Tỷ phú Elon Musk vừa khơi lại mâu thuẫn lâu năm với nhà đồng sáng lập Microsoft Bill Gates, và như thường lệ, ông không chọn cách diễn đạt nhẹ nhàng.
Động thái này diễn ra ngay sau khi Quỹ Bill & Melinda Gates công bố báo cáo 13F quý III, cho thấy tổ chức từ thiện lớn nhất thế giới đã bán tới 65% số cổ phiếu Microsoft đang nắm giữ, thu về khoản lợi nhuận ước tính khoảng 8,8 tỷ USD. Cùng thời điểm, quỹ cũng mạnh tay thanh lý nhiều khoản đầu tư truyền thống khác.
Chớp cơ hội, Elon Musk đăng tải trên nền tảng X (trước đây là Twitter) để nhắc lại vị thế bán khống Tesla mà Bill Gates được cho là đã duy trì suốt gần tám năm qua. Ông viết: “Nếu ông Gates chưa đóng hết vị thế bán khống điên rồ đó, thì ông ấy nên làm vậy càng sớm càng tốt”.
Cổ phiếu Tesla dù biến động mạnh trong thời gian qua vẫn ghi nhận mức tăng gần 19% trong vòng một năm. Đây là dịp để CEO Tesla nhắc nhở cộng đồng về việc vị thế bán khống của Bill Gates đã “lão hóa” theo thời gian.
Mâu thuẫn giữa hai tỷ phú không phải chuyện mới. Năm ngoái, Elon Musk từng cảnh báo rằng nếu Tesla trở thành công ty giá trị nhất thế giới, khoản bán khống kia có thể khiến tài sản dành cho hoạt động từ thiện của Bill Gates gặp rủi ro nghiêm trọng.
Với Elon Musk, việc bán khống Tesla không chỉ là một giao dịch tài chính, mà còn được xem như đặt cược vào sự thất bại của sứ mệnh dài hạn mà Tesla theo đuổi.
Khoản đặt cược 500 triệu USD trở thành bài học đắt giá
Cuộc đối đầu giữa Musk và Gates bắt nguồn từ một giao dịch tài chính lớn vào năm 2022, khi Bill Gates được cho là đã đặt cược tới 500 triệu USD vào chiều hướng giảm giá cổ phiếu Tesla, với kỳ vọng công ty sẽ gặp khó khăn trong việc mở rộng sản xuất xe điện.
Tuy nhiên, thực tế diễn ra hoàn toàn ngược lại: giá cổ phiếu Tesla tăng vọt, khiến khoản lỗ của Bill Gates ước tính lên tới khoảng 1,5 tỷ USD.
Trong mắt Elon Musk, đây không chỉ là một quyết định đầu tư mà còn là “một canh bạc lớn vào việc Tesla sẽ sụp đổ”, đồng nghĩa với việc nghi ngờ tương lai của toàn ngành xe điện.
Ngay cả khi Tesla liên tục tăng tốc sản xuất và củng cố vị thế dẫn đầu thị trường xe điện, Elon Musk vẫn nhiều lần công khai nhắc đến vị thế bán khống này, cả trong tiểu sử do Walter Isaacson viết lẫn các phát ngôn trực tiếp của ông.
Tesla từng là “mỏ vàng” của giới bán khống, nay đã khác
Ở giai đoạn cao điểm, đặc biệt trong thời kỳ “địa ngục sản xuất” Model 3 năm 2018, gần 20% cổ phiếu Tesla bị bán khống, biến hãng xe điện này thành một trong những mã bị đặt cược giảm giá nhiều nhất tại Mỹ. Tổng giá trị các khoản bán khống khi đó vượt 13 tỷ USD.
Chính áp lực này đã tạo tiền đề cho cú ép giá lịch sử trong giai đoạn 2019-2021, khiến cổ phiếu Tesla tăng gấp nhiều lần và giới bán khống thiệt hại ước tính tới 40 tỷ USD chỉ riêng trong năm 2020.
Hiện nay, tỷ lệ bán khống Tesla chỉ còn khoảng 72 triệu cổ phiếu, tương đương 2,5-2,7% tổng lượng cổ phiếu lưu hành tự do, với thời gian đóng vị thế chưa đến một ngày giao dịch.
Năm 2025 khó khăn nhưng chưa đủ để “dụ” giới bán khống quay lại
Nửa đầu năm 2025 được xem là giai đoạn thử thách nhất của Tesla trong nhiều năm trở lại đây, từ doanh số, lợi nhuận đến tâm lý thị trường.
Số liệu giao xe quý I giảm 13% xuống còn 336.681 chiếc, mức thấp nhất trong gần ba năm, chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như phản ứng với các hoạt động chính trị của Elon Musk, danh mục sản phẩm dần cũ kỹ và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ BYD.
Doanh thu quý I chỉ đạt 19,3 tỷ USD, thấp hơn gần 2 tỷ USD so với dự báo; lợi nhuận ròng lao dốc 71% xuống còn 409 triệu USD. Nếu không có gần 600 triệu USD từ tín chỉ quy định, tình hình có thể còn tồi tệ hơn.
Quý II tiếp tục xu hướng giảm với lượng giao xe giảm thêm 14% xuống 384.000 chiếc, doanh thu giảm 12% còn 22,5 tỷ USD và lợi nhuận vẫn ở mức thấp.
Sang quý III, Tesla mới ghi nhận tín hiệu tích cực khi giao tổng cộng kỷ lục 497.099 xe, tăng 7% so với cùng kỳ, nhờ khách hàng Mỹ tranh thủ mua trước khi chính sách ưu đãi thuế xe điện có thể thay đổi. Tuy nhiên, lợi nhuận hoạt động vẫn giảm 40% xuống 1,6 tỷ USD, doanh thu mảng ô tô chỉ tăng 6%.
Các nhà phân tích hiện dự báo tổng lượng giao xe cả năm 2025 của Tesla sẽ vào khoảng 1,6 triệu chiếc, giảm khoảng 10% so với năm 2024.
Ngân hàng JPMorgan nhận định hãng xe điện đang trải qua giai đoạn tổn hại thương hiệu chưa từng có tiền lệ, phần lớn liên quan đến việc Elon Musk công khai tham gia chính trị và một số quan điểm được cho là nghiêng về cánh hữu. Dù vậy, ngay cả trong bối cảnh khó khăn này, phần lớn giới bán khống vẫn chọn đứng ngoài cuộc.
