Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) mới đây đã công bố bản tổng hợp, giải trình và tiếp thu ý kiến góp ý đối với hồ sơ dự thảo Nghị định. Theo dự thảo, Nhà nước sẽ ưu tiên huy động các nguồn lực xã hội để phát triển kỹ năng nghề thông qua nhiều nhóm chính sách.
Cụ thể, dự thảo quy định áp dụng tín dụng ưu đãi và đặt hàng đào tạo đối với các ngành, nghề trọng điểm quốc gia, lĩnh vực ưu tiên và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; đồng thời có chính sách thu hút người học, người lao động tham gia đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề và khuyến khích đội ngũ nhà giáo, chuyên gia, nghệ nhân, thợ bậc cao tham gia giảng dạy.
Bên cạnh đó, Nhà nước sẽ ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt động đánh giá kỹ năng nghề, thúc đẩy phát triển nền tảng số phục vụ đăng ký, đánh giá và công nhận kỹ năng nghề quốc gia.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng các quy định này vẫn còn thiếu cụ thể về cơ chế tài chính và động lực khuyến khích doanh nghiệp.
Góp ý vào dự thảo, Sở GD&ĐT Quảng Ninh đề nghị Bộ GD&ĐT làm rõ nguồn kinh phí thực hiện các hoạt động phát triển kỹ năng nghề, trong đó cần có ngân sách Trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho những địa phương có tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp hoặc có cơ cấu ngành nghề đặc thù.
Đồng thời, cần khuyến khích xã hội hóa, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp để hỗ trợ người lao động tham gia đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề.
Theo Sở GD&ĐT Quảng Ninh, thực tế tại địa phương này cho thấy nhiều lao động trong các lĩnh vực than, khoáng sản, xây dựng, du lịch có nhu cầu được đánh giá kỹ năng nghề nhưng gặp rào cản lớn về chi phí.
Nếu có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp, việc tiếp cận đánh giá kỹ năng sẽ thuận lợi hơn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng và năng suất lao động.
Ở góc độ cơ sở đào tạo, Trường Cao đẳng Đà Lạt cho rằng dự thảo chưa gắn việc huy động doanh nghiệp với các ưu đãi tài chính cụ thể.
Nhà trường kiến nghị bổ sung chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) để tạo động lực kinh tế rõ ràng cho doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo kỹ năng nghề.
Theo đề xuất, chi phí đào tạo, bồi dưỡng và nâng lương cho người lao động dựa trên chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia nên được tính là chi phí hợp lý tăng thêm (chẳng hạn 150% chi phí thực tế) khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Đồng thời, cần áp dụng mức ưu đãi thuế nhất định đối với các doanh nghiệp sử dụng tối thiểu một tỷ lệ lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc cao (bậc 4, 5), giao Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết cơ chế khấu trừ.
Trường Cao đẳng Đà Lạt cũng đề xuất tham khảo mô hình ưu đãi thuế cho phát triển kỹ năng nghề đang được áp dụng tại Singapore.
Cùng quan điểm, Trường Cao đẳng Sơn La cho rằng dự thảo Nghị định chưa có quy định cụ thể về cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề quốc gia.
Nhà trường đề nghị cần thiết kế rõ các công cụ chính sách như ưu đãi thuế, cơ chế đặt hàng đào tạo hoặc hỗ trợ đào tạo tại chỗ để doanh nghiệp thực sự trở thành một chủ thể tích cực trong hệ sinh thái phát triển kỹ năng nghề.
Theo Bộ GD&ĐT, việc lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định về phát triển kỹ năng nghề sẽ tiếp tục đến hết ngày 26/1/2026. Các ý kiến đóng góp được kỳ vọng sẽ giúp hoàn thiện chính sách theo hướng khả thi hơn, tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp cùng Nhà nước đầu tư cho nâng cao kỹ năng lao động – yếu tố then chốt của năng suất và sức cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.
