Nội dung này nằm trong hồ sơ dự án Luật Thủ đô sửa đổi do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất vào tháng 4/2026.
Theo dự thảo, tại Điều 19 quy định về phát triển giáo dục và đào tạo, UBND TP Hà Nội được trao thẩm quyền ban hành chương trình giáo dục phổ thông áp dụng cho các trường chuyên và cơ sở giáo dục chất lượng cao, trên cơ sở bảo đảm yêu cầu của chương trình khung quốc gia.
Thành phố đồng thời được quyền điều chỉnh chương trình giáo dục mầm non và phổ thông phù hợp với điều kiện thực tiễn, cũng như quy định cụ thể các tiêu chí về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, chương trình, phương pháp giảng dạy và các dịch vụ giáo dục chất lượng cao.
Dự thảo cũng mở rộng quyền tự chủ cho Hà Nội trong việc quy định liên kết giáo dục giữa các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập của thành phố với các cơ sở giáo dục nước ngoài.
Chính quyền thành phố được phép đầu tư, xây dựng hệ thống trường học công lập, trường chất lượng cao, trường liên cấp, trường chuyên theo hướng đồng bộ, hiện đại, bảo đảm không gian, cảnh quan sư phạm trong và ngoài nhà trường, cùng đội ngũ giáo viên đáp ứng tối đa nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của học sinh.
Đáng chú ý, HĐND TP Hà Nội được đề xuất quyết định mô hình tổ chức, cơ chế quản lý và cơ chế tài chính đối với các trường chuyên từ cấp trung học cơ sở trở lên, các cơ sở giáo dục nhiều cấp học và các cơ sở giáo dục chất lượng cao.
Theo Bộ Tư pháp, các chính sách này nhằm hiện thực hóa định hướng xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo chất lượng cao của cả nước, có khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Việc cho phép triển khai các mô hình giáo dục đa cấp, trường chuyên, cơ sở giáo dục chất lượng cao, liên kết giáo dục với nước ngoài, cùng với phân cấp mạnh thẩm quyền quản lý và ban hành chương trình giáo dục sẽ tạo hành lang pháp lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù của một đô thị lớn.
Cơ quan soạn thảo nhận định, những cơ chế đặc thù này sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô trong bối cảnh cạnh tranh khu vực và toàn cầu ngày càng gay gắt.
Luật Thủ đô hiện hành được Quốc hội khóa XV thông qua vào tháng 6/2024 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Tư pháp, thực tiễn quản lý và phát triển Hà Nội vẫn bộc lộ nhiều hạn chế khi tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh, trong khi hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa theo kịp.
Tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ, ô nhiễm môi trường và không khí kéo dài, ô nhiễm nghiêm trọng tại các dòng sông vẫn diễn biến phức tạp. Công tác bảo đảm an toàn đô thị, đặc biệt là phòng cháy, chữa cháy tại khu vực đông dân cư, còn nhiều bất cập, tiềm ẩn nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, yêu cầu sửa đổi Luật Thủ đô còn xuất phát từ tầm nhìn phát triển mới của Hà Nội với vai trò là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đầu tàu dẫn dắt về văn hóa, khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo; đồng thời là nơi định hình các mô hình và tư duy phát triển mới cho cả nước.
Từ những cơ sở này, Bộ Tư pháp nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để Thủ đô chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện các dự án hạ tầng quy mô lớn, mang tính kết nối vùng và liên vùng.
Việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng theo tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội Đảng XIV và các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, hướng tới xác lập một thể chế phát triển ổn định, lâu dài cho Hà Nội.
Đáng chú ý, Luật Thủ đô hiện hành mới chỉ ghi nhận khái niệm “cơ sở giáo dục chất lượng cao”, trong khi các trường chuyên về cơ bản vẫn phải tuân thủ chặt chẽ chương trình giáo dục phổ thông quốc gia, chỉ được điều chỉnh ở mức tăng cường thời lượng, bồi dưỡng chuyên đề hoặc tổ chức hoạt động ngoại khóa.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này được xem là bước ngoặt khi lần đầu tiên luật hóa quyền thiết kế chương trình giáo dục riêng cho các trường chuyên và cơ sở giáo dục chất lượng cao, thay vì chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh cách thức tổ chức dạy học.
