Đề xuất mang tên Sáng kiến Hợp tác Công nghệ Quốc phòng Mỹ - Israel được đưa vào Mục 224 của phiên bản Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm tài chính 2027 (NDAA) do Ủy ban Quân vụ Hạ viện soạn thảo. NDAA là dự luật chính sách quốc phòng thường niên của Mỹ, quy định các chương trình quân sự và phê duyệt mức chi tiêu quốc phòng.
Hiện đề xuất vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình lập pháp. Nếu được thông qua, điều khoản này có thể đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong mối quan hệ quân sự vốn đã rất chặt chẽ giữa hai nước, chuyển từ mô hình chủ yếu dựa trên viện trợ quân sự của Mỹ sang sự gắn kết sâu hơn giữa các ngành công nghiệp quốc phòng.
Theo nội dung dự luật, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ phải chỉ định một “đại diện điều hành” làm đầu mối điều phối toàn bộ hoạt động hợp tác quân sự Mỹ - Israel.
Người này sẽ phụ trách thúc đẩy các chương trình nghiên cứu và phát triển chung, sản xuất vũ khí chung, cũng như tăng cường khả năng kết nối giữa các hệ thống và dữ liệu quân sự của hai nước.
Ông Josh Paul, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và là người sáng lập nhóm vận động A New Policy, cho rằng Quốc hội Mỹ đang tìm cách củng cố mối quan hệ với Israel ở mức độ sâu rộng hơn.
Theo ông, điều khoản mới có thể giúp Israel tiếp cận công nghệ quân sự Mỹ ở quy mô chưa từng có, đồng thời thúc đẩy việc tích hợp công nghệ quốc phòng của Israel vào chuỗi cung ứng quân sự quan trọng của Mỹ, qua đó tạo cho Israel ảnh hưởng lớn hơn đối với các ưu tiên quốc phòng của Mỹ.
Mỹ và Israel từ lâu đã hợp tác phát triển các hệ thống phòng thủ tên lửa, trong đó có hệ thống Vòm Sắt. Dự luật mới sẽ mở rộng hợp tác sang nhiều lĩnh vực của chiến tranh hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), máy bay không người lái và các hoạt động mạng.
Để trở thành luật, dự luật trước tiên phải được Ủy ban Quân vụ Hạ viện thông qua, dự kiến được xem xét vào đầu tháng 6, trước khi tiếp tục được Hạ viện và Thượng viện Mỹ phê chuẩn.
Đề xuất do Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mike Rogers của Đảng Cộng hòa và nghị sĩ Adam Smith của Đảng Dân chủ, thành viên cấp cao nhất của đảng này trong ủy ban, cùng bảo trợ. Sáng kiến nhận được sự ủng hộ từ cả hai đảng lớn của Mỹ, dù nhiều cuộc khảo sát cho thấy sự phản đối ngày càng tăng trong một bộ phận cử tri Dân chủ và một số cử tri Cộng hòa đối với việc mở rộng hỗ trợ quân sự cho Israel.
Mỹ đã hỗ trợ quân đội Israel trong nhiều thập kỷ. Từ năm 2008, luật pháp Mỹ yêu cầu chính phủ duy trì “lợi thế quân sự vượt trội về chất lượng” cho Israel, nhằm bảo đảm lực lượng quân sự nước này luôn có trình độ công nghệ và năng lực vượt trội so với các đối thủ trong khu vực.
Theo thỏa thuận viện trợ được ký dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, Mỹ hiện cung cấp cho Israel khoảng 3,8 tỷ USD viện trợ quân sự mỗi năm. Thỏa thuận kéo dài 10 năm này sẽ hết hiệu lực vào năm 2028.
Kể từ năm 1948, Israel là quốc gia nhận nhiều viện trợ nước ngoài nhất từ Mỹ. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, tổng giá trị hỗ trợ đã vượt 300 tỷ USD, trong đó phần lớn hiện nay dành cho lĩnh vực quân sự.
Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gần đây cho biết ông muốn chấm dứt sự phụ thuộc của Israel vào viện trợ quân sự Mỹ trong vòng 10 năm tới, cho rằng đất nước mình đã “trưởng thành”.
Trong bối cảnh đó, việc tăng cường liên kết giữa các ngành công nghiệp quốc phòng của hai nước, thay vì chỉ dựa vào hỗ trợ tài chính, được xem là phù hợp với mục tiêu mà Israel đang theo đuổi.
