Theo Hiệp hội Vận tải và Phân phối Than Trung Quốc, giá tham chiếu than nhiệt dùng trong sản xuất điện đã chạm 1.004 nhân dân tệ (khoảng 150 USD)/tấn vào ngày thứ Hai (12/10). Đây là lần đầu tiên giá vượt ngưỡng 1.000 nhân dân tệ/tấn trong hai năm qua, đồng thời tăng 25% so với giữa tháng 7.
Than vẫn giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống điện Trung Quốc, chiếm khoảng một nửa sản lượng điện của nước này, bất chấp sự phát triển nhanh chóng của năng lượng tái tạo trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nguồn cung trong nước đang chịu sức ép khi sản lượng khai thác than từ đầu năm đến tháng 8 giảm hơn 3% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nguyên nhân một phần đến từ việc Trung Quốc siết chặt các biện pháp an toàn sau vụ sập mỏ than gây chết người tại tỉnh Sơn Tây hồi tháng 5. Theo một đơn vị cung cấp thông tin chuyên ngành than của Trung Quốc, thị trường từng kỳ vọng tỉnh này có thể khôi phục khoảng 31 triệu tấn công suất khai thác hằng năm vào cuối năm nay. Tuy nhiên, quá trình phê duyệt hồ sơ để các mỏ hoạt động trở lại đang diễn ra chậm hơn dự kiến.
Giới chức Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục thận trọng trong việc nới lỏng các quy định an toàn trước thềm một cuộc họp quan trọng vào cuối tháng này. Điều này có thể khiến nguồn cung than trong nước khó tăng nhanh trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, áp lực còn đến từ hoạt động vận chuyển. Tuyến đường sắt huyết mạch chuyên chở than của Trung Quốc đang trải qua đợt bảo trì kéo dài ba tuần, dự kiến kết thúc vào ngày 26/10. Việc vận chuyển bị hạn chế trong thời gian này cũng góp phần duy trì giá than ở mức cao.
Trên thị trường quốc tế, nguồn cung từ Indonesia, nhà cung cấp than nhiệt lớn nhất cho Trung Quốc, ghi nhận mức giảm đáng kể trong năm nay. Jakarta đang chủ trương hạn chế sản lượng nhằm hỗ trợ giá than và tăng thu ngân sách. Tình hình càng khó khăn khi hiện tượng El Niño gây hạn hán, làm mực nước tại các con sông ở những khu vực khai thác than trọng điểm giảm xuống. Các đơn vị vận tải đường thủy vì thế phải giảm tải trọng hàng hóa, hạn chế khả năng đưa than ra thị trường.
Triển vọng nhu cầu cũng đang tạo thêm sức ép lên giá. Mức tiêu thụ than của Trung Quốc thường tăng trong những tháng mùa đông khi nhu cầu năng lượng gia tăng. Nếu nguồn cung trong nước và nhập khẩu chưa cải thiện đáng kể, thị trường có thể tiếp tục đối mặt với tình trạng thắt chặt.
Trong khi đó, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nguồn nhiên liệu thay thế than trong sản xuất điện, cũng tăng giá mạnh trong năm nay. Xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn dòng chảy năng lượng từ Qatar qua eo biển Hormuz, gây thêm áp lực lên thị trường nhiên liệu toàn cầu.
Sự kết hợp giữa nguồn cung than hạn chế, nhu cầu mùa đông gia tăng và giá nhiên liệu thay thế leo thang đang khiến Trung Quốc đối mặt với áp lực chi phí năng lượng lớn hơn. Diễn biến này cũng cho thấy dù đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, Trung Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào than để bảo đảm an ninh điện năng.
