Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Phan Trọng Tấn vừa ký ban hành Văn bản số 21912/UBND-NN11 gửi các sở, ban, ngành và chính quyền cấp xã nhằm chấn chỉnh công tác quản lý nhà nước trong hoạt động thu hồi khoáng sản.
Theo đánh giá của tỉnh Phú Thọ, kể từ khi Luật Địa chất và Khoáng sản có hiệu lực, công tác quản lý đã được siết chặt. Tuy nhiên, quá trình giải quyết hồ sơ đăng ký thu hồi khoáng sản phát sinh từ việc san hạ mặt bằng, hạ cốt nền vẫn ghi nhận nhiều trường hợp có quy mô, khối lượng lớn.
Việc xác nhận không đúng điều kiện, thẩm quyền sẽ tạo kẽ hở dẫn đến tình trạng lợi dụng san gạt để khai thác, tiêu thụ khoáng sản trái quy định; gây thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng an toàn công trình và an ninh trật tự.
Chỉ cấp phép khi bắt buộc phải san gạt để xây dựng
Để thực thi nghiêm Luật Địa chất và Khoáng sản số 54/2024/QH15 (sửa đổi bởi Luật số 147/2025/QH15) và các Nghị định 193/2025/NĐ-CP, Nghị định 21/2026/NĐ-CP, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu chính quyền cấp xã thực hiện chuẩn xác thẩm quyền xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản nhóm III, nhóm IV phát sinh từ hoạt động cải tạo, xây dựng công trình trên đất ở, đất nông nghiệp.
Đáng chú ý, cơ quan cấp xã chỉ được xem xét xác nhận thu hồi khi việc san gạt, đào đắp bề mặt là điều kiện bắt buộc để tạo mặt bằng xây dựng chính công trình đó. Phạm vi, diện tích, chiều sâu và khối lượng thu hồi phải hoàn toàn xuất phát từ yêu cầu thực tế, hợp lý của việc thi công và phù hợp với mục đích sử dụng đất.
Việc xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản không thay thế các thủ tục về đất đai, xây dựng. Mọi hoạt động đào đắp, hạ tải không gắn với một công trình cải tạo hoặc xây dựng cụ thể sẽ kiên quyết không được xem xét cấp Giấy xác nhận.
Trước khi phê duyệt, cơ quan thẩm định cấp xã bắt buộc phải kiểm tra thực địa, đối chiếu tọa độ và hiện trạng. Trường hợp không chứng minh được điều kiện bắt buộc phải san gạt, hoặc không đủ cơ sở xác định khối lượng thu hồi, cơ quan chức năng phải kiên quyết từ chối bằng văn bản.
Quản lý chặt khoáng sản dôi dư và hoạt động xử lý sạt lở
Đối với hoạt động hạ tải mái dốc, xử lý nguy cơ sạt lở, UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu phải căn cứ vào hiện trạng, mức độ nguy hiểm và phương án xử lý theo đúng pháp luật về phòng, chống thiên tai.
Nếu việc xử lý sạt lở không gắn liền với xây dựng công trình trên đất và không đáp ứng điều kiện tại điểm b khoản 2 Điều 75 Luật Địa chất và Khoáng sản, thì không áp dụng thủ tục xác nhận đăng ký thu hồi.
Khối lượng khoáng sản dư thừa phát sinh từ hoạt động này, cũng như khoáng sản nhóm II, III, IV dôi dư từ các dự án mà chủ đầu tư không có nhu cầu sử dụng, bắt buộc phải tập kết tại bãi thải, bãi chứa do UBND cấp xã quản lý.
Khoáng sản tại bãi chứa sẽ được xử lý thông qua đấu giá theo quy định hoặc cho phép sử dụng không qua đấu giá đối với một số dự án đặc thù. Các đơn vị tuyệt đối không được tự ý vận chuyển, mua bán tài nguyên tại bãi chứa khi chưa hoàn thành thủ tục.
Gắn trách nhiệm người đứng đầu, kiểm soát chéo hóa đơn
Văn bản 21912 phân định rõ trách nhiệm giám sát, hậu kiểm. Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ về kết quả xác định khối lượng thu hồi; tuyệt đối không được hợp thức hóa hoạt động khai thác trái phép thông qua thủ tục đăng ký thu hồi.
Về phía các cơ quan chuyên môn: Sở Công Thương, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường theo chức năng sẽ kiểm tra sự phù hợp của quy hoạch, cao độ san nền, đánh giá nguy cơ sạt lở để ngăn chặn việc lợi dụng danh nghĩa phòng chống thiên tai nhằm khai thác khoáng sản.
Đặc biệt, Công an tỉnh Phú Thọ được giao chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ tăng cường kiểm tra nguồn gốc khoáng sản lưu thông trên địa bàn, nhất là tại các khu vực có khối lượng thu hồi lớn, vận chuyển liên tục hoặc có dấu hiệu bất thường nhằm kịp thời điều tra, xử lý nghiêm tội phạm.
Song song đó, cơ quan Thuế sẽ phối hợp với UBND cấp xã đối chiếu chéo giữa khối lượng khoáng sản được cấp phép, khối lượng thực tế tiêu thụ và sản lượng kê khai thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Khi xuất hóa đơn, chứng từ, các tổ chức, cá nhân bắt buộc phải ghi rõ Giấy phép hoặc Giấy xác nhận đăng ký thu hồi làm căn cứ. Mọi trường hợp có doanh thu, sản lượng kê khai không phù hợp với giấy xác nhận sẽ bị trao đổi thông tin và xử lý triệt để.
