Đề Sinh học kỳ thi tốt nghiệp lần 2 ở chuyên Tuyên Quang 'triệt tiêu' khoanh ngẫu nhiên, tăng yêu cầu tư duy

(CLO) Các chuyên gia đánh giá đề Sinh học bám sát chương trình, tăng câu hỏi đọc hiểu dữ liệu, thực hành và vận dụng, đồng thời tạo độ phân hóa rõ.

Trưa 15/8, dưới thời tiết nắng gắt, 326 thí sinh rời Trường THPT chuyên Tuyên Quang sau khi hoàn thành hai môn tự chọn, khép lại kỳ thi tốt nghiệp THPT lần 2.

Trong số này, Tiếng Anh là môn có nhiều thí sinh đăng ký nhất với gần 200 em, tiếp đến là Vật lý với 140 em; Hóa học và Lịch sử cùng có 113 em. Sinh học và Địa lý có gần 40 thí sinh lựa chọn.

Trước đó, trong ngày 14/8, các thí sinh đã hoàn thành hai môn bắt buộc là Ngữ văn và Toán. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sau 1,5 ngày thi, 326 thí sinh đều có mặt đầy đủ, trong khi hai thí sinh tự do trước đó xác nhận không có nhu cầu dự thi lại. Không có thí sinh hoặc cán bộ coi thi vi phạm quy chế.

“Kỳ thi lại tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang diễn ra an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế”, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá.

clo_br_6r4a7707.jpg
Thí sinh rời khỏi phòng thi sau khi hoàn thành 2 môn tự chọn. Ảnh: Quang Hùng

Đề Sinh học giảm học thuộc, tăng đọc hiểu và xử lý dữ liệu

Đánh giá đề Sinh học, TS Triệu Anh Trung, Phó trưởng Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, đề tuân thủ định dạng mới của kỳ thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình GDPT 2018, gồm ba phần với mức độ yêu cầu tăng dần.

Theo ông Trung, Phần I kiểm tra diện rộng kiến thức nền tảng, tạo cơ hội để học sinh đạt điểm ở mức nhận biết, thông hiểu. Trong khi đó, Phần II yêu cầu thí sinh hiểu sâu bản chất sinh học, có khả năng phân tích nhiều chiều để xác định chính xác từng ý. Phần III là dạng câu hỏi trả lời ngắn, đòi hỏi học sinh tự tính toán, lập luận và đưa ra kết quả thay vì lựa chọn trong các đáp án có sẵn.

“Đề duy trì chất lượng phân hóa cao, đồng thời bảo đảm công bằng cho thí sinh”, ông Trung nhận xét.

1786770955290-6665672685381878030-6665672685381878030-f86af50c810ea867c0510e8bd9f4590e.jpg
TS Triệu Anh Trung, Phó trưởng Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Một điểm đáng chú ý, theo chuyên gia này, là đề không còn nặng những bài toán di truyền thuần túy, thiên về tính toán và xa rời thực tế. Thay vào đó, đề chuyển mạnh sang đánh giá năng lực thực hành, tư duy khoa học, đọc hiểu biểu đồ và xử lý số liệu thực nghiệm.

Nội dung đề bao phủ các chuyên đề cốt lõi của Sinh học 11 và 12, đồng thời lồng ghép những câu hỏi yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tế.

Thầy Lữ Văn Tập, Trường THPT chuyên Quang Trung (Bình Phước) cũng đánh giá đề được thiết kế theo đúng cấu trúc ma trận mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Theo thầy Tập, đề gồm 18 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn ở Phần I, 4 câu đúng - sai với 16 ý ở Phần II và 6 câu trả lời ngắn ở Phần III. Cách thiết kế này khiến việc lựa chọn đáp án ngẫu nhiên trở nên khó khăn hơn.

“Các dạng câu hỏi triệt tiêu việc khoanh ngẫu nhiên”, thầy Tập nói.

Đề cũng tăng cường sử dụng hình ảnh, đồ thị và sơ đồ để đánh giá năng lực đọc hiểu dữ liệu khoa học. Học sinh phải khai thác thông tin từ sơ đồ đột biến ở ruồi giấm, bản đồ phân bố khả năng chịu kẽm, đồ thị sinh thái, chu trình quang hợp C4 hay biểu đồ hormone.

1786774646825-6665672685381878030-6665672685381878030-40a04855aec5cae588075c54400aea26.jpg
Thầy Lữ Văn Tập, Trường THPT chuyên Quang Trung. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Theo thầy Tập, với những câu hỏi này, học sinh không thể chỉ dựa vào học thuộc kiến thức mà phải biết phân tích dữ liệu và vận dụng kiến thức sinh học để đưa ra kết luận.

Câu hỏi gắn môi trường, sản xuất và thực hành

Đề Sinh học cũng được đánh giá có tính thực tiễn và liên môn rõ hơn.

Chẳng hạn, một câu hỏi yêu cầu học sinh đánh giá ảnh hưởng của chất bổ sung trong thức ăn chăn nuôi tới lượng khí thải methane ở bò sữa, qua đó kết nối kiến thức sinh học với vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.

Một câu hỏi khác yêu cầu tính lượng phân bón NPK và phân hữu cơ cho diện tích 9 ha trồng lúa ST25. Để giải quyết, thí sinh phải kết hợp kiến thức Sinh học với tính toán Toán học và Hóa học.

Đề cũng đưa nội dung thực hành vào bài thi, như quy trình làm tiêu bản nguyên phân ở rễ hành tây. Đây là dạng câu hỏi được đánh giá phù hợp với tinh thần của Chương trình GDPT 2018, khi việc học không chỉ dừng ở ghi nhớ lý thuyết mà phải hình thành năng lực thực hành và giải quyết vấn đề.

“Muốn làm tốt những câu hỏi này, học sinh thực sự phải hiểu bản chất kiến thức, thay vì học thuộc lòng”, thầy Tập nhận xét.

Theo TS Trung, các câu hỏi thực hành, đọc biểu đồ, xử lý số liệu và giải quyết vấn đề thực tiễn giúp đề đánh giá nhiều thành phần năng lực của học sinh, từ tư duy thực nghiệm đến khả năng phân tích và vận dụng kiến thức.

Phân hóa mạnh ở nhóm câu hỏi cuối

Về mức độ khó, các chuyên gia cho rằng đề được thiết kế theo hướng tăng dần độ thử thách.

Nhóm câu hỏi nhận biết, thông hiểu tập trung chủ yếu ở phần đầu, giúp học sinh có kiến thức nền tảng đạt khoảng điểm phù hợp với mục tiêu xét tốt nghiệp. Khi chuyển sang Phần II và đặc biệt Phần III, yêu cầu suy luận, tính toán và xử lý thông tin tăng rõ rệt.

Thầy Tập cho rằng khả năng phân hóa thể hiện ở những câu hỏi về di truyền liên kết, cấu trúc gene, quần thể tự thụ, các bài toán di truyền tương tác hay tính toán số lượng cá thể dựa trên tỷ lệ giới tính.

Đây cũng là những câu hỏi đòi hỏi thí sinh phải thực hiện nhiều bước suy luận và tự tìm ra kết quả cuối cùng.

“Đề khá hay, giảm tải đáng kể các bài toán di truyền ‘vô định’, mang tính mẹo mực toán học; thay vào đó tăng cường bản chất sinh học, tư duy logic, năng lực thực hành và ứng dụng thực tiễn”, thầy Tập đánh giá.

Ths Lưu Thị Thanh Tú, Khoa Sinh học - Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, sau khi đối chiếu mã đề 0427 với đề thi tốt nghiệp THPT tháng 6/2026 cũng cho rằng hai đề có mức độ đánh giá tương đương.

Theo bà Tú, ở cả ba phần, các câu hỏi được thiết kế với yêu cầu tương đồng về kiến thức, thời gian đọc hiểu, suy luận và mức độ vận dụng. Dù cách khai thác và ngữ liệu có thay đổi, phần lớn ý tưởng câu hỏi không trùng lặp với đề thi trước.

Đáng chú ý, những câu hỏi sử dụng bảng biểu vẫn được bảo đảm tương đương về lượng thông tin cũng như thời gian cần thiết để thí sinh đọc, phân tích và hoàn thành.

Ở Phần II và Phần III, yêu cầu về suy luận, hiểu và vận dụng cũng được duy trì tương đương với đề thi tháng 6/2026.

Từ góc độ chuyên môn, TS Trung cho rằng đề lần 2 vừa đáp ứng mục tiêu xét tốt nghiệp, vừa tạo được độ phân hóa cần thiết cho tuyển sinh đại học.

“Mức độ yêu cầu của hai đề là tương đương nhau. Đề thi lần 2 đã hoàn thành mục tiêu bảo đảm tính công bằng cho các thí sinh thi đợt sau, đồng thời duy trì chất lượng phân hóa cao của kỳ thi tốt nghiệp THPT”, ông Trung nhận định.

Kết thúc kỳ thi, kết quả thi của thí sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang dự kiến được công bố ngày 19/8. Các em có thể sử dụng kết quả để xét công nhận tốt nghiệp và xét tuyển đại học theo quy định.

Xem thêm

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

(CLO) Trên tuyến biên giới dài hơn 80km giáp Campuchia, những già làng, người có uy tín và thanh niên địa phương đang trở thành những “cột mốc sống”, sát cánh cùng Bộ đội Biên phòng Gia Lai giữ gìn từng tấc đất biên cương. Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ trở thành nhịp cầu kết nối quân - dân, sức mạnh lòng dân tiếp tục được bồi đắp, góp phần giữ vững bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua ở người cao tuổi

Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua ở người cao tuổi

(CLO) Một cụ ông 81 tuổi nhập viện vì sốt cao, đau khớp dữ dội; cụ bà 72 tuổi lại không sốt, chỉ đau mỏi toàn thân, tức ngực và khó thở. Cả hai được xác định mắc viêm phổi, cho thấy bệnh ở người cao tuổi có thể biểu hiện không điển hình, dễ bị bỏ sót.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

(CLO) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, trong kỷ nguyên số, khi học sinh có thể tiếp cận tri thức nhanh và rộng hơn, vai trò của người thầy không những không giảm đi mà càng trở nên quan trọng trong việc định hướng tư duy, bồi đắp nhân cách và giúp người học lựa chọn những giá trị đúng đắn.

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

(CLO) Thầy Nguyễn Thanh Bách, giáo viên Trường Mầm non Na Sầm (xã Na Sầm, tỉnh Lạng Sơn) đã có 8 năm gắn bó với nghề giáo. Là nam giới theo đuổi công việc vốn được mặc định phù hợp với phụ nữ, thầy từng đối diện không ít ánh nhìn hoài nghi, thậm chí có phụ huynh đề nghị chuyển lớp cho con vì lo ngại những vấn đề nhạy cảm trong quá trình chăm sóc trẻ.

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

(CLO) Chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh sẽ chỉ là những khẩu hiệu rỗng nếu quản trị không đổi mới thực chất và con người không đứng ở vị trí trung tâm. Đó là lời cảnh tỉnh thẳng thắn nổi lên từ Hội thảo khoa học quốc tế ICFBA-2026 do Trường Đại học Công đoàn tổ chức ngày 19/11/2026 tại Hà Nội.

Một kiểu cô đơn có thể dẫn người già đến đột quỵ

Một kiểu cô đơn có thể dẫn người già đến đột quỵ

(CLO) Ngại làm phiền con cái, nhiều người cao tuổi âm thầm chịu đựng bệnh tật, tự ý bỏ thuốc hoặc giấu tình trạng sức khỏe. Một cụ bà 80 tuổi có tiền sử tăng huyết áp, rung nhĩ đã nhập viện trong tình trạng yếu liệt nửa người, nhồi máu não sau khi ngừng thuốc điều trị.

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

(CLO) Từ những khu nhà màng trồng cà chua, hoa chất lượng cao ở Lào Cai đến vườn chanh leo của đồng bào Dao tại Lai Châu, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí, những mô hình này còn cho thấy khi người dân được tiếp cận kỹ thuật mới và có sự liên kết trong tiêu thụ sản phẩm, lợi thế đất đai, khí hậu địa phương có thể chuyển hóa thành nguồn thu nhập ổn định hơn.

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

(CLO) Đổi mới giáo dục, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà trường. Từ thực tiễn xây dựng mô hình song ngữ, song bằng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra những nút thắt về đội ngũ giáo viên, năng lực số và cơ chế phát triển giáo dục ngoài công lập cần sớm được tháo gỡ.

El Nino gây nguy cơ thiếu nước diện rộng trong mùa khô 2026-2027

El Nino gây nguy cơ thiếu nước diện rộng trong mùa khô 2026-2027

(CLO) Mùa khô 2026-2027 được dự báo đối mặt nguy cơ khô hạn, thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino. Lượng mưa trên cả nước có thể thiếu hụt 20-40%, dòng chảy trên nhiều lưu vực sông thấp hơn trung bình nhiều năm, một số nơi thiếu hụt tới 70%.

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới năm 2026, 14 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn tại Quảng Trị đang đứng trước yêu cầu vừa hoàn thiện các tiêu chí, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, đẩy nhanh tiến độ công trình và tạo động lực phát triển sản xuất. Trong đó, khơi thông nguồn lực, đầu tư đúng trọng tâm và cải thiện thu nhập cho người dân được xem là những yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Dự báo thời tiết ngày 19/11: Đón không khí lạnh, Hà Nội giảm nhiệt sâu

Dự báo thời tiết ngày 19/11: Đón không khí lạnh, Hà Nội giảm nhiệt sâu

(CLO) Ngày 19/11, chịu ảnh hưởng trực tiếp của đợt không khí lạnh tăng cường, thời tiết khu vực Hà Nội chuyển rét với nhiệt độ thấp nhất giảm sâu xuống ngưỡng 15–18 độ C. Trong ngày, thời tiết Thủ đô và toàn vùng Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rào rải rác, vùng núi cao Bắc Bộ có nơi rét đậm dưới 10 độ C.

Cỡ chữ bài viết: