Những biến động gần đây khiến giá vàng hạ nhiệt và sức hút của các tài sản phòng ngừa lạm phát phần nào suy giảm. Nhiều chuyên gia cho rằng các yếu tố nền tảng như thâm hụt ngân sách, nợ công gia tăng và nhu cầu đầu tư vào hạ tầng, trí tuệ nhân tạo (AI) hay các kim loại chiến lược vẫn có thể duy trì áp lực lạm phát trong trung và dài hạn.
Trong bối cảnh đó, giới đầu tư bắt đầu nhìn lại bài học của thập niên 1970, giai đoạn không chỉ vàng mà còn nhiều loại đá quý cũng trở thành điểm đến của dòng tiền tìm kiếm nơi trú ẩn.
Đá quý từng vượt vàng trong cuộc đua chống lạm phát
Nhắc đến thập niên 1970, giới đầu tư thường nhớ tới cú bứt phá của vàng khi giá tăng từ 35 USD/ounce lên khoảng 850 USD/ounce vào đầu những năm 1980. Tuy nhiên, ít người biết rằng đá quý chất lượng cao cũng trải qua một giai đoạn tăng giá mạnh không kém, thậm chí ở một số phân khúc còn vượt xa vàng.
Giá ngọc lục bảo, hồng ngọc và nhiều loại đá quý cao cấp tăng mạnh khi nhu cầu tìm kiếm tài sản hữu hình gia tăng trong bối cảnh lạm phát leo thang. Đặc biệt, từ giữa thập niên 1970, thị trường chứng kiến một "cơn sốt" kim cương đầu tư.
Một viên kim cương không tì vết nặng một carat, đạt tiêu chuẩn đầu tư, có giá khoảng 7.000 USD vào năm 1975 nhưng đã tăng lên xấp xỉ 60.000 USD chỉ sau khoảng 5 năm.
Theo các nhà phân tích, đà tăng này phản ánh tâm lý chung của thị trường khi nhà đầu tư tìm kiếm các tài sản có khả năng bảo toàn giá trị trong bối cảnh đồng tiền mất sức mua.
Dù giao dịch này gần đây không còn được nhắc đến nhiều, những yếu tố từng thúc đẩy làn sóng đầu tư vào tài sản hữu hình vẫn chưa hoàn toàn biến mất.
Tại Mỹ, thâm hụt ngân sách duy trì quanh mức 7% GDP trong nhiều năm liên tiếp, trong khi nợ công tiếp tục tiến sát mốc 40.000 tỷ USD. Theo Vincent DeLuard, Giám đốc chiến lược vĩ mô tại StoneX, lạm phát khó có thể sớm quay về mục tiêu 2% và nhiều khả năng sẽ duy trì quanh mức 3,5-4% trước khi xuất hiện một cú sốc lạm phát mới.
Không chỉ Mỹ, Anh cũng đang đối mặt với áp lực tương tự khi chi tiêu công tăng mạnh trong nhiều thập kỷ. Giới phân tích lo ngại các chính sách tài khóa mở rộng có thể kéo theo áp lực lạm phát kéo dài nếu chính phủ tiếp tục gia tăng chi tiêu trong khi nguồn thu ngân sách không theo kịp.
Bên cạnh đó, nhu cầu đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng điện, kim loại chiến lược và chuỗi cung ứng mới đang khiến giá nhiều loại nguyên liệu như đồng, uranium, đất hiếm cũng như chi phí xây dựng có xu hướng tăng lên.
Không phải mọi loại đá quý đều hưởng lợi
Dù triển vọng của tài sản hữu hình vẫn được đánh giá tích cực trong môi trường lạm phát cao, các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư không nên đánh đồng tất cả các loại đá quý.
Kim cương hiện chịu sức ép đáng kể từ nguồn cung kim cương nhân tạo ngày càng dồi dào, làm giảm sức hấp dẫn của loại tài sản từng thống trị thị trường nhiều thập kỷ trước. Trong khi đó, một số loại đá quý tự nhiên như ngọc lục bảo, zircon, peridot, tanzanite hay morganite được đánh giá vẫn còn nhiều dư địa nhờ tính khan hiếm và giá trị sưu tầm.
Tuy nhiên, lịch sử cũng cho thấy cơn sốt đá quý chỉ kéo dài cùng chu kỳ lạm phát.
Khi áp lực giá cả hạ nhiệt vào đầu thập niên 1980, thị trường kim cương nhanh chóng đảo chiều. Giá kim cương giảm hơn 70%, buộc De Beers phải ngừng đưa thêm hàng ra thị trường và tích trữ lượng lớn tồn kho nhằm hạn chế đà lao dốc.
Điều này đồng nghĩa với việc những nhà đầu tư mua kim cương ở giai đoạn đỉnh năm 1979 phải mất nhiều năm vẫn chưa thể thu hồi vốn.
Theo giới phân tích, bài học lớn nhất từ giai đoạn này không nằm ở việc đá quý từng tăng giá mạnh hơn vàng, mà ở chỗ giá trị của các tài sản hữu hình vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào chu kỳ lạm phát. Khi môi trường kinh tế thay đổi, ngay cả những tài sản từng được xem là "nơi trú ẩn" cũng có thể nhanh chóng mất đi sức hấp dẫn.
