Các đối tác thương mại lớn của Mỹ đã gấp rút hành động vào cuối tuần qua nhằm hoàn tất các thỏa thuận thương mại hoặc tìm cách vận động để có thêm thời gian.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ thông báo mức thuế mới áp dụng lên hàng hóa nhập khẩu từ khoảng 12 quốc gia vào thứ Hai tới.
Trao đổi với báo giới trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh 4/7, Tổng thống Donald Trump cho biết: “Tôi đã ký một số bức thư và chúng sẽ được gửi đi vào thứ Hai, có thể là khoảng 12 bức thư”. Ông tiết lộ thêm rằng các thư này đề cập đến “những khoản tiền khác nhau, mức thuế khác nhau và những tuyên bố có phần khác biệt”.
Khi được hỏi về danh tính các quốc gia chịu ảnh hưởng, Tổng thống Trump chỉ trả lời ngắn gọn: “Tôi sẽ công bố vào thứ Hai".
Những phát biểu mới nhất từ Tổng thống Trump cho thấy các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra một cách linh hoạt, trong khi các thỏa thuận cụ thể vẫn còn khó đạt được. Thời hạn chót 9/7 mà chính quyền Mỹ đặt ra chỉ còn cách đó ba ngày, khiến tình hình càng thêm căng thẳng.
Theo kế hoạch ban đầu dựa trên các phát biểu trước đó của Tổng thống Trump, những bức thư này lẽ ra được gửi đi vào ngày 4/7, với thời điểm áp thuế dự kiến là 1/8.
Tuy nhiên, các quan chức Mỹ đã tất bật đàm phán suốt kỳ nghỉ cuối tuần, trong đó có các đối tác quan trọng như Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh Châu Âu (EU), Ấn Độ và Việt Nam.
Một trong những chiến thuật đàm phán quen thuộc của Tổng thống Trump là đưa ra các cảnh báo đơn phương khi các cuộc thảo luận bước vào giai đoạn then chốt.
Vì vậy, vẫn chưa rõ liệu những bức thư mà ông nhắc đến có thực sự tồn tại hay chỉ là cách để gây áp lực lên các đối tác thương mại đang chần chừ nhượng bộ vào phút cuối.
Diễn biến từ các đối tác
Tuần trước, sau khi Tổng thống Trump công bố một thỏa thuận với Việt Nam, Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết các nhà đàm phán của nước này vẫn đang phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ để hoàn thiện các chi tiết còn lại.
Trong khi đó, một thỏa thuận tạm thời với Ấn Độ cũng được kỳ vọng sẽ sớm đạt được. Tuy nhiên, các quan chức tại New Delhi gần đây đã thể hiện lập trường cứng rắn hơn, cảnh báo sẽ áp thuế đáp trả lên một số mặt hàng của Mỹ nếu Washington tăng thuế đối với ô tô và linh kiện ô tô.
Hàn Quốc, một quốc gia khác cũng lo ngại về thuế áp lên ngành ô tô, đã thảo luận với phía Mỹ nhằm kéo dài thời hạn chót. Đây được xem là nỗ lực cuối cùng để tránh các mức thuế cao hơn.
Tác động kinh tế và phản ứng quốc tế
Sau khi giành được một thắng lợi lập pháp lớn vào tuần trước và với thị trường chứng khoán Mỹ đang ở mức cao kỷ lục, những rào cản thương mại mới mà Tổng thống Trump đưa ra có nguy cơ làm dấy lên lo ngại trong giới đầu tư. Một mạng lưới thuế quan mới rộng lớn và phức tạp có thể khiến các nhà nhập khẩu Mỹ phải gánh thêm nhiều chi phí.
Trước đó, việc triển khai các mức thuế “có đi có lại” của Tổng thống Trump vào ngày 2/4 đã làm dấy lên nỗi lo về nguy cơ suy thoái kinh tế tại Mỹ, đẩy thị trường tài chính vào tình trạng lao dốc.
Sau đó, chính quyền Mỹ quyết định tạm hoãn áp dụng mức thuế 10% trong 90 ngày, đến hạn chót là 9/7, đối với hơn 50 quốc gia bị nhắm đến.
Ngoài những chi phí phát sinh cho các công ty Mỹ nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài, các nhà xuất khẩu nội địa cũng đối mặt với nguy cơ bị trả đũa từ nhiều nền kinh tế, trong đó có Liên minh Châu Âu.
Các quốc gia thành viên EU đã được cập nhật tình hình đàm phán vào thứ Sáu vừa qua sau một vòng thương thảo tại Washington. Theo Bloomberg News, một thỏa thuận kỹ thuật sơ bộ đã gần được thống nhất.
Tại Nhật Bản, Thủ tướng Shigeru Ishiba khẳng định nước này đã sẵn sàng cho mọi kịch bản thuế quan có thể xảy ra.
Phát biểu trên chương trình “Sunday News The Prime” của Fuji TV, ông nhấn mạnh Nhật Bản - một quốc gia sản xuất ô tô lớn khác đang nỗ lực tránh thuế của Tổng thống Trump - sẽ “kiên định” bảo vệ lợi ích quốc gia và chuẩn bị kỹ lưỡng cho mọi tình huống.
Trong khi đó, chính phủ Campuchia ngày thứ Sáu thông báo đã đạt được thỏa thuận khung với Mỹ, dự kiến sẽ sớm công bố chi tiết. Campuchia cam kết tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Washington.
Với mức thuế “có đi có lại” có thể lên tới 49%, Campuchia là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Quốc gia Đông Nam Á này hiện là nhà xuất khẩu đáng kể các sản phẩm dệt may và giày dép sang thị trường Mỹ.
Bài viết phản ánh nỗ lực của các quốc gia trong việc đối phó với chính sách thuế quan mới của Mỹ, đồng thời cho thấy những thách thức kinh tế mà các bên liên quan đang phải đối mặt.
