Phát biểu tại hội nghị Tập huấn công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 10/4 tại Hà Nội, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03, Bộ Công an) nhấn mạnh: "Kỳ thi tốt nghiệp THPT là sự kiện giáo dục quy mô lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đánh giá chất lượng dạy học mà còn là căn cứ chủ yếu để tuyển sinh đại học, cao đẳng".
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ tiêu cực, gian lận, thậm chí vi phạm pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh trật tự và uy tín của ngành giáo dục.
Thực tế cho thấy, dù đã có nhiều biện pháp siết chặt, tình trạng vi phạm quy chế thi vẫn chưa được loại bỏ triệt để. Năm 2023, cả nước ghi nhận 39 thí sinh bị đình chỉ do sử dụng điện thoại di động trong phòng thi.
Đáng chú ý, 2 trường hợp đã chụp ảnh đề thi gửi ra ngoài, nhưng chỉ bị phát hiện sau khi nội dung lan truyền trên mạng. Đặc biệt nghiêm trọng, tại Cao Bằng và Yên Bái, cơ quan chức năng đã khởi tố thí sinh về hành vi làm lộ bí mật nhà nước liên quan đến đề thi – một bước chuyển từ vi phạm quy chế sang xử lý hình sự.
Ông Tuấn cũng chỉ rõ một bộ phận thí sinh và phụ huynh vẫn tồn tại tâm lý chạy theo thành tích, tìm mọi cách để đạt điểm cao. Trong khi đó, ở một số nơi, vẫn có cán bộ, giáo viên tham gia tổ chức thi còn biểu hiện chủ quan, lơ là, dẫn đến sai sót.
Công nghệ cao – thách thức lớn nhất
Điểm đáng lo ngại nhất hiện nay là sự gia tăng của gian lận bằng thiết bị công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo. Theo cơ quan Công an, các thiết bị gian lận ngày càng tinh vi, khó phát hiện: Tai nghe siêu nhỏ chỉ bằng hạt gạo, camera ngụy trang dưới dạng cúc áo, gọng kính, nhẫn hoặc đồng hồ.
Những thiết bị này có thể tự động kết nối, truyền đề thi ra ngoài và nhận đáp án chỉ trong vài giây qua mạng di động tốc độ cao. Đáng chú ý, sự hỗ trợ của AI đang làm thay đổi hoàn toàn “cách thức gian lận”.
Thí sinh chỉ cần chụp đề thi, gửi lên các ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nhận lời giải gần như tức thời.
“Các hệ thống AI đặt máy chủ ở nước ngoài, khiến việc truy vết và xử lý gặp nhiều khó khăn. Đây là thách thức rất lớn đối với lực lượng chức năng”, ông Tuấn cho biết thêm.
Thực tế, trong kỳ thi năm 2023, lực lượng Công an đã phát hiện 2 trường hợp sử dụng điện thoại chụp đề thi gửi lên ứng dụng AI để giải bài.
Siết kỷ cương, không để “vỡ trận” niềm tin
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn cũng nhấn mạnh, việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, kể cả khởi tố, là điều không mong muốn nhưng cần thiết để giữ kỷ cương.
“Đề thi là tài liệu bí mật nhà nước. Mọi hành vi làm lộ đề, dù vô ý hay cố ý, đều có thể bị xử lý hình sự. Nếu không xử lý nghiêm, kỳ thi sẽ không còn ý nghĩa”, đại diện A03 khẳng định.
Để phòng ngừa từ sớm, Bộ Công an đề nghị tăng cường tuyên truyền để thí sinh, phụ huynh nhận thức rõ hậu quả pháp lý của hành vi gian lận; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát các khâu trọng yếu, đặc biệt là nguy cơ sử dụng thiết bị công nghệ cao.
Các địa phương được yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an và ngành giáo dục, thiết lập cơ chế trao đổi thông tin kịp thời, xử lý nhanh các tình huống phát sinh, không để bị động, bất ngờ.
Cùng với đó, cần nghiên cứu áp dụng các giải pháp kỹ thuật như thiết bị dò tìm, nhận diện, kiểm soát an ninh tại các điểm thi có nguy cơ cao; đồng thời xử lý nghiêm các vi phạm để tạo tính răn đe.
“Bảo đảm an ninh, an toàn cho kỳ thi không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Chỉ khi giữ vững được kỷ cương, kỳ thi mới thực sự công bằng và giữ được niềm tin của nhân dân”, ông Tuấn cho biết thêm.
