Kiểm soát xuất bản phẩm đặc thù: Chặt nội dung, rõ trách nhiệm

(CLO) Theo các đại biểu Quốc hội, việc kiểm soát chặt xuất bản phẩm liên quan đến những vấn đề đặc biệt nhạy cảm là cần thiết, nhưng cơ chế tiền kiểm phải được đặt trong một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, có tiêu chí, thời hạn và trách nhiệm cụ thể. Đại biểu Quốc hội đề nghị không để yêu cầu kiểm soát nội dung trở thành khoảng trống pháp lý đối với quyền chủ động của nhà xuất bản và quyền của tác giả.

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là cơ chế kiểm soát đối với những xuất bản phẩm có nội dung đặc thù, nhất là các vấn đề liên quan đến chủ quyền quốc gia, lịch sử dân tộc, lãnh tụ và những nội dung có tác động đến an ninh văn hóa, tư tưởng.

Kiểm soát chặt, nhưng không để “treo” quyền phát hành

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) tán thành việc tăng cường kiểm soát đối với những xuất bản phẩm thuộc nhóm nội dung đặc thù. Theo đại biểu, đây là những lĩnh vực có tính chất nhạy cảm, cần cơ chế thẩm định, kiểm soát chặt chẽ hơn so với các xuất bản phẩm thông thường.

Tuy nhiên, điều quan trọng là cơ chế kiểm soát phải được luật hóa đủ rõ để vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa tránh phát sinh một khoảng thời gian pháp lý không xác định đối với việc phát hành xuất bản phẩm.

Theo dự thảo, đối với tác phẩm, tài liệu thuộc danh mục do Chính phủ quy định, nhà xuất bản phải gửi đăng ký kế hoạch xuất bản kèm kết quả thẩm định bản thảo được cơ quan chủ quản phê duyệt. Sau khi xuất bản phẩm được nộp lưu chiểu, những sản phẩm thuộc nhóm này chỉ được phát hành sau khi có ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

60.jpg
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng, phát biểu (ảnh QH).

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, cách thiết kế trên về cơ bản tạo thành cơ chế kiểm soát nhiều lớp, phù hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh văn hóa, tư tưởng. Tuy nhiên, dự thảo vẫn chưa làm rõ những tiêu chí cơ bản để xác định một đề tài thuộc diện kiểm soát đặc biệt.

Đáng lưu ý hơn, Luật cũng chưa quy định rõ hệ quả pháp lý trong trường hợp cơ quan có trách nhiệm không đưa ra ý kiến trong thời hạn được giao.

Theo nữ đại biểu Quốc hội, đây không chỉ là câu chuyện về thời gian xử lý một thủ tục hành chính. Một xuất bản phẩm đã hoàn tất các quy trình cần thiết nhưng vẫn không thể phát hành nếu chưa có ý kiến của cơ quan quản lý sẽ tác động trực tiếp đến quyền chủ động của nhà xuất bản, quyền của tác giả cũng như các quan hệ hợp đồng liên quan.

“Thời hạn và trách nhiệm trả lời” vì vậy cần được nhìn nhận như một bộ phận cấu thành của cơ chế kiểm soát.

Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị dự thảo Luật quy định ngay các nguyên tắc và nhóm tiêu chí cơ bản để xác định xuất bản phẩm thuộc diện kiểm soát đặc biệt; đồng thời xác lập thời hạn tối đa để cơ quan quản lý đưa ra ý kiến. Trường hợp cần kéo dài thời gian xem xét vì lý do đặc biệt, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do.

“Nếu cần kéo dài trong trường hợp đặc biệt thì phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do và chỉ được gia hạn trong giới hạn nhất định. Có như vậy mới vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ nội dung nhạy cảm, vừa bảo đảm trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nói.

62.jpg
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng các đại biểu Quốc hội tham gia phiên họp Quốc hội sáng 9/8 (ảnh QH).

Theo đại biểu, cách quy định này sẽ tạo ra hai yêu cầu song hành: nội dung nhạy cảm vẫn được kiểm soát chặt, nhưng cơ quan thực hiện kiểm soát cũng phải chịu trách nhiệm rõ ràng về quyết định và thời hạn của mình.

Quản lý bằng tiêu chí, thời hạn và trách nhiệm

Cùng quan tâm đến cơ chế kiểm soát đối với xuất bản phẩm đặc thù, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn cơ chế tiền kiểm đối với những vấn đề đặc biệt quan trọng như chủ quyền quốc gia, bản đồ lãnh thổ, lịch sử dân tộc hay đường lối của Đảng.

Theo đại biểu, vấn đề không nằm ở việc có tiền kiểm hay không, mà là phải xác định rõ giới hạn của cơ chế này.

Cụ thể, cần trả lời được những câu hỏi: Ai xác định danh mục? Tiêu chí nào được sử dụng? Thời hạn xem xét là bao lâu? Cơ quan nào chịu trách nhiệm nếu không trả lời đúng hạn? Khi hết thời hạn mà không có ý kiến thì nhà xuất bản có được phát hành hay không?

Đây là những vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với tính minh bạch và khả năng thực thi của quy định.

Theo đại biểu, dự thảo cần quy định rõ hơn về nguyên tắc xác định nhóm xuất bản phẩm đặc thù, thẩm quyền yêu cầu thẩm định, thời gian tối đa để xem xét, trách nhiệm của cơ quan thẩm định và cách xử lý khi hết thời hạn.

Cùng với đó, cần tính đến quyền giải trình và quyền đề nghị xem xét lại của nhà xuất bản trong trường hợp có ý kiến không cho phép phát hành hoặc yêu cầu chỉnh sửa nội dung.

61.jpg
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung đóng góp ý kiến (ảnh QH).

Một điểm đáng chú ý trong đề xuất của đại biểu Nguyễn Vũ Trung là thu hẹp phạm vi áp dụng tiền kiểm.

Theo đó, tiền kiểm chỉ nên được áp dụng đối với một danh mục thật sự cần thiết, được xác định trên cơ sở những tiêu chí rủi ro mà Luật phải quy định. Đối với phần lớn xuất bản phẩm, cơ chế quản lý cần chuyển thực chất sang việc nhà xuất bản chịu trách nhiệm, bảo đảm dữ liệu minh bạch, tăng cường lưu chiểu điện tử và tổ chức hậu kiểm dựa trên mức độ rủi ro.

“Nếu gọi là hậu kiểm thì thực sự phải là hậu kiểm. Còn tiền kiểm đối với nhóm đặc biệt thì chính luật phải xác định thật hẹp, thật minh bạch, có thời hạn”, đại biểu Nguyễn Vũ Trung bày tỏ quan điểm.

Những ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy điểm cần tiếp tục hoàn thiện trong dự án Luật là thiết kế một cơ chế quản lý phù hợp với từng nhóm xuất bản phẩm.

Với những nội dung đặc biệt nhạy cảm, yêu cầu kiểm soát chặt là cần thiết. Nhưng khi Nhà nước đặt ra một lớp kiểm soát trước khi sản phẩm được phát hành, thì đồng thời phải xác định rõ cơ quan nào thực hiện, dựa trên tiêu chí nào, trong bao lâu và chịu trách nhiệm ra sao.

Đối với các xuất bản phẩm thông thường, việc tăng quyền tự chủ và trách nhiệm của nhà xuất bản, kết hợp với hậu kiểm dựa trên rủi ro, sẽ giúp giảm những khâu kiểm soát không cần thiết và phù hợp hơn với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính.

Xem thêm

Siết chặt điều kiện hiến, lấy mô, tạng, ngăn chặn mua bán và trục lợi

Siết chặt điều kiện hiến, lấy mô, tạng, ngăn chặn mua bán và trục lợi

(CLO) Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) bổ sung nhiều quy định chặt chẽ hơn nhằm bảo đảm tính tự nguyện, ngăn chặn mua bán, môi giới và trục lợi từ hoạt động hiến, ghép. Đáng chú ý, người hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống phải từ đủ 25 tuổi, trừ trường hợp hiến cho thành viên trong gia đình.

Bảo toàn vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội

Bảo toàn vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội

(CLO) Chiều 18/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý 3 dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức, lâu dài giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ

Thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức, lâu dài giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ

(CLO) Nhằm thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức, lâu dài giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ (TCA), Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa và Chủ tịch TCA Metin Yener đã hội đàm và ký Bản ghi nhớ hợp tác, mở rộng trao đổi chuyên môn sâu rộng về kiểm toán tài chính, kiểm toán hoạt động, kiểm toán công nghệ thông tin và mua sắm công.

Sửa 6 luật về y tế: Bảo đảm quyền lợi trẻ em, người khuyết tật

Sửa 6 luật về y tế: Bảo đảm quyền lợi trẻ em, người khuyết tật

(CLO) Sau khi tiếp thu, giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật về y tế đã cơ bản hoàn thiện các nội dung lớn. Trong đó, nhiều vấn đề liên quan đến bảo vệ trẻ em, người khuyết tật, quản lý thuốc và thiết bị y tế tiếp tục được rà soát, chỉnh lý.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC

(CLO) Nhân dịp tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc, chiều 18/11, tại Thâm Quyến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp đoàn Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC và một số giám đốc điều hành doanh nghiệp hàng đầu khu vực.

Những "hòa giải viên" chân đất giữ bình yên xứ Mường ở Phú Thọ

Những "hòa giải viên" chân đất giữ bình yên xứ Mường ở Phú Thọ

(CLO) Giữa mênh mông núi rừng trung du Phú Thọ, nơi những nếp nhà sàn truyền thống nép mình bên sườn núi, cuộc sống không phải lúc nào cũng êm ả như dòng suối đầu nguồn. Những va chạm thường nhật, những tranh chấp ranh giới đất rừng hay mâu thuẫn vợ chồng vẫn âm ỉ phát sinh. Thế nhưng, thay vì kéo nhau ra chốn công đường, đồng bào nơi đây lại tìm được tiếng nói chung nhờ những "hòa giải viên" chân đất, những người khéo léo đan cài cái lý của pháp luật vào cái tình của phong tục xứ Mường để hóa giải bất đồng ngay từ gốc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam chào đón doanh nghiệp APEC hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam chào đón doanh nghiệp APEC hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược

(CLO) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam chào đón các doanh nghiệp APEC và nhà đầu tư quốc tế mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực chiến lược, xây dựng những quan hệ đối tác chiến lược, lâu dài, cùng chia sẻ tri thức, công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp và tạo ra giá trị mới.

Lào Cai có tân Bí thư Tỉnh đoàn nhiệm kỳ 2025 - 2030

Lào Cai có tân Bí thư Tỉnh đoàn nhiệm kỳ 2025 - 2030

(CLO) Ngày 18/11, tại Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi tỉnh Lào Cai, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ Tỉnh đoàn Lào Cai khóa I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Lắp đường ống xả chất thải không qua xử lý ra môi trường bị phạt đến 800 triệu đồng

Lắp đường ống xả chất thải không qua xử lý ra môi trường bị phạt đến 800 triệu đồng

(CLO) Theo quy định mới của Chính phủ, sẽ phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 800.000.000 đồng đối với hành vi xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác để xả chất thải không qua xử lý hoặc xả chất thải sau xử lý không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về chất thải ra môi trường.

Hải Phòng cần nỗ lực đạt kết quả cao nhất để góp sức vào mục tiêu tăng trưởng 10%

Hải Phòng cần nỗ lực đạt kết quả cao nhất để góp sức vào mục tiêu tăng trưởng 10%

(CLO) Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, Chính phủ mong muốn những địa phương có điều kiện, tiềm năng và khả năng tăng trưởng cao như Hải Phòng tiếp tục nỗ lực, phấn đấu đạt kết quả cao nhất có thể, đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng chung của cả nước trong năm 2026 là 10%.

Long Thành cần giúp người dân đón đầu cơ hội từ đại dự án

Long Thành cần giúp người dân đón đầu cơ hội từ đại dự án

(CLO) Phát biểu tại Ngày hội Đại đoàn kết khu phố Thanh Bình, Trưởng ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh địa phương cần hỗ trợ người dân chuyển đổi kỹ năng, nghề nghiệp để thụ hưởng thành quả phát triển quanh khu vực sân bay Long Thành.

Xây dựng khối đại đoàn kết phải bắt đầu từ mỗi gia đình

Xây dựng khối đại đoàn kết phải bắt đầu từ mỗi gia đình

(CLO) Dự Ngày hội Đại đoàn kết tại Nghệ An, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh việc củng cố đời sống văn hóa, đại đoàn kết toàn dân phải bắt rễ từ từng hộ gia đình và gắn liền với quyền lợi thiết thực của người dân.

Chủ tịch Quốc hội dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 47

Chủ tịch Quốc hội dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 47

(CLO) Ngày 18/11 (giờ địa phương), tại thủ đô Manila, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam dự Lễ khai mạc Đại hội đồng liên Nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 47 (AIPA-47) với chủ đề “Nghị viện bảo đảm một ASEAN hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”. 

Cỡ chữ bài viết: