Biến đổi khí hậu cùng những diễn biến thời tiết phức tạp đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quan trắc, dự báo và cảnh báo thời tiết nguy hiểm.
Trong lĩnh vực hàng không dân dụng, dông nhiệt là một trong những hiện tượng đáng chú ý do có thể gây mưa lớn, sét, gió giật và giảm tầm nhìn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động cất, hạ cánh của tàu bay.
Tại Việt Nam, khí hậu nhiệt đới gió mùa khiến các sân bay thường xuyên chịu tác động của mưa dông.
Dông nhiệt hình thành từ quá trình đối lưu khí quyển, có phạm vi ảnh hưởng tương đối hẹp, thời gian phát triển ngắn và diễn biến khó lường.
Vì vậy việc xác định chính xác thời điểm, vị trí, cường độ và hướng di chuyển của dông vẫn là thách thức đối với công tác dự báo khí tượng hàng không.
Tại các cảng hàng không lớn như Nội Bài và Tân Sơn Nhất, điều kiện khí tượng theo mùa tạo ra những khó khăn riêng.
Đặc biệt tại Tân Sơn Nhất, dông nhiệt thường xuất hiện trong các tháng chuyển mùa, nhất là giai đoạn tháng 4 - 5 và tháng 9 - 11, có thể phát triển mạnh trong thời gian ngắn.
Khi dông ảnh hưởng đến sân bay, gió giật khoảng 30 - 35 kt, mưa lớn và tầm nhìn giảm xuống 500 - 800 m có thể gây khó khăn cho hoạt động tiếp cận, hạ cánh.
Tình trạng này có thể dẫn đến bay chờ, chậm chuyến, chuyển hướng hoặc hủy chuyến, đồng thời ảnh hưởng dây chuyền đến kế hoạch khai thác của các chuyến bay tiếp theo. Thách thức càng rõ với các chuyến bay nội địa có thời gian hành trình khoảng 1 - 2 giờ.
Thời tiết tại sân bay đến có thể thuận lợi khi tàu bay khởi hành nhưng dông nhiệt lại hình thành trong quá trình bay, buộc tổ lái và cơ sở điều hành bay phải đánh giá lại tình hình, điều chỉnh phương án tiếp cận hoặc chuyển hướng đến sân bay dự bị.
Điều này đòi hỏi thông tin dự báo phải chính xác, kịp thời và liên tục được cập nhật theo diễn biến thực tế.
Mặc dù các mô hình dự báo số trị ngày càng được cải tiến, việc dự báo chính xác dông nhiệt vẫn gặp nhiều hạn chế do hiện tượng đối lưu có quy mô nhỏ, phát triển nhanh và chịu ảnh hưởng của các yếu tố khí tượng địa phương.
Nâng cao chất lượng dự báo cần được thực hiện đồng bộ thông qua hiện đại hóa hệ thống quan trắc, tăng cường khai thác dữ liệu radar thời tiết, ảnh vệ tinh, hệ thống quan trắc tự động và các mô hình dự báo.
