Sáng 15/8, gần 40 thí sinh tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang hoàn thành bài thi Lịch sử, một trong những môn tự chọn của kỳ thi tốt nghiệp THPT lần 2.
Đây cũng là buổi thi cuối cùng, khép lại 1,5 ngày thi lại dành cho học sinh của trường sau sự cố xảy ra tại kỳ thi tháng 6.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, toàn bộ 326 thí sinh tham dự kỳ thi lần 2 đều có mặt đầy đủ, sau khi hai thí sinh tự do xác nhận không có nhu cầu thi lại. Không có thí sinh hoặc cán bộ coi thi vi phạm quy chế. Kỳ thi được đánh giá diễn ra an toàn, nghiêm túc, đúng quy định.
Đánh giá đề Lịch sử, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng, Trưởng ngành Đào tạo hệ Cử nhân Sư phạm, Thạc sĩ và Tiến sĩ, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, đề được xây dựng đúng định dạng Bộ Giáo dục và Đào tạo áp dụng từ năm 2025.
Đề gồm hai phần. Phần I là trắc nghiệm nhiều lựa chọn với 24 câu, kiểm tra diện rộng kiến thức nền tảng về Lịch sử Việt Nam và Lịch sử thế giới. Phần II gồm 4 câu hỏi dạng Đúng/Sai, mỗi câu có 4 ý, tập trung đánh giá khả năng tư duy logic và xử lý thông tin từ các đoạn tư liệu lịch sử.
Không còn là cuộc thi của trí nhớ
Theo PGS Hưởng, điểm đáng chú ý nhất của đề là không chạy theo việc kiểm tra khả năng “thuộc lòng” các mốc thời gian, sự kiện hay nhân vật riêng lẻ.
Thay vào đó, thí sinh phải đọc hiểu câu hỏi, lệnh hỏi và nguồn sử liệu, từ đó huy động nhiều thao tác tư duy như phân loại, kết nối, phân tích, hệ thống, tổng hợp, suy luận, nhận xét và đánh giá.
Các tư liệu được lựa chọn từ nhiều nguồn, trong đó có văn kiện của Đảng và các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo lịch sử.
“Thí sinh sẽ khó đoán mò hay trúng tủ nếu phương pháp học Lịch sử chỉ dừng ở việc thuộc lòng các sự kiện đơn lẻ”, PGS Hưởng nhận định.
Theo chuyên gia, để làm tốt đề, học sinh phải có nền tảng kiến thức cơ bản, đồng thời biết hệ thống hóa, tổng hợp và mở rộng kiến thức để nhìn thấy mối quan hệ giữa các sự kiện.
Phạm vi đề tập trung vào chương trình lớp 11 và 12, đặc biệt là lớp 12, với những nội dung trọng tâm như Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, công cuộc Đổi mới ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay và quan hệ quốc tế trong, sau Chiến tranh lạnh.
Đề cũng khai thác các nội dung xuyên suốt giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới, giữa các giai đoạn khác nhau của lịch sử dân tộc.
Muốn điểm cao phải biết kết nối các sự kiện
Thầy Nguyễn Nghĩa Tiến, Trường THPT Quế Võ 2, tỉnh Bắc Ninh cho rằng, đề thi lần 2 cơ bản giữ ổn định so với đề năm 2025 và đề thi tháng 6/2026, bám sát Chương trình GDPT 2018 và yêu cầu cần đạt của môn học.
Tuy nhiên, cách đặt câu hỏi tiếp tục chuyển mạnh từ kiểm tra trí nhớ sang đánh giá năng lực nhận thức lịch sử.
“Thí sinh không chỉ cần nhớ đúng kiến thức mà còn phải đặt các kiến thức trong mối quan hệ để lựa chọn đáp án chính xác”, thầy Tiến nói.
Chẳng hạn, ở câu 4, mã đề 0801, thí sinh phải nắm được nội dung của Hội nghị lần thứ 8 và Đại hội II, Đại hội III của Đảng để nhận diện điểm tương đồng và rút ra nhận định đúng.
Theo thầy Tiến, đây là dạng câu hỏi không thể giải quyết bằng cách nhớ máy móc một sự kiện. Học sinh phải biết đặt các sự kiện cạnh nhau, so sánh, khái quát và nhận diện mối liên hệ.
Đề cũng yêu cầu học sinh rút ra bài học lịch sử, xác định quan hệ nhân - quả, ý nghĩa của sự kiện và khai thác thông tin từ tư liệu.
Đáng chú ý, một số câu hỏi tạo sự kết nối giữa lịch sử Việt Nam với lịch sử thế giới, cũng như giữa các giai đoạn khác nhau của lịch sử dân tộc. Điều này buộc học sinh phải huy động kiến thức trên phạm vi rộng thay vì chỉ học riêng từng bài, từng chương.
Đề lần 2 tương đương đề tháng 6
Một trong những yêu cầu quan trọng nhất của kỳ thi lại tại Tuyên Quang là bảo đảm công bằng cho thí sinh. Vì vậy, mức độ tương đương giữa hai đề thi là vấn đề được các chuyên gia đặc biệt quan tâm.
Theo PGS Hưởng, đề thi lần 2 không có sự xáo trộn hay thay đổi bất ngờ về cấu trúc, định dạng câu hỏi và phạm vi chương trình, đồng thời vẫn bám định hướng của đề tham khảo Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố tháng 10/2024.
Các câu hỏi ở mức nhận biết và thông hiểu vẫn đáp ứng những yêu cầu tối thiểu mà học sinh trên toàn quốc cần đạt. Trong khi đó, các câu hỏi ở mức độ cao hơn tạo dư địa phân hóa nhóm học sinh khá, giỏi.
“Đề thi đợt 1 và đợt 2 năm 2026 có mức độ yêu cầu tương đương nhau, bảo đảm tính chuẩn hóa của kỳ thi tốt nghiệp THPT”, ông Hưởng đánh giá.
Theo thầy Tiến, đề lần 2 có một số câu tăng yêu cầu tư duy thông qua cách đặt vấn đề, đòi hỏi thí sinh so sánh, khái quát và đánh giá. Tuy nhiên, xét trên tổng thể, độ khó của hai đề không có sự chênh lệch lớn.
Điểm phân hóa vẫn tập trung chủ yếu ở khả năng khai thác và phân tích sử liệu. Đây cũng là phần đòi hỏi học sinh phải đọc kỹ, hiểu đúng ngữ cảnh và vận dụng kiến thức thay vì tìm kiếm những “từ khóa” quen thuộc.
Như vậy, sau 1,5 ngày thi, kỳ thi tốt nghiệp THPT lần 2 tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã khép lại trong điều kiện 326 thí sinh dự thi, không có thí sinh hay cán bộ coi thi vi phạm quy chế.
Kết quả thi dự kiến được công bố ngày 19/8. Thí sinh có thể sử dụng kết quả để xét công nhận tốt nghiệp THPT và phục vụ xét tuyển đại học theo quy định.
