Một hộ dân tại Phú Thọ cho biết, gia đình bà được UBND cấp xã giao đất không đúng thẩm quyền khoảng 200m2 vào tháng 2/2000. Tại thời điểm đó, UBND xã đã thu tiền của hộ gia đình này để được sử dụng đất với số tiền là 3 triệu đồng.
Từ ngày được giao đất đến tháng 4/2025 thì hộ gia đình này sử dụng đất để trồng cây hằng năm, chưa đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Tháng 5/2025, hộ gia đình này tiến hành xây dựng công trình nhà ở (xã thuộc địa bàn miễn phép xây dựng).
Gia đình này thắc mắc, việc xây dựng công trình nhà ở có vi phạm hành chính không, nếu có vi phạm hành chính thì hành vi vi phạm nào, được quy định tại Nghị định nào? Ngoài ra, gia đình đặt vấn đề có đủ điều kiện để đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận lần đầu với mục đích đất ở theo Điều 140 Luật Đất đai 2024 không?
Liên quan tới vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc giao đất trái thẩm quyền là vi phạm của cơ quan nhà nước, không phải của người sử dụng đất nên không xử phạt vi phạm hành chính đối với người sử dụng đất.
Đồng thời, việc xây dựng nhà ở trên đất ở (được giao trái thẩm quyền) không phải là hành vi vi phạm việc sử dụng đất sai mục đích.
Theo quy định tại Điều 140 Luật Đất đai năm 2024 về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất được giao không đúng thẩm quyền, thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân là UBND cấp xã.
Vì vậy, đối với trường hợp nêu trên đề nghị tham khảo các quy định pháp luật nêu trên và liên hệ với UBND cấp xã để xác định nguồn gốc, hiện trạng sử dụng, thời điểm sử dụng ổn định khi xem xét cấp Giấy chứng nhận.
Pháp luật đất đai hiện hành đã có quy định về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất lần đầu cho cá nhân, hộ gia đình đang sử dụng đất có nguồn gốc được giao không đúng thẩm quyền đã được sử dụng ổn định từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2004 tại khoản 2 Điều 140 Luật Đất đai.
Theo đó, thửa đất có nhu cầu đăng ký, cấp Giấy chứng nhận vào mục đích đất ở phải đáp ứng điều kiện về việc thửa đất này đã được sử dụng ổn định và hiện trạng có nhà ở hoặc nhà ở và công trình phục vụ đời sống. Như vậy, việc sử dụng vào mục đích đất ở trong trường hợp nguồn gốc sử dụng đất giao không đúng thẩm quyền được căn cứ trên hiện trạng thửa đất đang sử dụng có nhà ở hay không có nhà ở.
Việc áp dụng chính sách để xem xét, cấp Giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể và cần căn cứ vào hồ sơ quản lý đất đai tại địa phương.
