Trong bối cảnh Apple CarPlay và Android Auto đã trở nên phổ biến, chủ đề được nhiều người lái xe bàn tán nhất lại là ánh sáng đèn pha gây chói mắt. Đây là hiện tượng khiến nhiều người cảm thấy khó chịu, đặc biệt với những người bị loạn thị.
Việc cập nhật kính đúng độ và giữ kính sạch giúp phần nào cải thiện tầm nhìn nhưng ngay cả kính mới đôi khi cũng không khắc phục hoàn toàn tình trạng bị lóa bởi đèn xe ngược chiều. Điều này khiến nhiều người lo ngại rằng tầm nhìn bị ảnh hưởng có thể làm tăng số vụ tai nạn vào ban đêm.
Tuy nhiên, theo phân tích từ Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ, thực tế lại khác. Trong một cuộc trao đổi giữa Giám đốc Truyền thông Joe Young và kỹ sư nghiên cứu Matt Brumbelow, dữ liệu thu thập được cho thấy không có bằng chứng rõ ràng nào chứng minh đèn pha gây chói làm tăng tỉ lệ tai nạn.
Điều đó không đồng nghĩa hiện tượng lóa sáng là chuyện nhỏ nhưng những gì được ghi nhận hiện nay chỉ ra rằng tầm nhìn kém mới là nguyên nhân chính dẫn đến va chạm ban đêm.
Hạn chế lớn của dữ liệu hiện tại là chỉ có 11 bang tại Mỹ thống kê nguyên nhân tai nạn liên quan đến đèn pha gây lóa. Ngay cả trong những khu vực này, cảnh sát chỉ ghi nhận tình trạng lóa khi tài xế chủ động báo cáo. Điều đó đồng nghĩa nhiều vụ việc có thể không được ghi nhận đầy đủ.
Tuy vậy, trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2023, nhóm nghiên cứu vẫn phân tích hơn sáu triệu vụ tai nạn và cho thấy tỉ lệ tai nạn được ghi nhận có liên quan đến lóa đèn duy trì ở mức một đến hai vụ trên mỗi một nghìn vụ tai nạn. Trong cùng thời gian, các vụ tai nạn do thiếu sáng lại giảm đáng kể.
Chất lượng đèn pha đang được cải thiện
Cảm giác bị chói mắt khi gặp xe ngược chiều khiến nhiều người tin rằng đèn pha ngày càng tệ hơn, nhưng dữ liệu từ IIHS lại cho thấy xu hướng ngược lại.
Khi cơ quan này bắt đầu đánh giá đèn pha dựa trên độ chói và khả năng chiếu sáng vào năm 2016, chỉ có một trên tám mươi bộ đèn đạt mức tốt.
Đến đời xe 2025, con số này tăng lên năm mươi mốt phần trăm. Tỷ lệ đèn pha bị đánh giá kém cũng giảm mạnh, từ tám mươi hai phần trăm vào năm 2016 xuống còn mười sáu phần trăm vào năm 2025.
Dù vậy, tình hình chưa hẳn đã lý tưởng. Nếu một nửa số mẫu xe mới có đèn tốt, điều đó cũng đồng nghĩa nửa còn lại chưa đạt mức mong muốn.
Một thực tế khác là phần lớn người dùng không sử dụng xe mới hoàn toàn, nên những mẫu xe với hệ thống đèn kém chất lượng vẫn sẽ tiếp tục lưu thông trong nhiều năm. Tuy nhiên, xu hướng cải thiện rõ rệt vẫn là tín hiệu tích cực trong bối cảnh các tin tức tiêu cực xuất hiện ngày một nhiều.
IIHS cũng được đánh giá là đã tác động mạnh đến chất lượng đèn pha trên thị trường. Do tiêu chuẩn liên bang vẫn dựa trên quy định từ thập niên 1990 và không tính đến chiều cao lắp đặt của từng dòng xe, việc IIHS từ chối chấm điểm an toàn chấp nhận được cho những mẫu xe có đèn pha gây lóa quá mức đã buộc các hãng đầu tư nhiều hơn cho hệ thống chiếu sáng.
Đặc biệt vì danh hiệu an toàn Top Safety Pick của IIHS yêu cầu đèn tiêu chuẩn phải đạt mức tốt hoặc chấp nhận được.
Tất nhiên, tất cả những thông tin này không khiến việc lái xe ban đêm trở nên dễ chịu hơn. Khi bị lóa mắt bởi đèn của một chiếc xe bán tải đang lao tới, khó có ai cảm thấy được an ủi khi nghĩ rằng vài thập kỷ nữa vấn đề sẽ giảm bớt.
Tuy vậy, điều đáng chú ý là dù cảm giác khó chịu là thật, số liệu lại không cho thấy sự gia tăng đáng kể các vụ tai nạn liên quan đến đèn pha gây chói.
