Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tái cấu trúc, cạnh tranh chiến lược gia tăng và chuỗi cung ứng dịch chuyển mạnh mẽ, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới để thích ứng và bứt phá, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức “Diễn đàn doanh nghiệp 2026: Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu đổi mới để bứt phá” nhằm tìm kiếm những cơ hội, chia sẻ những giải pháp từ thực tiễn doanh nghiệp.
Chương trình có sự đồng hành của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN). Sự đồng hành của PVN không chỉ thể hiện vai trò của một doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực năng lượng, mà còn khẳng định tinh thần trách nhiệm, tầm nhìn chiến lược và cam kết chung tay cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt trên hành trình đổi mới để bứt phá.
Tham dự Diễn đàn có ông Võ Tân Thành – Phó Chủ tịch VCCI; ông Nguyễn Đức Lệnh – Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Khu vực 2; ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA); ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM; Tiến sĩ Giản Tư Trung - Chủ tịch sáng lập Học viện Quản lý PACE, Viện trưởng Viện Giáo dục IRED; TS Đinh Thế Hiển, Chuyên gia Kinh tế: ông Phan Minh Thông - Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh…
Về phía đơn vị tổ chức Diễn đàn có sự tham dự của Nhà báo Phạm Hùng - Phó Tổng biên tập Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp.
Phát biểu trong phiên thảo luận của Diễn đàn, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM nhận định rằng thế giới hiện nay không còn vận hành theo những quy tắc cũ mà đang dịch chuyển sang một hệ thống giá trị hoàn toàn mới, nơi các yếu tố về môi trường và trách nhiệm xã hội trở thành thước đo hàng đầu.
Thực tế cho thấy các chuỗi cung ứng trên toàn cầu đang được làm mới lại dựa trên những mục tiêu về biến đổi khí hậu và hành trình tiến tới phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050. Nếu như trước đây, ưu thế của doanh nghiệp thường được cân đo bằng giá thành, thời gian giao hàng, sản lượng hay quy mô gia công, thì nay cuộc chơi đã thay đổi tận gốc rễ.
Theo ông, những giá trị mới mà thị trường đòi hỏi hiện nay tập trung vào chỉ số carbon, khả năng truy xuất nguồn gốc, các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) cùng sự đồng sáng tạo giá trị giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Hệ thống rào cản xanh đang hình thành rõ nét thông qua các quy định khắt khe như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu hay các tiêu chuẩn xanh sắp được Mỹ và Nhật Bản áp dụng trong giai đoạn 2026-2027.
Điều kiện kinh doanh hiện tại được mô tả bằng thuật ngữ BANI, một thuật ngữ phản ánh một thế giới đầy mong manh, lo lắng, phi tuyến tính và khó hiểu. “Trong tình hình này, các kế hoạch kinh doanh dài hạn hay thậm chí ngắn hạn cũng phải thay đổi với tốc độ chóng mặt, có khi tính bằng ngày thay vì bằng năm như trước đây”, ông Đinh Hồng Kỳ chia sẻ.
Những biến động đột ngột từ chính sách, sự bất ổn của các đơn hàng và các rủi ro địa chính trị như xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến dòng chảy hàng hóa và tâm lý của các nhà điều hành. Ông Đinh Hồng Kỳ dẫn chứng trường hợp các doanh nghiệp dệt may đang phải đối mặt với nỗi lo về vận tải biển khi tình hình chiến sự leo thang, gây nguy hiểm cho các tàu chở hàng và làm thay đổi cục diện cuộc chơi chỉ trong một đêm. Vì vậy, chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính hình thức mà đã trở thành một hệ thống thích ứng liên tục và linh hoạt.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa yêu cầu thực tế và năng lực đáp ứng của doanh nghiệp nội địa vẫn còn rất lớn. Số liệu cho thấy có tới 90% doanh nghiệp Việt Nam hiện nay chưa xây dựng được chiến lược chuyển đổi xanh rõ ràng, dù 100% đều chịu tác động trực tiếp hoặc gián tiếp từ xu hướng này.
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn chiếm đa số đang gặp khó khăn do thiếu vốn, thiếu dữ liệu về phát thải carbon và thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên môn về ESG. Ngay cả đối với những doanh nghiệp lớn đã triển khai ESG từ lâu, thách thức vẫn nằm ở việc tích hợp các quy chuẩn này vào hệ thống vận hành một cách thực chất.
"Một vấn đề đáng quan ngại được ông Kỳ nêu ra là tình trạng “xanh giả”, nơi các đơn vị chỉ chú trọng vào việc xây dựng hình ảnh bên ngoài mà thiếu sự thay đổi cốt lõi bên trong. Nhiều báo cáo phát triển bền vững hiện nay chỉ dừng lại ở mức độ sao chép hình thức, thiếu các dữ liệu thực tế và không áp dụng các tiêu chuẩn kiểm chứng cụ thể. Chuyển đổi xanh thực chất đòi hỏi một quá trình tái cấu trúc toàn diện doanh nghiệp, lấy ESG làm trung tâm của mọi hoạt động. Điều này cần được cụ thể hóa bằng các chỉ số đo lường, các cột mốc lộ trình rõ ràng và sự cam kết cao nhất từ hội đồng quản trị", ông Đinh Hồng Kỳ cho biết.
Cũng theo ông Đinh Hồng Kỳ, chiến lược xanh chỉ có thể thành công khi nó được chuyển hóa thành văn hóa doanh nghiệp, lan tỏa từ cấp lãnh đạo cao nhất đến từng nhân viên và công nhân trực tiếp sản xuất. Trong quá trình này, chuyển đổi xanh phải đi đôi với chuyển đổi số để tối ưu hóa nguồn lực. Việc ứng dụng công nghệ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn năng lượng tiêu thụ, giảm thiểu phế phẩm và triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn một cách hiệu quả.
Ông cũng nhấn mạnh rằng lãnh đạo doanh nghiệp trong thời đại này cần thay đổi tư duy từ người chỉ đạo vận hành sang vai trò của một nhà kiến trúc sư về mặt chiến lược để liên tục thiết kế lại mô hình kinh doanh cho phù hợp với yêu cầu mới.
Lộ trình thực hiện chuyển đổi xanh bền vững cần đi qua bốn bước cơ bản, bắt đầu từ việc đo lường các chỉ số hiện tại, sau đó tiến hành tối ưu hóa nhanh các nguồn lực, tiếp theo là tích hợp sâu các tiêu chuẩn ESG và cuối cùng là định vị thương hiệu xanh trên thị trường.
Ông cũng cho biết, tại TP HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM đã được thành lập để tập hợp những đơn vị tiên phong trong các lĩnh vực từ thực phẩm, dệt may đến các doanh nghiệp FDI lớn. Mục tiêu của hiệp hội là tạo ra sự lan tỏa giá trị thông qua việc tư vấn, kết nối chuỗi cung ứng xanh và phản biện chính sách để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp cùng tiến bước.
Để tạo ra sự thay đổi mang tính hệ thống, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bốn bên bao gồm Nhà nước, các tổ chức như VCCI, các hiệp hội chuyên ngành và chính bản thân doanh nghiệp. Sự kết hợp này sẽ giúp xây dựng các tiêu chuẩn phù hợp cho từng ngành hàng cụ thể, giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tuân thủ và nâng cao năng lực cạnh tranh.
"Chuyển đổi xanh mang lại bốn lợi ích cốt lõi cho sự phát triển lâu dài: giữ vững và mở rộng thị trường xuất khẩu cũng như nội địa, tăng giá trị cho sản phẩm, thu hút nguồn vốn đầu tư và giảm thiểu các rủi ro dài hạn", ông Đinh Hồng Kỳ khẳng định.
Đồng thời, ông cũng cho rằng, những đơn vị sớm bắt nhịp với chuyển đổi xanh sẽ có cơ hội định nghĩa lại luật chơi trong lĩnh vực hoạt động của mình. Đây không đơn thuần là câu chuyện về chi phí đầu tư ban đầu mà là bài toán về sự sinh tồn của doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
