Với đề xuất đầy tham vọng của PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, sân bay, bến xe... không chỉ là điểm trung chuyển, mà sẽ trở thành những "trạm cấp cứu" tiền trạm, sẵn sàng ứng phó với các ca ngừng tim đột ngột, tăng cơ hội sống.
Máy sốc tim tự động (AED) hay còn gọi là máy khử rung tim ngoài tự động là thiết bị y tế di động có khả năng phân tích nhịp tim và đưa ra cú sốc điện khi cần thiết, giúp khôi phục nhịp tim bình thường cho người bị ngừng tim đột ngột.
Theo Bộ Y tế, năm 2023, bệnh tim mạch cướp đi sinh mạng của hơn 200.000 người tại Việt Nam, chiếm 33% tổng số ca tử vong; trong đó 85% do nhồi máu cơ tim. Nhiều trường hợp tử vong xảy ra đột ngột ngoài bệnh viện, khi cấp cứu không kịp thời.
“Một thiết bị có thể cứu sống người khác thì không ai lại lấy đi để bán”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khẳng định khi nói về dự án lắp đặt máy sốc tim tự động (AED) tại các khu vực công cộng.
Theo bác sĩ Hiếu, Việt Nam hiện ghi nhận tỷ lệ ngừng tim và tử vong ngoài bệnh viện ở mức cao. Việc triển khai AED tại những điểm đông người như sân bay, bến tàu, trung tâm thương mại, thậm chí trên đường phố… sẽ giúp nâng cao đáng kể khả năng sống sót nếu được cấp cứu kịp thời.
“Ở nhiều nước, AED là trang bị phổ biến. Khi xác định bệnh nhân ngừng tim, cần ép tim, hô hấp nhân tạo ngay, sau đó lắp máy và làm theo hướng dẫn. Cơ hội cứu sống khi đó sẽ cao hơn nhiều,” ông nói.
Dự án được đề xuất triển khai thí điểm ở một thành phố du lịch nơi có điều kiện xã hội hóa tốt và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp. Sau giai đoạn đánh giá và rút kinh nghiệm, mô hình sẽ mở rộng tới vùng sâu, vùng xa.
Hai yếu tố quyết định thành công, theo bác sĩ Hiếu, là nguồn lực đầu tư và đào tạo – truyền thông. Nguồn lực ban đầu sẽ huy động từ mạnh thường quân, tổ chức, doanh nghiệp; còn công tác đào tạo, truyền thông là trách nhiệm của ngành y tế.
“Sức khỏe và tính mạng con người là vô giá. Nhiều nước GDP thấp hơn Việt Nam vẫn triển khai AED, chúng ta không có lý do để chậm trễ,” ông nhấn mạnh.
Trước lo ngại về trộm cắp thiết bị, bác sĩ Hiếu tin rằng ý thức cộng đồng và giá trị nhân mạng sẽ vượt trên lợi ích vật chất. Về kỹ thuật, giai đoạn đầu sẽ áp dụng quy trình chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, dịch sang tiếng Việt, bổ sung hướng dẫn phù hợp với đặc thù như cấp cứu đuối nước, cháy nổ, thảm họa.
Các địa điểm ưu tiên ban đầu gồm trạm y tế, bệnh viện, sân bay – nơi có nhân viên y tế được đào tạo cơ bản. Song song đó, dự án sẽ tổ chức lớp đào tạo, cấp chứng chỉ cho những học viên tích cực để trở thành tình nguyện viên hướng dẫn cộng đồng.
Theo bác sĩ Hiếu, lắp đặt AED không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần nâng cao hình ảnh địa phương: “Một thành phố du lịch với hệ thống AED ngay tại sân bay sẽ tạo ấn tượng mạnh mẽ với du khách.”
Hiện giá một máy AED dao động từ 20–30 triệu đồng. Nhiều công ty đã sẵn sàng tài trợ hoặc bán với giá ưu đãi. Dự kiến, việc khảo sát sẽ hoàn tất vào cuối tháng 8, và địa phương thực hiện thí điểm sẽ được công bố đầu tháng 9.
“Nguồn lực đến đâu, chúng tôi sẽ làm đến đó,” bác sĩ Hiếu khẳng định. Về lâu dài, ông kỳ vọng các ngân hàng, doanh nghiệp tự trang bị cho trụ sở, chi nhánh; còn vùng sâu, vùng xa sẽ được Nhà nước hỗ trợ.
