thế hệ mai sau hiểu rõ hơn lịch sử chung hai dân tộc, trân trọng mối quan hệ đồng chí – anh em giữa hai nước.
Hơn nữa, khi các dự án hợp tác đang gia tăng, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, giao thông, lao động, văn hóa – xã hội…, công trình như đài tưởng niệm sẽ góp phần củng cố niềm tin, tăng cường sự gắn kết giữa cộng đồng hai nước, tạo nền tảng tinh thần để thúc đẩy các mục tiêu hợp tác song phương đi vào chiều sâu.
Hợp tác bền vững vì tương lai chung
Việt Nam – Lào đã trải qua hơn 60 năm hợp tác, đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi. Việc khánh thành Đài tưởng niệm tại Xaysomboun là minh chứng về tấm lòng, trách nhiệm và tinh thần biết ơn lịch sử của Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước đối với các thế hệ đi trước. Nhưng quan trọng hơn, công trình còn là biểu hiện của một quan hệ đang được làm mới, mở rộng, đa chiều và mang dấu ấn thời đại.
Trong bối cảnh khu vực và quốc tế biến động, hai bên càng cần duy trì sự tin cậy, đồng thuận, đẩy mạnh hợp tác thực chất — không chỉ ở cấp cao mà lan tỏa tới địa phương, doanh nghiệp, cộng đồng, người dân. Những lời cam kết, những con số tăng trưởng, những hợp tác mới — từ thương mại, đầu tư, năng lượng, hạ tầng, đến giáo dục, lao động — là cơ sở để mối quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào tiếp tục phát triển vững chắc, vì lợi ích của nhân dân hai nước và vì hoà bình, hợp tác trong khu vực.
Đài tưởng niệm ở Xaysomboun khánh thành chiều 28/11 vừa qua, không chỉ là nơi để nhớ — mà còn là lời nhắc nhở: tình hữu nghị, nghĩa đồng bào, trách nhiệm lịch sử cần được vun đắp mỗi ngày.
