Sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra làn sóng mở ngành đào tạo mới tại nhiều trường đại học, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, khoa học dữ liệu và khoa học máy tính.
Nhân lực AI vẫn “khát” trong 5 năm tới
Những năm gần đây, nhiều trường đại học đã mở thêm hàng loạt ngành đào tạo liên quan đến công nghệ như khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo hay dữ liệu lớn (Big Data).
Theo PGS.TS Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội, nguồn nhân lực trong các lĩnh vực này không chỉ phục vụ nhu cầu phát triển trong nước mà còn mở ra nhiều cơ hội việc làm ở thị trường quốc tế.
“Nhân lực AI có thể làm việc tại các doanh nghiệp trong nước hoặc tại các quốc gia có nền công nghệ phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước phát triển khác. Vì vậy trong khoảng 5 năm tới, nhu cầu nhân lực của lĩnh vực này vẫn được dự báo rất lớn”, ông Hải nhận định.
Tuy nhiên, theo ông, AI cũng là xu hướng có tính giai đoạn. Nhu cầu nhân lực có thể tăng mạnh trong một thời điểm nhất định nhưng khó duy trì ở mức cao lâu dài như các lĩnh vực nền tảng khác.
Các ngành liên quan đến AI thường đòi hỏi tư duy logic, khả năng sáng tạo và nền tảng tốt về khoa học tự nhiên. Vì vậy, điểm chuẩn những ngành này trong khoảng ba năm gần đây luôn ở mức cao. Dù vậy, theo ông Hải, điểm đầu vào chỉ là bước khởi đầu, còn sự nỗ lực và quá trình học tập của sinh viên trong môi trường đại học mới là yếu tố quyết định.
AI mở ra hướng đào tạo mới trong y khoa
Không chỉ lĩnh vực công nghệ thông tin, AI cũng đang tạo ra những thay đổi lớn trong đào tạo và thực hành y khoa. TS.BS Đỗ Thanh Hương, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo của Trường Đại học Y Hà Nội, cho biết công nghệ AI hiện đã được ứng dụng khá nhiều trong y tế, đặc biệt trong chẩn đoán hình ảnh và hỗ trợ điều trị.
Theo bà Hương, nhiều dự án quốc tế đã chứng minh hiệu quả của AI trong việc hỗ trợ bác sĩ phân tích hình ảnh y khoa, giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán. Từ thực tế đó, nhà trường đang từng bước tích hợp nội dung liên quan đến AI vào chương trình đào tạo.
Trong thời gian tới, Trường Đại học Y Hà Nội dự kiến mở ngành Y tế số, tập trung vào ứng dụng AI trong chẩn đoán và điều trị, dự kiến tuyển sinh vào giai đoạn 2027–2028.
AI khó thay thế hoàn toàn con người
Dù AI phát triển mạnh mẽ, nhiều chuyên gia cho rằng, công nghệ này khó có thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan đến văn hóa, ngôn ngữ và truyền thông.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng các công cụ dịch thuật bằng AI hiện nay đã đạt chất lượng khá tốt, nhưng đào tạo ngoại ngữ tại đại học không chỉ dừng lại ở việc học ngôn ngữ.
“Người học ngoại ngữ còn cần hiểu sâu về văn hóa, bối cảnh xã hội của các quốc gia để có thể truyền tải thông điệp một cách chính xác. AI có thể hỗ trợ dịch thuật, nhưng khó thay thế vai trò kết nối văn hóa của con người”, ông Sơn nhận định.
Tương tự, trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, sự phát triển của AI không làm thu hẹp cơ hội việc làm mà còn mở rộng thị trường lao động. Ngoài các cơ quan báo chí truyền thống, sinh viên còn có thể làm việc tại doanh nghiệp, tổ chức xã hội hoặc phát triển các sản phẩm truyền thông cá nhân trong môi trường số.
Chia sẻ với học sinh trước kỳ thi tốt nghiệp THPT, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học - Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, khuyên thí sinh nên giữ tâm lý bình tĩnh và coi kỳ thi như một bước trong hành trình học tập.
Theo ông Thảo, học sinh nên làm thử các đề thi tham khảo để đánh giá năng lực, lập kế hoạch ôn tập rõ ràng và chuẩn bị tốt sức khỏe.
“Kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ là một trong nhiều kỳ thi trong hành trình học tập sau này. Nếu chuẩn bị kỹ lưỡng và có phương pháp ôn tập phù hợp, các em hoàn toàn có thể đạt kết quả tốt”, ông Thảo nhấn mạnh.
Kế hoạch chung được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) dự kiến xây dựng như sau:
Các cơ sở đào tạo phải hoàn thành việc công bố thông tin tuyển sinh trên trang điện tử của cơ sở đào tạo vào ngày 15/2.
Các Sở GD&ĐT thành lập Ban chỉ đạo công tác hỗ trợ tuyển sinh ngày 25/5.
Bộ GD&ĐT tạo thử nghiệm, tập huấn phần mềm hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung ngày 15/5.
Việc rà soát kết quả điểm học tập cấp THPT trên hệ thống được các thí sinh và Sở GD&ĐT thực hiện hoàn thành trước 17 giờ ngày 6/6.
Thí sinh thực hành việc đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống tuyển sinh chung từ ngày 17/6 đến 21/6.
Thí sinh cung cấp và điểm tiếp nhận rà soát các chứng chỉ ngoại ngữ, SAT; cập nhật kết quả sơ tuyển, kết quả các kỳ thi độc lập, bổ trợ, đánh giá năng lực, đánh giá tư duy (nếu có), hoàn thành 17 giờ ngày 20/6.
Thời gian đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng chính thức diễn ra từ ngày 2/7 đến 14/7.
Từ 15/7 đến 21/7, thí sinh phải hoàn thành nộp lệ phí xét tuyển trực tuyến.
Các cơ sở đào tạo cùng Sở GD&ĐT hỗ trợ thí sinh đăng ký xét tuyển đợt 1 theo phương thức trực tuyến. Sau khi có thông báo trúng tuyển, thí sinh phải xác nhận nhập học trực tuyến trước 17h ngày 21/8. Nếu không xác nhận đúng hạn, thí sinh được xem là từ chối nhập học.
