Chiều 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, thảo luận tại tổ về 3 dự án luật trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan (đoàn Hà Nội) nhận định, việc sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục là kịp thời, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược nhằm hoàn thiện thể chế và tạo hành lang pháp lý cho quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học Việt Nam.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan đánh giá dự thảo luật thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ, nhất quán, có tính kế thừa và đã tiếp thu nhiều ý kiến từ thực tiễn quản trị đại học giai đoạn 2018 - 2024. Đại biểu nêu 4 điểm mới nổi bật trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục gồm:
Thể chế hóa Nghị quyết 71: Cụ thể hóa chủ trương tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong cơ sở giáo dục đại học công lập, tăng cường công tác quốc tế;
Tập trung lãnh đạo: Hướng tới mô hình Bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học công lập, đây là bước tiến quan trọng giúp tập trung thống nhất và nâng cao năng lực lãnh đạo;
Quản trị hiện đại: Phân định rõ vai trò giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, và cơ sở giáo dục tự chủ. Tăng cường tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, nhấn mạnh tự chủ học thuật, tổ chức, tài chính đi đôi với kỷ cương minh bạch;
Trách nhiệm người đứng đầu: Đổi mới cơ chế bổ nhiệm và trách nhiệm của người đứng đầu. Hiệu trưởng, Giám đốc được xác định là người chịu trách nhiệm toàn diện, đại diện pháp luật duy nhất, phù hợp với yêu cầu quản trị tập trung và kiểm soát quyền lực.
Đánh giá việc cơ quan soạn thảo đề nghị hệ thống văn bằng chứng chỉ cấp quốc gia (bao gồm đại học, thạc sĩ và tiến sĩ) là quan điểm đúng đắn, đại biểu Trần Thị Nhị Hà (đoàn Hà Nội) cho rằng, đối với một số ngành nghề đặc thù (như ngành Y tế), ngoài việc đào tạo các cấp bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ về y học, ngành này còn có các hình thức đào tạo rất phù hợp với thực tế (như Bác sĩ nội trú, Bác sĩ chuyên khoa cấp I và Bác sĩ chuyên khoa cấp II).
Lực lượng bác sĩ chuyên khoa này cung cấp nhân lực y tế chất lượng cao cho ngành. Đặc biệt, bác sĩ chuyên khoa cấp II có trình độ thực hành cao và đóng góp rất nhiều cho bệnh nhân trong quá trình điều trị bệnh.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị công nhận văn bằng trong một số ngành đặc thù trong Luật Giáo dục đại học.
Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí (đoàn Hà Nội) cho biết, ngành y có hai hệ đào tạo rất đặc biệt (ngoài hệ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ thông thường) là Bác sĩ chuyên khoa (chuyên khoa cấp I, chuyên khoa cấp II) và hệ Bác sĩ nội trú.
Đây là hệ chuyên khoa tập trung vào tay nghề và thực hành. Từ kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế, đại biểu Quốc hội – Giáo sư y khoa Nguyễn Anh Trí cho rằng, hệ thống này cần được duy trì và chính thức hóa văn bằng để có giá trị trong nước và trên quốc tế, phù hợp với đề xuất của Bộ Y tế.
Cụ thể hơn, đại biểu đề xuất gộp chuyên khoa cấp I và chuyên khoa cấp II làm một, đào tạo trong khoảng 3 đến 5 năm, tùy chuyên khoa. Đại biểu cho rằng đề xuất này là rất đúng và phù hợp với mô hình của nhiều nước tiên tiến, nơi bằng cấp chuyên khoa được trả lương khác biệt.
Đề cập đến nội dung này, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn (ĐBQH Đoàn Thành phố Hà Nội) cho biết, đây là vấn đề được Bộ Y tế và nhiều đại biểu Quốc hội rất quan tâm. Ghi nhận các bác sĩ chuyên khoa và bác sĩ nội trú là những người rất giỏi chuyên môn, có trình độ nghề nghiệp cao và xứng đáng được tôn vinh, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn bày tỏ băn khoăn làm thế nào để tích hợp các văn bằng này vào Khung trình độ quốc gia chung, bởi bác sĩ nội trú hay bác sĩ chuyên khoa thể hiện mức độ chuyên sâu, thuần thục về kỹ năng chuyên môn, nghề. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định, Ban soạn thảo sẽ nghiên cứu vấn đề một cách nghiêm túc và cầu thị.
Tiếp tục góp ý kiến về 3 dự án Luật trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí cho biết: Quy định một bộ sách giáo khoa dùng chung cho năm học 2026 - 2027 thể hiện tính nhất quán theo tinh thần của Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đại biểu băn khoăn là Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ sử dụng bộ sách nào. Yêu cầu phải có ngay cho năm học 2026 - 2027 thì liệu có gấp quá không, Bộ Giáo dục và Đào tạo có kịp thực hiện không.
Đại biểu Nguyễn Anh Trí nêu vấn đề: “Những điều này sao không được Ban soạn thảo dự án Luật Giáo dục quy định luôn. Được biết, dự kiến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục sẽ được thông qua khi kết thúc Kỳ họp này. Nếu vậy, đây là cơ sở để Bộ triển khai. Điều này cũng giúp cho cử tri, nhân dân hiểu những việc làm được của ngành giáo dục cũng như những cái khó”.
Đồng tình quan điểm này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Tuấn Thịnh (đoàn Hà Nội) bày tỏ lo ngại về thời gian thực hiện một bộ sách giáo khoa dùng chung, “vì quá gấp gáp”. Đây là một thách thức đối với ngành giáo dục. Điều 32 của dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi quy định Nhà nước đảm bảo cung cấp sách giáo khoa cho học sinh. Theo đó, chúng ta có thể thực hiện nhiệm vụ này qua hình thức cung cấp sách giáo khoa cho các nhà trường và trường sẽ cho học sinh mượn dùng trong năm học.
Giải đáp vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, Bộ đang xây dựng đề án, trong đề án có phương án và sẽ xin ý kiến cấp có thẩm quyền phê duyệt, cố gắng nhanh nhất trong tháng 11 có phương án.
