Hướng tới một mô hình đào tạo chuyên khoa thống nhất
Theo Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế), đào tạo bác sĩ chuyên khoa tại Việt Nam hiện vẫn tồn tại song song hai mô hình là bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa, nhưng chưa có sự thống nhất về mô hình đào tạo.
Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, đào tạo nội trú được xem là hình thức đào tạo chuyên khoa dành cho những sinh viên y khoa xuất sắc. Ở Mỹ, Anh, Australia..., giai đoạn đào tạo chuyên khoa cũng được gọi chung là đào tạo nội trú.
Từ thực tiễn này, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo kiến nghị thống nhất mô hình đào tạo bác sĩ nội trú theo hướng đây là chương trình đào tạo chuyên khoa đặc biệt dành cho sinh viên xuất sắc, đồng thời là kênh đào tạo đội ngũ chuyên gia đầu ngành.
Đối với đào tạo bác sĩ chuyên khoa, chương trình được định hướng dành cho những bác sĩ đã có thời gian thực hành theo quy định trước khi tiếp tục đào tạo chuyên sâu.
Đặc biệt, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo cho rằng việc chia văn bằng bác sĩ chuyên khoa I và bác sĩ chuyên khoa II hiện chưa thực sự phù hợp với phạm vi hành nghề và mức độ chuyên sâu của từng chuyên ngành.
Theo kinh nghiệm quốc tế, nhiều nước không cấp riêng hai loại văn bằng chuyên khoa I và II, mà tổ chức đào tạo theo các giai đoạn của cùng một chương trình, gồm chuyên khoa cơ bản (Basic) và chuyên khoa sâu hoặc chuyên khoa phụ (Sub-speciality). Không phải tất cả chuyên ngành đều nhất thiết phát triển đến cấp độ chuyên khoa sâu.
Sau khi hoàn thành chương trình, người học được cấp một văn bằng bác sĩ chuyên khoa của chuyên ngành tương ứng.
Trên cơ sở đó, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo đề xuất nghiên cứu cải cách hệ thống văn bằng theo hướng thay thế mô hình đào tạo hai cấp độ chuyên khoa I, chuyên khoa II bằng một chương trình đào tạo chuyên khoa, với thời gian linh hoạt tùy đặc thù từng chuyên ngành.
Cùng với đó, chương trình đào tạo cần được rà soát tổng thể trên cơ sở vị trí việc làm và phạm vi chuyên môn, từ đó xác định lại yêu cầu về năng lực, nội dung và thời gian đào tạo. Cách tiếp cận này nhằm tránh việc áp dụng đồng đều thời gian đào tạo 2-3 năm cho tất cả chuyên ngành như hiện nay.
Quy định mới về văn bằng bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa
Theo dự thảo Thông tư, văn bằng bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa được xác định là văn bằng tốt nghiệp chương trình đào tạo chuyên khoa sau đại học trong lĩnh vực sức khỏe, thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
Việc cấp và quản lý văn bằng được thực hiện theo Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT ngày 26/2/2026 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về Quy chế văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân.
Phôi bằng bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa do cơ sở đào tạo in, quản lý và cấp cho người học. Trước khi in, cơ sở đào tạo phải gửi mẫu phôi bằng báo cáo Bộ Y tế.
Dự thảo đồng thời quy định chuẩn cơ sở đào tạo và chuẩn chương trình đào tạo theo các tiêu chuẩn do Bộ Y tế ban hành.
Đối với các cơ sở đã được Bộ Y tế giao nhiệm vụ đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II và bác sĩ nội trú trước đây, người đứng đầu đơn vị tiếp tục phê duyệt, tổ chức đào tạo theo quy định mới.
Các cơ sở chưa được giao nhiệm vụ sẽ được Bộ Y tế xem xét, phê duyệt khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và các tiêu chuẩn liên quan.
Siết điều kiện đầu vào bác sĩ nội trú
Dự thảo cũng quy định cụ thể điều kiện dự tuyển đối với từng chương trình.
Đối với bác sĩ nội trú, người dự tuyển phải có văn bằng bác sĩ thuộc các ngành y khoa, y học cổ truyền hoặc răng hàm mặt. Thời gian dự tuyển được tính trong vòng 12 tháng kể từ ngày được công nhận tốt nghiệp bác sĩ hoặc ngày được cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời trong thời gian chờ cấp bằng, đến thời điểm hết hạn nhận hồ sơ dự tuyển.
Mỗi người chỉ được dự thi một lần.
Quy định này cũng áp dụng với người có bằng tốt nghiệp do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp nếu bằng được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận trình độ đại học của ngành phù hợp với danh mục chương trình đào tạo.
Trong khi đó, người dự tuyển chương trình bác sĩ chuyên khoa phải có văn bằng bác sĩ thuộc các ngành y khoa, y học cổ truyền, răng hàm mặt hoặc y học dự phòng; đồng thời phải được cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh còn hiệu lực.
Người dự tuyển phải đáp ứng các yêu cầu về văn bằng, thời gian tốt nghiệp, phạm vi hành nghề và các tiêu chuẩn chuyên môn được quy định trong chuẩn chương trình đào tạo bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa.
Cơ sở đào tạo được quy định cụ thể yêu cầu về hồ sơ dự tuyển, tiêu chuẩn sức khỏe, phẩm chất đạo đức và các tiêu chí đánh giá bổ sung trong đề án tuyển sinh. Tuy nhiên, các tiêu chí này không được thấp hơn chuẩn chương trình đào tạo do Bộ Y tế ban hành và không được trái với quy định của Thông tư.
Học phí, học bổng theo cơ chế riêng
Về tài chính, dự thảo quy định học phí các chương trình đào tạo được thực hiện theo quy định của Nhà nước và cơ sở giáo dục.
Đối với các chuyên ngành được Nhà nước hỗ trợ, người học được thực hiện chính sách hỗ trợ theo quy định tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Người nước ngoài tham gia các khóa đào tạo bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa nộp học phí theo mức thu do cơ sở đào tạo quy định hoặc theo các hiệp định, thỏa thuận hợp tác đã ký kết.
Cơ sở sử dụng nhân lực y tế có thể căn cứ quy chế chi tiêu nội bộ để quyết định việc chi trả hoặc hỗ trợ học phí cho người được tuyển dụng và trúng tuyển vào các chương trình này.
Đáng chú ý, học bổng cho người học bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa do thủ trưởng cơ sở đào tạo quyết định và chi trả theo quy chế chi tiêu nội bộ. Những chuyên ngành thuộc diện hưởng chính sách học bổng của Nhà nước sẽ thực hiện theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Thủ trưởng cơ sở thực hành cũng quyết định việc chi trả thù lao cho người học bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa từ các nguồn thu hợp pháp của đơn vị.
