Khi nhắc đến năng lượng tái tạo và điện mặt trời, nhiều người thường nghĩ ngay đến các siêu dự án của những cường quốc như Trung Quốc mà ít khi chú ý đến nỗ lực của các quốc gia nhỏ hơn. Tuy nhiên, Cuba đang chứng minh sức bật mạnh mẽ trong lĩnh vực này thông qua những bước tiến dài về mặt công nghệ và hạ tầng.
Tháng 2/2026, Cuba đã thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế khi công bố sản lượng điện mặt trời đạt mức kỷ lục hơn 800 MW vào một buổi chiều. Ngay ngày hôm sau, quốc gia này tiếp tục tự phá kỷ lục của chính mình với con số 900 MW.
Thành tựu này đã được Bộ Năng lượng và Mỏ Cuba chia sẻ đầy tự hào trên mạng xã hội, đánh dấu một cột mốc quan trọng sau quá trình đầu tư mạnh mẽ vào công suất điện mặt trời từ năm 2025.
Chỉ trong vòng một năm, tỷ trọng điện mặt trời trong tổng sản lượng điện quốc gia đã tăng vọt từ mức khiêm tốn 5,8% vào tháng 1/2025 lên con số ấn tượng 20% vào cùng kỳ năm sau.
Trong một thời gian dài, Cuba phải đối mặt với nhiều thách thức khi phụ thuộc nặng nề vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu đắt đỏ để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước.
Để giải quyết bài toán này, những năm gần đây, phía Trung Quốc đã tích cực hỗ trợ Cuba xây dựng hàng chục công viên điện mặt trời mới.
Theo lộ trình, Cuba đặt mục tiêu hoàn thành tổng cộng 92 công viên năng lượng với sự hợp tác của các đối tác Trung Quốc vào năm 2028.
Giải pháp hạ tầng và lưu trữ năng lượng hiện đại
Dù đạt được những bước tiến thần tốc, việc phát triển điện mặt trời tại Cuba cũng gặp phải những trở ngại nhất định do nguồn năng lượng này chỉ khả dụng vào ban ngày.
Tại Cuba, nhu cầu tiêu thụ điện thường đạt đỉnh vào khoảng từ 19 giờ đến 20 giờ, thời điểm mặt trời đã lặn. Nếu không có hệ thống lưu trữ năng lượng đủ mạnh, lượng điện năng dồi dào sản xuất được vào ban ngày sẽ không thể tối ưu hóa hiệu quả sử dụng.
Nhằm khắc phục khó khăn này, Trung Quốc hiện đang đẩy mạnh xuất khẩu các hệ thống pin lưu trữ hiện đại sang Cuba.
Bên cạnh việc hỗ trợ lưới điện quốc gia, Trung Quốc còn đóng vai trò then chốt trong việc lắp đặt các bộ thiết bị điện mặt trời độc lập. Đây là giải pháp thiết thực dành cho các hộ gia đình và tổ chức ở những khu vực vùng sâu vùng xa chưa được kết nối với lưới điện quốc gia.
Tính đến nay, hơn 10.000 bộ thiết bị cá nhân đã được lắp đặt trên khắp hòn đảo. Mỗi hệ thống này có khả năng cung cấp đủ điện năng cho một hộ gia đình nhỏ sử dụng các thiết bị cơ bản như tủ lạnh, quạt điện và tivi.
Dù quy mô không quá lớn, nhưng sự xuất hiện của các hệ thống này đã mang lại thay đổi tích cực cho cuộc sống của hàng nghìn người dân.
Không chỉ dừng lại ở điện mặt trời, sự hợp tác giữa hai bên còn mở rộng sang lĩnh vực năng lượng gió.
Hiện nay, các trang trại điện gió do các doanh nghiệp Trung Quốc triển khai tại nhiều khu vực của Cuba đã góp phần cắt giảm hàng tấn khí thải carbon dioxide vào bầu khí quyển, góp phần quan trọng vào nỗ lực bảo vệ môi trường toàn cầu.
