Cần nhìn nhận khách quan
Số liệu từ Cục Đường bộ, trong tháng 9/2026, lưu lượng phương tiện trên cao tốc Bắc - Nam phía Đông đạt khoảng 13,6 triệu lượt xe, giảm 14,4% so với mức 15,9 triệu lượt xe của tháng 8.
Trên Quốc lộ 1, lưu lượng phương tiện cũng giảm 11,2%, từ khoảng 7,5 triệu lượt xe xuống còn 6,6 triệu lượt xe.
Việc lưu lượng phương tiện cùng giảm trên cả 2 tuyến cho thấy cần xem xét diễn biến này trong mối tương quan với nhu cầu đi lại, thay vì vội vàng quy kết cho một nguyên nhân cụ thể.
Theo Cục Đường bộ, tháng 8 là thời điểm cao điểm cuối kỳ nghỉ hè, nhu cầu du lịch tăng cao, đồng thời có những ngày đầu kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9.
Sang tháng 9, học sinh, sinh viên trở lại trường học, nhu cầu đi lại đường dài giảm, kéo theo lưu lượng phương tiện trên các tuyến đường bộ giảm theo.
Trước những ý kiến cho rằng phương tiện lưu thông trên cao tốc giảm do tài xế e ngại bị xử phạt lỗi không giữ khoảng cách an toàn hoặc do mức phí sử dụng đường cao tốc, Cục Đường bộ cho biết sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật số liệu để có đánh giá toàn diện hơn.
Thực tế, sức hút của cao tốc không chỉ phụ thuộc vào mức phí mà còn được quyết định bởi khả năng rút ngắn thời gian hành trình, chất lượng khai thác, mức độ an toàn và sự thuận tiện so với các tuyến đường thay thế.
Đối với người sử dụng, lựa chọn đi cao tốc là một phép tính tổng thể giữa chi phí, thời gian, độ an toàn và hiệu quả của chuyến đi.
Vì vậy, số liệu giảm trong một tháng chưa đủ để kết luận về xu hướng lựa chọn của người tham gia giao thông.
Tuy nhiên đây vẫn là cơ sở để cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi lưu lượng, đánh giá nhu cầu thực tế và chất lượng khai thác, nhất là khi các tuyến cao tốc được đầu tư bằng ngân sách nhà nước đang từng bước chuyển sang giai đoạn vận hành, thu phí và hoàn vốn một phần chi phí.
Bên cạnh đó, mức phí sử dụng đường bộ cao tốc được Bộ Xây dựng rà soát, xây dựng trên cơ sở quy định pháp luật về phí, lệ phí, giá và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
Với các đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông do Nhà nước đầu tư, mức phí được phê duyệt theo Nghị định số 130/2024/NĐ-CP của Chính phủ, phân theo nhóm phương tiện và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Mức phí được xác định trong khoảng 900 - 1.300 đồng/xe/km đối với nhóm xe áp dụng mức thu tương ứng. Mục tiêu thu phí không phải vì lợi nhuận mà nhằm bù đắp một phần chi phí vận hành, bảo trì và tái đầu tư phát triển các tuyến cao tốc mới.
Điều này đặt ra yêu cầu sử dụng nguồn thu minh bạch, hiệu quả, đồng thời bảo đảm chất lượng dịch vụ tương xứng với chi phí mà người dân và doanh nghiệp bỏ ra.
Hài hòa lợi ích, củng cố niềm tin của người tham gia giao thông
Cùng với chính sách thu phí, việc bảo đảm an toàn giao thông là yếu tố quan trọng để duy trì sức hút của cao tốc. Trong đó, giữ khoảng cách an toàn giữa các phương tiện có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng xử lý tình huống, hạn chế va chạm và giảm nguy cơ tai nạn liên hoàn.
Cục Đường bộ cho biết, các quy định về khoảng cách an toàn được thực hiện theo Công ước Viên năm 1968 về giao thông đường bộ mà Việt Nam là thành viên.
Đồng thời được cụ thể hóa trong Luật Đường bộ, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Mới đây Cục Đường bộ đã yêu cầu các đơn vị quản lý, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án khẩn trương rà soát, lắp đặt, bổ sung hệ thống vạch kẻ đường, biển báo xác định khoảng cách an toàn trên cao tốc, báo cáo kết quả trước ngày 31/10/2026.
Từ góc nhìn của người thường xuyên sử dụng đường bộ cao tốc, anh Bảy (quê Thái Nguyên) đồng tình với việc tăng cường xử lý những trường hợp không giữ khoảng cách an toàn.
Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa tai nạn, nhất là khi phương tiện lưu thông với tốc độ cao.
Ngoài yêu cầu chấp hành quy định, người lái xe cũng mong muốn hệ thống báo hiệu được tổ chức khoa học, dễ quan sát và phù hợp với tình hình giao thông thực tế.
Với anh Khang (quê Nghệ An) hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội cho rằng, tài xế phải quan sát nhiều yếu tố trong quá trình điều khiển phương tiện, từ xe phía trước, phía sau đến các tình huống chuyển làn, vượt xe.
Nếu thiếu công cụ hỗ trợ nhận biết khoảng cách, việc xác định cự ly an toàn có thể khiến người lái lúng túng.
“Tốc độ thì có đồng hồ đo nhưng khó để đo khoảng cách khi di chuyển với tốc độ cao trên cao tốc. Lái xe trên đường còn phải chú ý vào xe phía trước, phía sau, xe vượt.
Bây giờ chú ý vào một khoảng cách đằng trước nữa thì thành ra phân tán tư tưởng. Điểm đen hay là đường cua thì có thể đặt những biển khoảng cách để anh em tài xế nhìn thấy, điều chỉnh”, anh Khang chia sẻ.
Trong khi đó, anh Long (quê Tuyên Quang) là một lái xe chở hàng hóa đường dài đề nghị cơ quan chức năng cần tính đến mật độ phương tiện và các tình huống cụ thể khi hướng dẫn thực hiện quy định.
Điều kiện giao thông đông đúc, khi xe chuyển làn, vượt nhau hoặc nhiều phương tiện chạy song song, việc duy trì khoảng cách ổn định có thể gặp khó khăn. Vì vậy cần có hướng dẫn rõ ràng để người tham gia giao thông dễ hiểu, dễ thực hiện.
Những ý kiến này cho thấy, để nâng cao hiệu quả khai thác cao tốc, cơ quan quản lý không chỉ cần hoàn thiện quy định và tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm mà còn phải tạo điều kiện để người sử dụng tuân thủ thuận lợi.
Hệ thống biển báo, vạch kẻ đường cần được bố trí đúng quy chuẩn, dễ nhận biết, được duy tu thường xuyên và không gây quá tải thông tin đối với người lái.
Ở góc độ rộng hơn, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng không có nghĩa là giảm nhẹ yêu cầu an toàn hay hạ thấp trách nhiệm chấp hành pháp luật.
Ngược lại, cần bảo đảm các quy định được thực hiện thống nhất, minh bạch, giải thích rõ căn cứ xử lý và tăng cường hướng dẫn với những tình huống giao thông thường gặp.
