Dự án Rạch Xuyên Tâm: 20 năm tăng vốn gấp 76 lần rồi… để đó

20 năm tăng vốn đầu tư gấp 76 lần

Rạch Xuyên Tâm là hệ thống gồm các rạch Cầu Bông, rạch Cầu Sơn, rạch Long Vân Tự, rạch Lăng đi qua hai quận Bình Thạnh và Gò Vấp dài 8,2km. Tuyến rạch chính bắt đầu từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật.

Trong ký ức của người dân sống lâu năm hai bên con rạch này, trước những năm 1990, nơi đây là dòng nước trong veo, hai bên cây cối xanh mát, nhiều cá nên mọi người có thể bơi lội, lấy nước sinh hoạt trực tiếp.

Dần dà sau đó, người dân đổ về sinh sống nhiều, nhất là dân lao động tạm cư. Nhà cửa bắt đầu chen chúc, cơi nới lấn chiếm rạch Xuyên Tâm. Tất cả rác thải, chất thải vệ sinh, xác động vật… đều bị đổ xuống con rạch khiến dòng nước chuyển thành màu đen đặc và hôi thối như bây giờ.

Năm 2002, UBND TP.HCM phê duyệt dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm với kinh phí 123 tỷ đồng nhằm sắp xếp lại cư dân, hồi sinh dòng kênh trong xanh ngày nào. Dự án được giao Khu quản lý đường sông (thuộc Sở Giao thông Vận tải). Tuy nhiên, dự án được phê duyệt rồi… để đó.

Bốn năm sau, tháng 3/2016, UBND TP.HCM tái phê duyệt dự án với nguồn vốn khoảng 5.100 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ một năm sau, tổng mức đầu tư dự án lại tiếp tục tăng thêm 3.500 tỷ đồng, lên 8.600 tỷ đồng.

Lúc này, dự án thay vì chỉ nạo vét, cải tạo, làm đường hai bên như trước thì sẽ được đầu tư thêm khu đô thị khang trang, nâng cao đời sống người dân ven rạch Xuyên Tâm. Thế nhưng cũng như những lần trước, dự án vẫn bất động.

Gần đây nhất, năm 2021, tổng mức đầu tư dự án được đề xuất tăng lên 9.352 tỷ đồng - tăng hơn 76 lần so với năm 2002. Trong đó, phần bồi thường giải phóng mặt bằng thuộc quận Bình Thạnh là 4.859 tỷ đồng, quận Gò Vấp là 468,9 tỷ đồng và vốn xây lắp là 4.492 tỷ đồng.

Dự kiến, dự án sẽ khởi công và hoàn thành trong giai đoạn 2021-2025. Tổng diện tích đất thu hồi gần 573.000 m2, khoảng 2.196 hộ dân và 1 tổ chức bị ảnh hưởng, phải di dời. Đến nay, mọi thứ vẫn giậm chân tại chỗ.

Tiếp tục chờ vốn

Suốt thời gian sau khi được phê duyệt, dự án liên tục gặp khó khăn chủ yếu do hạn chế về ngân sách. TP.HCM từng giao cho tư nhân nghiên cứu, tham gia. Tuy nhiên do một số yêu cầu của nhà đầu tư không được đáp ứng nên kế hoạch thất bại, phải chuyển sang hình thức hợp đồng BT (Xây dựng - Chuyển giao).

Đến năm 2020, luật Đầu tư công không còn hình thức đầu tư BT nên TP đã chuyển sang hình thức đầu tư công nhưng nguồn vốn đầu tư trung hạn của thành phố không đủ để bố trí cho dự án này, lại phải tiếp tục “treo”.

Năm 2021, ông Nguyễn Thành Phong - thời điểm còn là Chủ tịch UBND TP.HCM cùng các sở ngành từng có chuyến khảo sát dọc tuyến rạch Xuyên Tâm. Tại đây, ông Phong từng phải thốt lên hai từ “kinh khủng” khi chứng kiến tình trạng ô nhiễm, rác thải, mùi hôi thối tại nhiều đoạn rạch.

Lãnh đạo thành phố thời điểm đó nhận định dự án rạch Xuyên Tâm mang tính cấp bách và cần khẩn trương triển khai ngay. Yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị nhanh chóng lập hồ sơ, lãnh đạo thành phố sẽ làm việc thêm với Trung ương để có nguồn hỗ trợ trong khâu đền bù, giải phóng mặt bằng.

Gần một năm trôi qua sau khi nâng tổng mức đầu tư lên gấp 76 lần với số tiền 9.353 tỷ đồng và chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo thành phố, người dân vẫn mòn mỏi chờ đợi vì dự án tiếp tục nằm chờ vốn.

Cuối năm 2021 tại Kỳ họp thứ 4, HĐND TPHCM khóa X, Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tư Lê Thị Huỳnh Mai cho biết đây là dự án trọng điểm và được lãnh đạo TP quan tâm. Tuy nhiên, do tổng số vốn đầu tư của dự án lớn trong khi TP.HCM không còn khả năng bổ sung vốn cho dự án mới.

Hiện dự án đã hoàn thành báo cáo kỹ thuật nhưng vẫn chờ nguồn vốn. Do đó, Sở đã báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư để xin Trung ương bố trí nguồn vốn thực hiện dự án.

Trong khi đó, TP.HCM cũng đã kiến nghị trung ương hỗ trợ 21.734 tỉ đồng làm 6 dự án trọng điểm, trong đó có 9.353 tỉ cho dự án nạo rạch Xuyên Tâm.

Mới đây nhất, Sở Xây dựng TP.HCM đã đưa dự án rạch Xuyên Tâm vào nhóm ưu tiên 25 dự án nằm trong phương án chỉnh trang và phát triển đô thị thành phố giai đoạn 2021-2025 và các năm tiếp theo.

Tại văn bản này cho thấy, sau 20 năm được phê duyệt, dự án rạch Xuyên Tâm mới chỉ xong các bước chuẩn bị đầu tư và chờ được bố trí nguồn vốn.