Ngày 10/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Công nghiệp văn hóa.
Phát hiện, đầu tư ý tưởng sáng tạo tiềm năng
Góp ý vào Dự án Luật, đại biểu Lê Thị Thúy Sen (Đoàn Hưng Yên) cho biết là tác giả sách, với trải nghiệm thực tế, đại biểu đề nghị bổ sung làm rõ nội dung kinh tế, thị trường để biến “nguồn vốn văn hóa” thành các sản phẩm kinh tế có giá trị cao góp phần tạo thành ngành công nghiệp văn hóa.
Đại biểu Lê Thị Thúy Sen nhấn mạnh nguyên tắc hướng tới mục tiêu nhìn ra tiềm năng, đầu tư hiệu quả và tránh trục lợi chính sách.
Nữ đại biểu lấy dẫn chứng từ giá trị thương hiệu bộ truyện Harry Potter khoảng 25 tỷ USD và tài sản cá nhân của tác giả khoảng 1,2 tỷ USD.
Số tiền khổng lồ đó được hình thành từ việc nhà xuất bản Bloomsbury mua quyền xuất bản cuốn đầu với khoản tạm ứng 1.500 bảng Anh và Hội đồng nghệ thuật Scotland sau đó cấp 8.000 bảng Anh để JK Rowling có điều kiện hoàn thành cuốn thứ 2.
Bộ sách tiếp tục phát triển thành phim, trò chơi, công viên và nhiều sản phẩm thương mại khác và trở thành thương hiệu quốc gia.
Nhìn lại quá trình này, đại biểu Thúy Sen nêu vấn đề “nếu không có sự đầu tư để tác giả tiếp tục phát triển ý tưởng, biết đâu không có truyện Harry Potter tập 2?”. Theo đại biểu, sự đầu tư đó không chỉ là giá trị vật chất mà còn có ý nghĩa động viên tinh thần cho tác giả tiếp tục cống hiến.
“Phát hiện và đầu tư cho những ý tưởng tiềm năng là một khâu quan trọng của công nghiệp văn hóa”- đại biểu Lê Thị Thúy Sen nhận xét.
Tuy nhiên, dự thảo chủ yếu nhấn mạnh đến việc đầu tư cho những sản phẩm đã hoàn thiện. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào dự án luật các quy định liên quan ý tưởng, sản phẩm tiềm năng.
Đại biểu Lê Thị Thúy Sen đề nghị bổ sung quy định về phát hiện, đầu tư ý tưởng sáng tạo tiềm năng tại các Điều 2, 4, 7 và 9; đồng thời nghiên cứu thành lập sàn giao dịch ý tưởng và Quỹ đầu tư phát triển ý tưởng thành sản phẩm, khuyến khích nguồn lực tư nhân và đầu tư quốc tế.
Đối với sản phẩm đã hoàn thiện, đại biểu kiến nghị ưu tiên tác phẩm đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế, có sức lan tỏa; hỗ trợ phát triển sản phẩm phái sinh như phim, trò chơi, thời trang, ẩm thực... thông qua các chính sách tín dụng, bảo hộ sở hữu trí tuệ và hỗ trợ pháp lý.
Đại biểu cũng đề xuất bổ sung tiêu chí tiềm năng phát triển đối với sản phẩm văn hóa trọng điểm tại Điều 24, đồng thời lấy sản phẩm cụ thể làm một trong những thước đo đánh giá nhân tài công nghiệp văn hóa.
Yếu tố đánh giá thị trường trong thẩm định
Bên cạnh đó, đại biểu Lê Thị Thúy Sen cho rằng Hội đồng thẩm định có vai trò quan trọng để đánh giá ý tưởng tiềm năng, khả năng thương mại, phát triển những sản phẩm đã hoàn thành, hoặc lựa chọn sản phẩm văn hóa trọng điểm.
Vì vậy, cần làm rõ cơ cấu thành phần, tiêu chí đánh giá, lựa chọn trong đó nhấn mạnh đến yếu tố thị trường để lựa chọn chính xác hơn.
Trong cơ cấu thành phần của Hội đồng thẩm định cần có quản lý nhà nước, chuyên gia văn hóa, nghệ thuật, sở hữu trí tuệ nhà đầu tư, kinh doanh… và có giải pháp khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài.
Đại biểu Thúy Sen đề nghị bổ sung nguyên tắc đảm bảo kết hợp hài hòa giữa quản lý nhà nước và thị trường và lưu ý đến yếu tố đánh giá tác động thị trường để đầu tư trọng tâm, trọng điểm vào điểm 6 Điều 12 về nguyên tắc và trách nhiệm của Hội đồng chuyên gia.
Đồng thời, đề nghị Chính phủ quy định cụ thể về cơ cấu thành phần, tiêu chí đánh giá, lựa chọn đối với sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc văn hóa Việt Nam (Điều 23), sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm (Điều 24), việc xác định, công nhận thương hiệu quốc gia (Điều 26) và cơ chế đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghiệp văn hóa (khoản 4 Điều 30).
Ngoài ra, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu quy định rõ hơn cơ chế để thu hút nguồn vốn tư nhân, doanh nghiệp đầu tư cho các công trình văn hóa theo mô hình tư nhân đầu tư-chuyển giao nhà nước và nhân dân thụ hưởng trên cơ sở những danh mục công trình cần đầu tư do Nhà nước công bố.
