Dự báo thời tiết ngày 10/4 cho thấy, vùng thấp nóng phía Tây có xu hướng mở rộng nên nắng nóng trải rộng trên hầu khắp các khu vực Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Khoảng 14-15/4, không khí lạnh tràn về, miền Bắc giảm nhiệt.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, khu vực từ Nghệ An đến TP Huế tiếp tục ghi nhận nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt trong ngày 9/4, với nhiệt độ cao nhất có nơi trên 40 độ, như: Tương Dương (Nghệ An) 41.3 độ, Hương Sơn (Hà Tĩnh) 41 độ, Tuyên Hóa (Quảng Trị) 40.3 độ.
Đồng thời, khu vực Tây Bắc Bộ, Thanh Hóa, TP Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk cũng có nơi trên 38 độ như: Phù Yên (Sơn La) 39.6 độ, Mai Châu (Phú Thọ) 38.8 độ, Phố Ràng (Lào Cai) 39.5 độ, Hồi Xuân (Thanh Hóa) 38.5 độ...
Trong bối cảnh đó, thời tiết cực đoan không chỉ gây xáo trộn sinh hoạt thường ngày mà còn tạo ra “áp lực kép” đối với học đường: Vừa đảm bảo tiến độ ôn tập, vừa bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần cho học sinh.
Trường học chủ động điều chỉnh, hạn chế rủi ro sức khỏe
Trước diễn biến nắng nóng gay gắt, nhiều trường học đã phát đi thông báo khẩn, yêu cầu giáo viên và học sinh tăng cường các biện pháp phòng chống sốc nhiệt, say nắng.
Trao đổi với phóng viên, thầy Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (TP HCM) cho biết, nhà trường đã ban hành quy định hạn chế tối đa hoạt động ngoài trời trong khung giờ từ 10h đến 16h, thời điểm bức xạ nhiệt đạt đỉnh.
“Các giờ ra chơi được điều chỉnh linh hoạt, học sinh được khuyến khích ở trong lớp hoặc khu vực có mái che, quạt mát. Nhà trường đồng thời yêu cầu học sinh uống đủ nước, ăn uống hợp lý, nghỉ ngơi khoa học và mang theo bình nước cá nhân để chủ động bù nước”, thầy Đảo nói.
Theo đó, các hoạt động thể lực mạnh như chạy nhảy, tập trung đông người ngoài trời được hạn chế tối đa. Học sinh có dấu hiệu mệt mỏi, chóng mặt phải báo ngay cho giáo viên để xử lý kịp thời.
Đối với các môn đặc thù như Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng – an ninh, giáo viên được yêu cầu điều chỉnh nội dung giảng dạy, giảm tối đa thời gian hoạt động ngoài trời, rút gọn quy trình tập hợp, điểm danh nhằm hạn chế phơi nắng kéo dài.
Cùng với đó, giáo viên chủ nhiệm tăng cường theo dõi sức khỏe học sinh, phối hợp phụ huynh để phát hiện sớm trường hợp có dấu hiệu bất thường và báo cáo Ban giám hiệu xử lý.
Nắng nóng ảnh hưởng trực tiếp đến não bộ học sinh
Dưới góc độ y khoa, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cảnh báo nắng nóng không chỉ gây mệt mỏi thông thường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của não bộ – cơ quan quyết định khả năng học tập và ghi nhớ.
Theo bác sĩ Hoàng, cơ thể con người duy trì nhiệt độ ổn định khoảng 36,5–37,5°C. Khi môi trường quá nóng, cơ chế điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục, chủ yếu thông qua tiết mồ hôi.
Nếu không được bù nước và điện giải kịp thời, lượng máu tuần hoàn giảm, dẫn đến thiếu oxy lên não. Khi đó, học sinh dễ gặp các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, giảm tập trung và suy giảm trí nhớ ngắn hạn.
“Trẻ em và thanh thiếu niên có khả năng điều hòa thân nhiệt kém hơn người lớn nên nguy cơ kiệt sức, sốc nhiệt cao hơn. Ngoài ra, mất ngủ do thời tiết oi bức còn làm tăng hormone stress, khiến các em dễ cáu gắt, giảm động lực học tập”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Các chuyên gia giáo dục cho rằng, trong điều kiện thời tiết cực đoan, việc “cố học kéo dài” không còn là giải pháp tối ưu, thay vào đó cần điều chỉnh nhịp học phù hợp với sinh học cơ thể.
Khung giờ từ 5h đến 9h sáng được xem là thời điểm lý tưởng để học các môn cần tư duy cao như Toán, Lý, Hóa. Khoảng thời gian từ 10h đến 16h nên ưu tiên nghỉ ngơi hoặc học nhẹ trong môi trường mát mẻ.
Buổi tối có thể tiếp tục học với cường độ vừa phải, tránh thức khuya. Việc chia nhỏ thời gian học thành các phiên 40–45 phút, xen kẽ nghỉ 10–15 phút giúp duy trì khả năng tập trung và giảm “quá tải” thần kinh.
Giấc ngủ từ 7–8 tiếng mỗi ngày và ngủ trưa 20–30 phút được xem là yếu tố quan trọng giúp phục hồi năng lượng và cải thiện khả năng ghi nhớ.
Nhận diện sớm nguy cơ sốc nhiệt và bệnh lý do nắng nóng
Theo bác sĩ Hoàng, nắng nóng kéo dài có thể gây ra nhiều tình trạng nguy hiểm: Chuột rút do nóng, do mất muối khoáng qua mồ hôi. Kiệt sức do nhiệt khiến mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, da ẩm, mạch nhanh. Sốc nhiệt về thân nhiệt có thể vượt 40°C, da khô nóng, rối loạn ý thức, tình trạng cấp cứu nguy hiểm.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần nhanh chóng đưa học sinh vào nơi mát, nới lỏng quần áo, chườm mát và bù nước nếu còn tỉnh táo. Trường hợp nặng phải gọi cấp cứu ngay.
Các bác sĩ lưu ý sốc nhiệt khác hoàn toàn với sốt thông thường, do đó thuốc hạ sốt không có tác dụng.
Các chuyên gia khuyến nghị ba yếu tố then chốt giúp giảm thiểu tác động của nắng nóng gồm: Nước – dinh dưỡng – môi trường học tập.
Thứ nhất, bổ sung nước đúng cách, uống đều trong ngày, kết hợp nước điện giải từ trái cây hoặc dung dịch phù hợp.
Thứ hai, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, ưu tiên thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất như cá, trứng, rau xanh, trái cây; hạn chế đồ chiên rán, cay nóng.
Thứ ba, cải thiện môi trường học tập bằng cách tăng thông gió, che nắng, sử dụng quạt, hạn chế thiết bị tỏa nhiệt để giảm tích tụ nhiệt trong phòng học.
Bác sĩ Hoàng cũng chỉ rõ, nắng nóng mùa thi không chỉ là thách thức sức khỏe mà còn là phép thử về khả năng thích ứng của cả gia đình và nhà trường.
“Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, thích ứng với thời tiết cực đoan cần được xem là một phần của giáo dục kỹ năng sống. Chủ động phòng ngừa thay vì bị động ứng phó sẽ giúp học sinh vượt qua ‘kỳ thi kép’ vừa thi kiến thức, vừa thi sức bền một cách an toàn”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
