Đưa cây mía xuất ngoại
Xã Vân Du (Nghệ An) được thiên nhiên ưu đãi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp cho cây mía phát triển. Cùng với kinh nghiệm canh tác và sự cần cù của nông dân, cây mía ở đây cho năng suất cao, mang lại giá trị kinh tế đáng kể.
Là người hơn 20 năm gắn bó với cây mía, ông Phan Văn Hoa (59 tuổi), trú xóm Đô Diễn, xã Vân Du cho biết, trung bình mỗi sào mía cho sản lượng khoảng 5 tấn, có giá trị khoảng 30 triệu đồng. Với 8 sào mía của gia đình, ông nhẩm tính mỗi năm sẽ thu khoảng 240 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí phân bó, cây giống và các khoản đầu tư khác, ông Hoa cho biết lợi nhuận từ trồng mía cao gấp 15 lần so với trồng lúa.
Từ năm 2025, ông Hoa bắt đầu thay đổi tư duy sản xuất khi dành một phần diện tích để tham gia liên kết với doanh nghiệp, cung ứng mía phục vụ chuỗi xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc. Hướng đi này giúp gia đình ông đa dạng hóa đầu ra, đồng thời kỳ vọng nâng cao giá trị kinh tế của cây mía.
Không riêng gia đình ông Hoa, làn sóng xuất khẩu nông sản này đang nhận được sự hưởng ứng tích cực từ đông đảo người dân tại địa phương. Năm nay, bà Nguyễn Thị Hải cũng mạnh dạn đăng ký tham gia vào chuỗi liên kết để xuất khẩu mía sang thị trường Hàn Quốc. Với bà, đây là cơ hội để gia đình thay đổi tư duy sản xuất truyền thống, hướng đến nâng cao chất lượng cây mía để đủ điều kiện xuất ngoại.
Tất nhiên, con đường “xuất ngoại” cho cây mía không hề dễ dàng. Bà Hải thừa nhận rằng so với các loại hoa màu ngắn ngày khác, việc chăm sóc cây mía đòi hỏi nhiều công sức và vất vả hơn từ khâu làm đất, bón phân đến dọn lá. Để đủ điều kiện xuất khẩu, mía thu hoạch phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật như độ đường từ 15 độ trở lên, lóng dài từ 12cm trở lên, mắt thưa. Bên cạnh đó, cây mía phải có thân to, dáng thẳng, vỏ sáng màu và không bị sâu bệnh.
Để đáp ứng những tiêu chí khắt khe đó, người nông dân Vân Du phải bước vào một guồng quay sản xuất hoàn toàn mới. Họ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật từ khâu trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, nấm hại cho đến việc lựa chọn thời điểm bóc lá thích hợp.
Đặc biệt, để bảo vệ hình thức và mẫu mã cho cây mía trước sự khắc nghiệt của thời tiết, nhất là vào mùa mưa bão, bà con phải đóng cọc, chăng dây cẩn thận nhằm chống đổ, gãy hay bị cong thân. Những quy trình này đẩy chi phí sản xuất của nông dân lên cao và tốn thêm nhiều công sức. Nhưng họ vẫn chấp nhận để hướng tới sản phẩm tốt nhất phục vụ việc đưa cây mía ra nước ngoài.
Để đảm bảo độ ngọt tự nhiên và an toàn tối đa cho nông sản, các hộ dân ở đây áp dụng phương thức canh tác hữu cơ rất nghiêm ngặt. Ông Hoa cho biết, để tăng độ ngọt cho cây mía, chúng tôi chỉ được bón bằng phân gà đã hoai mục, tuyệt đối không sử dụng phân hóa học hay bất kỳ loại phân bón vô cơ nào khác.
Hướng phát triển kinh tế bền vững cho nông dân
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hải, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Vân Du, toàn xã hiện có 82ha trồng mía. Trong đó, hơn 10ha tại xóm Đô Diễn liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu. Xóm Đô Thành có truyền thống trồng mía từ nhiều năm nay. Ở đây có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với cây mía, người dân cần cù, có kinh nghiệm chăm sóc nhiều năm.
Suốt chặng đường nhiều năm qua, cây mía không chỉ đơn thuần là một loại hoa màu thông thường, mà đã khẳng định vững chắc vị thế là một trong những cây trồng chủ lực mũi nhọn của địa phương. Loại cây này đóng góp vai trò đặc biệt quan trọng và tạo động lực lớn cho sự phát triển toàn diện của nền kinh tế nông nghiệp địa phương.
Ông Hoàng Đức Nga (42 tuổi), Chi hội trưởng Chi hội nông dân xóm Đô Diễn, là người có công kết nối để cây mía ở đây có cơ hội xuất khẩu sang thị trường nước ngoài. Ông cho biết, việc được tham gia vào chuỗi giá trị xuất khẩu sẽ dần thay đổi cách thức sản xuất của người nông dân, hướng tới trồng mía an toàn, bền vững.
Ý thức tầm quan trọng của việc đưa cây mía “xuất ngoại”, ông Nga luôn chú tâm vào việc trồng, chăm sóc theo tiêu chuẩn. Ông cũng mong muốn chính quyền địa phương hỗ trợ trong vấn đề liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu, tạo đầu ra ổn định, ít rủi ro, ít bị ảnh hưởng bởi biến động về giá thị trường.
Ông Mã Xuân Uyên, Phó Chủ tịch UBND xã Vân Du, cho biết việc người dân liên kết với doanh nghiệp để trồng mía phục vụ thị trường xuất khẩu diễn ra từ năm 2025. Bước đầu cho thấy đây là mô hình có giá trị và tiềm năng lớn, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, tạo thêm đầu ra ổn định cho nông dân, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng. Việc xuất ngoại mía cũng tạo thêm việc làm cho lao động qua các khâu thu hoạch, vận chuyển, sơ chế...
Để tạo đầu ra ổn định cho cây mía cũng như tăng tính ràng buộc trong trồng - tiêu thụ, địa phương này đang xúc tiến thành lập tổ hợp tác, tiến tới thành lập hợp tác xã trồng mía. Cùng với đó, xã sẽ quy hoạch vùng trồng mía xuất khẩu, xây dựng hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng để truy xuất nguồn gốc nông sản, kiểm soát dịch bệnh, đáp ứng điều kiện xuất khẩu sang các thị trường lớn.
