Nhiều trung tâm đăng kiểm xe cơ giới “dính chàm”
Tại buổi họp báo chiều 20/12, Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết đã bắt 33 người là lãnh đạo, cán bộ, nhân viên các trung tâm đăng kiểm về hàng loạt hành vi như: Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Môi giới hối lộ và Giả mạo trong công tác.
Trước đó, Cảnh sát giao thông (Công an TP. Hồ Chí Minh) trong quá trình kiểm tra, xử lý vi phạm về trật tự an toàn giao thông đã phát hiện nhiều phương tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật xe tải, xe ben cơi nới thành, thùng; lốp mòn, không đảm bảo tiêu chuẩn khí thải... nhưng vẫn được cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Lực lượng chức năng đã tiến hành đo đạc các thông số của một phương tiện so với giấy đăng kiểm còn hiệu lực thì khớp nhưng so với kết quả đăng kiểm gốc thì chênh lệch thùng xe đến 71cm. Việc cơi nới thùng xe để chở thêm hàng hóa là vi phạm và rất nguy hiểm, gây mất an toàn giao thông và tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn.
Nâng cao vai trò, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động kiểm định phương tiện cơ giới. Ảnh: Ngọc Hải
Công an TP. Hồ Chí Minh sau đó đã phối hợp Cục nghiệp vụ Bộ Công an phát hiện các dấu hiệu sai phạm, tiêu cực trong quá trình cấp giấy đăng kiểm. Khi xác định rõ vai trò, phương thức thủ đoạn của các nghi can, Công an TP. Hồ Chí Minh đã lên kế hoạch phá án, lần lượt bắt giữ những người liên quan.
Nhà chức trách cũng khám xét khẩn cấp tổng cộng 9 trung tâm đăng kiểm, thu giữ nhiều tài liệu, vật chứng. Trong đó 5 trung tâm tư nhân do Trần Lập Nghĩa làm Giám đốc gồm: 62-03D tại tỉnh Long An; 71-02D tại Bến Tre; 83-02D tại Sóc Trăng; 66-02D tại Đồng Tháp; 63-02D ở Tiền Giang.
Theo cơ quan điều tra, để có tiền chia cho các nhân viên hàng tuần và làm quỹ hoạt động, Giám đốc các Trung tâm đăng kiểm trên đã nhận “lót tay” rồi chỉ đạo Phó Giám đốc, đăng kiểm viên, thực tập viên, nhân viên văn phòng... bỏ qua các vi phạm của xe đăng kiểm.
Cụ thể là bỏ qua các lỗi vi phạm trong công đoạn kiểm tra thủ công, cho thuê các phụ tùng thay thế các phụ tùng không đảm bảo tiêu chuẩn, sử dụng phần mềm can thiệp vào hệ thống đăng kiểm để thay đổi thông số kiểm định khí thải.
Kết quả điều tra bước đầu xác định, lãnh đạo các trung tâm đã nhận tiền của 70.000 chủ phương tiện, thông qua “cò” đưa xe đến kiểm định, thu lợi bất chính gần 10 tỷ đồng. Thử hình dung với lượng phương tiện vi phạm lớn như vậy được các trung tâm gian dối nhiệm vụ “ký bảo lãnh” an toàn khi lưu thông trên đường chẳng khách nào những hung thần, tai nạn luôn thường trực.
Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới ra đời với sứ mệnh là nơi xác tín sự an toàn cho phương tiện, cho xã hội giúp người tham gia giao thông trên đường thêm vững tin. Sứ mệnh lớn lao là thế nhưng thực tế các trung tâm ấy hoạt động ra sao, đã thực hiện đúng quy định pháp luật và kỳ vọng của xã hội dành cho chưa, khi nhiều sai phạm được đưa ra ánh sánh.
Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động đăng kiểm
Để xảy ra những vi phạm tại các trung tâm đăng kiểm ngoài nguyên nhân đến từ sự tham lam lợi ích của trung tâm, của chủ phương tiện thì không thể không nói đến trách nhiệm quản lý từ phía cơ quan nhà nước như Cục Đăng kiểm Việt Nam, Sở Giao thông Vận tải các địa phương.
Theo ông Nguyễn Văn Thanh - nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam, những tiêu cực xảy ra tại các trung tâm đăng kiểm thời gian qua thì người kiến thức rất bình thường cũng có thể phát hiện. Tại sao những chiếc xe không đảm bảo chất lượng cứ dồn về trung tâm đăng kiểm A hoặc B nào đó?
Hàng loạt trung tâm đăng kiểm xe cơ giới bị tạm đình chỉ hoạt động do phát hiện vi phạm. Ảnh:TL.
Phải đặt ra nghi vấn, khi có hiện tượng bất thường xảy ra và ngay lập tức cơ quan chức năng phải vào cuộc kiểm tra. Khi kiểm tra mà không đủ tiêu chuẩn thì phải đóng cửa. Chỉ cần Cục Đăng kiểm làm mạnh tay đối với những trung tâm đăng kiểm làm ăn gian dối thì công tác đăng kiểm sẽ trở lại trật tự.
Trao đổi với PV, một chuyên gia trong lĩnh vực giao thông chia sẻ, hầu hết các trung tâm đăng kiểm xe cơ giới trước đây đều là đơn vị sự nghiệp Nhà nước, chỉ một số đơn vị được thí điểm đầu tư, hoạt động theo mô hình xã hội hóa.
Tuy nhiên từ năm 2019 trở lại đây, với việc quy định về phát triển trung tâm đăng kiểm theo quy hoạch vùng, địa phương được gỡ bỏ, các doanh nghiệp bắt đầu ồ ạt đầu tư vào lĩnh vực này. Từ đó số lượng trung tâm đăng kiểm mới gia tăng nhanh chóng, đặc biệt với các trung tâm đăng kiểm do doanh nghiệp và cá nhân đầu tư.
Quá trình xã hội hóa trung tâm đăng kiểm có thể xảy ra tình trạng chạy theo mục tiêu lợi ích hơn là mục tiêu đảm bảo an toàn kỹ thuật cho các phương tiện tham gia giao thông trên đường và cả sự thiếu hiểu biết của chủ đầu tư.
Người ta có tiền để đầu tư nhưng có thể không hiểu những quy định chặt chẽ của quy trình thực hiện đăng kiểm nên dễ bị các nhân viên dưới quyền “lách luật” hoặc cố tình làm sai, vị chuyên gia nhấn mạnh.
Thống kê trên cả nước hiện có tổng cộng 279 trung tâm và chi nhánh đăng kiểm, trong đó có 20 trung tâm, chi nhánh trực thuộc Cục Đăng kiểm, 64 trung tâm thuộc các Sở Giao thông Vận tải và có đến 195 trung tâm đăng kiểm tư nhân (chiếm 70% tổng các trung tâm đăng kiểm toàn quốc).
Ngày 25/11 vừa qua tại Nha Trang (Khánh Hòa), Cục Đăng kiểm Việt Nam đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ đăng kiểm và ký kết đảm bảo chất lượng kiểm định, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới, phòng chống tiêu cực, nâng cao chất lượng phục vụ đến các trung tâm đăng kiểm trên địa bàn.
Đồng thời sau khi các vụ việc bị phanh phui, cơ quan này cũng có những văn bản đôn đốc, nhắc nhở các đơn vị chấn chỉnh lại hoạt động đăng kiểm.
Nhưng nhiều ý kiến cho rằng để công tác đăng kiểm phát triển lành mạnh đòi hỏi phải nêu cao vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước. Nếu phát hiện nhiều trạm đăng kiểm sai phạm, trách nhiệm đầu tiên phải thuộc về cơ quan quản lý nhà nước cao nhất trong lĩnh vực đăng kiểm.
Bảo Ngọc
