Chiều 9/8, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Nhiều đại biểu ủng hộ phương án “bắt buộc thành lập hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã”.
Trong đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là Chủ tịch hội đồng; thành viên hội đồng là đại diện cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân trực tiếp bám sát địa bàn, sát cánh cùng nhân dân như công an, quân sự, Tư pháp, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các xã. Hội đồng đóng vai trò là cơ chế phối hợp liên ngành để phân công rõ ràng trách nhiệm trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Các đại biểu cho rằng, đây là quy định cần thiết, có cơ sở pháp lý chặt chẽ và đáp ứng đúng đòi hỏi của thực tiễn bởi địa bàn cấp xã là nơi sát dân nhất, gần dân nhất, nơi diễn ra mọi sinh hoạt ứng xử hàng ngày, nếu không có một thiết chế điều phối đủ mạnh để gắn kết chặt chẽ pháp luật với các chuẩn mực đạo đức thì khó xây dựng được một xã hội văn minh, an toàn từ gốc.
Bên cạnh đó, mô hình này đáp ứng nhu cầu khách quan của cơ sở và đã được kiểm chứng. Số liệu báo cáo của Bộ Tư pháp cho thấy dù luật hiện hành không quy định bắt buộc thành lập hội đồng ở cấp xã, nhưng cả nước đã có trên 1300 đơn vị cấp xã chủ động thành lập và duy trì mô hình Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật.
Để hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã hoạt động hiệu quả, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) đề nghị cần thay đổi tư duy làm việc, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số và giảm thiểu công việc sự vụ cho công chức tư pháp cấp xã để tập trung thực hiện tốt vai trò nòng cốt là phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân.
Đại biểu cũng nhấn mạnh, các thành viên hội đồng hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, không làm phát sinh biên chế, bộ máy chuyên trách, ngân sách; giao Chính phủ quy định chi tiết nhiệm vụ quyền hạn, thành phần và hoạt động của hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật cấp xã.
Thống nhất với việc phải có quy định cứng thành lập hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã, bởi bản chất hội đồng là cơ chế phối hợp liên ngành không phải là một tổ chức hành chính, tuy nhiên, đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho rằng, để tổ chức thực hiện có hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thì phải là trách nhiệm của tất cả các cấp ủy đảng, chính quyền và toàn hệ thống chính trị, nhất là khi hội đồng không có bộ máy chuyên trách hay biên chế riêng. Hội đồng phải có quy chế phân công rõ ràng, điều phối, huy động các cơ quan, tổ chức, đoàn thể cấp xã nhịp nhàng và hiệu quả.
Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang khẳng định, từ khi thực hiện chính quyền hai cấp, cán bộ tư pháp cấp xã đã được tăng thêm nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền. Trong đó, trách nhiệm và khối lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã rất lớn, vì vậy việc thành lập hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã là nhu cầu khách quan và cần được luật hóa.
Đồng tình quan điểm này, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) phân tích, hiện nay chính quyền địa phương trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, giải quyết thủ tục hành chính và tiếp xúc thường xuyên với người dân, doanh nghiệp; thực tế hoạt động cũng phát sinh rất nhiều nhu cầu về giải thích, hướng dẫn, tuyên truyền và tổ chức thi hành pháp luật.
Hiện nay, mỗi Ủy ban nhân dân cấp xã, phường chỉ bố trí từ 1 đến 2 công chức trực tiếp làm công tác tư pháp cấp xã chứ không tổ chức một phòng hoặc một bộ phận chuyên môn độc lập về công tác tư pháp. Trong khi đó, phạm vi công việc tư pháp ở cấp xã là rất rộng, từ tham mưu xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, kiểm tra, rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, hộ tịch, chứng thực, phổ biến, giáo dục pháp luật và hòa giải cơ sở, theo dõi thi hành pháp luật, phối hợp công tác thi hành án và nhiều nhiệm vụ khác được phân công, nếu không có hội đồng phối hợp, công tác tham mưu cho Ủy ban nhân cấp xã về phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ phụ thuộc chủ yếu vào cá nhân công chức, rất khó đảm bảo hoàn thành.
Từ tình hình thực tế địa phương, đại biểu Phạm Thị Minh Huệ (đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ) cũng thống nhất cao với việc “bắt buộc thành lập hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã” vì công tác phổ biến giáo dục pháp luật không phải là nhiệm vụ của riêng một cơ quan mà là nhiệm vụ liên ngành, cần có sự phối hợp của chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị xã hội và các cơ quan có liên quan. Đại biểu cũng đề nghị thiết kế quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế hoạt động của hội đồng này phải đảm bảo thống nhất với Trung ương và cấp tỉnh.
