Từ lời khấn mời Yang đến nghi thức rẩy nước cầu an, tất cả tạo nên một không gian văn hóa linh thiêng, đậm bản sắc Tây Nguyên và lan tỏa sức sống bền bỉ của văn hóa giữa nhịp sống hiện đại.
Đối với người Jrai, nhà rông không chỉ là nơi sinh hoạt cộng đồng mà còn là biểu tượng linh thiêng của buôn làng – nơi hội tụ sức mạnh cộng đồng và là nơi ẩn náu của các Yang (thần linh) bảo hộ dân làng. Vì vậy, khi một nhà rông mới được dựng lên, người dân sẽ tổ chức lễ cúng tạ ơn thần linh, cầu mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Nằm trong chuỗi các hoạt động của Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, sáng 30/4, UBND phường Pleiku (Gia Lai) đã tổ chức phục dựng lễ cúng mừng nhà rông mới của người Jrai tại làng Ơp.
Lễ mừng nhà rông mới có ý nghĩa cảm tạ thần linh đã luôn giúp đỡ dân làng, mong khi về nhà rông mới, thần sẽ tiếp tục phù hộ cho dân làng khỏe mạnh, bình an. Qua đó góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn.
Dưới nhà rông cao vút, già làng, nghệ nhân cùng dân làng Ơp đã tái hiện đầy đủ các nghi thức truyền thống như xây dựng cây nêu, chuẩn bị lễ vật, khấn mời Yang, rẩy nước cầu an… Mỗi nghi lễ đều được thực hiện trang trọng, thành kính như một cách để giữ sợi dây kết nối giữa con người với thần linh và nguồn văn hóa chính của mình.
Già làng Siu Nú – làng Ốp (phường Plieku) chia sẻ: “Lễ mừng nhà rông mới - một trong những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo luôn được đồng bào Jrai đặc biệt coi trọng. Nghi lễ có ý nghĩa cảm tạ thần linh đã luôn giúp đỡ dân làng, mong khi về nhà rông mới, thần sẽ tiếp tục phù hộ cho dân làng khỏe mạnh, bình an”.
Theo già Siu Nú, lễ vật cúng nhà rông mới bao gồm: Cây nêu, thịt heo, thịt gà, cơm lam, rượu ghè... được bày trang trọng dưới chân cây nêu. Theo phong tục của đồng bào Jrai, bước đầu tiên của nghi lễ mừng nhà rông mới là phải dựng cây nêu trước nhà rông, nghi thức mở đầu không thể thiếu, đánh dấu sự kết nối giữa đất trời và thần linh.
Sau đó, thầy cúng thực hiện nghi lễ dưới chân cầu thang nhà rông để xua đuổi những điều không còn vương lại trên gỗ dựng nhà. Khi phần lễ dưới nhà kết thúc, thầy cúng cùng hội đồng già làng bước lên nhà rông bàn việc làng, tại lúc bà tiếp tục chuẩn bị lễ vật cho nghi lễ chính. Tiếp đó, thầy cúng làm lễ dưới nhà gần chân cầu thang của nhà rông. Đây là lễ xua đuổi thần xấu, thần không tốt còn bám trên cây gỗ để làm nhà.
Sau khi cúng dưới nhà xong, thầy cúng và hội đồng già làng lên trên nhà rông bàn bạc các công việc trong lúc bà con trong buôn tiếp tục chuẩn bị các lễ vật cho lễ cúng. Khi lễ vật đã chuẩn bị xong, thầy cúng cầu xin Yang tiếp tục giúp đỡ để cả cộng đồng được mạnh khỏe, bình yên và có những mùa vụ sắp tới tốt tươi.
Trong nghi lễ, già làng cùng các bậc cao niên đứng trước cây nêu, thực hiện nghi thức khấn mời các Yang về chứng giám... Sau lời khấn, già làng dùng nước thiêng rẩy khắp nhà rông. Mỗi phần nghi lễ đều thể hiện mong muốn mang lại cuộc sống ấm no, sức khỏe dồi dào, đoàn kết, mùa màng bội thu và những điều tốt đẹp cho dân làng.
Tiếng cồng chiêng vang lên kết thúc phần lễ, bắt đầu cuộc trình diễn đầy sắc màu tạo nên không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng. Người dân và du khách cùng hòa vào không gian cồng chiêng, nhịp xoang sôi động. Trong tiếng chiêng ngân dài và men rượu cần nồng ấm, niềm vui lan tỏa, khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Jrai giữa nhịp sống hiện đại.
Chị Trần Thị Tuyết Mai (du khách đến từ TP Đà Nẵng) chia sẻ: “Dịp lễ này đến với Pleiku, mình được hòa mình vào không gian văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Tây Nguyên với nhiều trải nghiệm hấp dẫn.
Lần đầu tiên mình được tận mắt chứng kiến trọn vẹn nghi thức cúng nhà rông của người Jrai, được tham quan vườn tượng. Trực tiếp chế biến các món ăn truyền thống, thưởng công thức ẩm thực địa phương, uống rượu cần và cùng người dân giao lưu cồng chiêng. Thực sự là một trải nghiệm rất đáng nhớ”.
Đại diện UBND phường Plieku cho biết, lễ cúng mừng nhà rông mới là hoạt động mang ý nghĩa thiết thực nhằm khôi phục, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Jrai; đồng thời thực hiện Đề án xây dựng làng văn hóa du lịch cộng đồng tại Plei Ơp, từng bước đưa làng Ơp trở thành điểm đến văn hóa - du lịch hấp dẫn, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
