Ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Giải Báo chí Quốc gia, Chủ tịch Hội đồng sơ khảo chủ trì cuộc họp.
Tại cuộc họp, bà Đinh Quỳnh Anh, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ và Truyền thông, Phó Trưởng Ban thư ký tổng hợp Giải, đã trình bày báo cáo chi tiết về công tác triển khai, kết quả chấm sơ khảo cũng như những vấn đề đặt ra trong quá trình tổ chức giải năm nay.
177 tác phẩm vào chung khảo sau quá trình chấm nghiêm túc, chặt chẽ
Theo báo cáo, Giải báo chí Quốc gia lần thứ XX tiếp tục ghi nhận sự hưởng ứng rộng rãi của giới báo chí cả nước. Từ thời điểm phát động đến nay, giải thu hút sự tham gia của 20 Liên chi hội, 33 Chi hội trực thuộc và 34/34 Hội Nhà báo tỉnh, thành phố.
Tổng cộng có 1.752 tác phẩm được gửi về tham dự, trong đó 1.692 tác phẩm đủ điều kiện theo quy định. Đáng chú ý, có 143 tác phẩm của tác giả không phải hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, cho thấy sức lan tỏa ngày càng rộng của giải thưởng nghề nghiệp uy tín này.
Bà Đinh Quỳnh Anh nhấn mạnh, công tác tổ chức ở các cấp Hội nhìn chung được triển khai nền nếp, có tiến bộ rõ rệt so với các năm trước. Số lượng tác phẩm vi phạm thể lệ đã giảm, chỉ còn khoảng 60 tác phẩm bị loại do sai quy định về thể loại hoặc thời gian đăng tải.
Sau vòng sơ khảo, Hội đồng đã lựa chọn 177 tác phẩm xuất sắc bước vào vòng chung khảo.
Quá trình chấm được đánh giá là diễn ra khẩn trương, nghiêm túc, tuân thủ chặt chẽ Điều lệ và Quy chế của giải. Các tiểu ban làm việc độc lập, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và trách nhiệm cao. Kết quả sơ khảo được tổng hợp đầy đủ, chuyển sớm cho Hội đồng Chung khảo nghiên cứu, tạo điều kiện thuận lợi cho vòng đánh giá tiếp theo.
Đáng chú ý, năm nay tiếp tục duy trì mô hình chấm online đối với báo điện tử, phát thanh và truyền hình, trong khi báo in và báo ảnh vẫn được chấm trực tiếp. Đây được xem là bước tiến trong ứng dụng công nghệ vào công tác chấm giải, góp phần nâng cao hiệu quả và tính minh bạch.
Bám sát thời sự, nhiều tuyến đề tài lớn
Đánh giá về nội dung và chất lượng các tác phẩm, đại diện các tiểu ban nhận xét, các tác phẩm dự giải năm 2025 có chất lượng tương đối đồng đều và bám sát những vấn đề lớn của đất nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng – an ninh.
Nhiều tuyến đề tài nổi bật được ghi nhận như: triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp; công tác chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng; các nghị quyết chiến lược về phát triển đất nước trong giai đoạn mới; cũng như các sự kiện trọng đại như kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (A80), hay 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Bên cạnh đó, nhiều tác phẩm tập trung phản ánh các vấn đề kinh tế – xã hội nóng như giải ngân vốn đầu tư công, thu hút đầu tư, chống buôn lậu, thực phẩm bẩn, tham nhũng, lãng phí, quản trị đất đai, cũng như các vấn đề thiên tai, bão lũ, xóa nhà tạm, nhà dột nát.
Một điểm đáng chú ý là nhiều tác phẩm đã có sự kết hợp giữa phản ánh thực tiễn và phân tích chính sách, đưa ra kiến nghị, giải pháp có giá trị, thậm chí cho thấy hiệu quả thực tiễn của một số chủ trương, nghị quyết trong đời sống.
Chất lượng các loại hình báo chí có chuyển biến nhưng còn chênh lệch
Ở từng loại hình, báo cáo ghi nhận những chuyển động khác nhau.
Với báo in, nhiều tác phẩm được đầu tư công phu, kết cấu chặt chẽ, có chiều sâu phân tích. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng mảng điều tra vẫn chưa thực sự bứt phá, nhiều vấn đề mới chỉ được “chạm đến”, chưa đi đến tận cùng bản chất hoặc tạo hiệu ứng xã hội mạnh mẽ.
Phát thanh có sự tiến bộ rõ rệt về tư duy thể hiện, tạo được cảm xúc cho thính giả, nhưng vẫn thiếu các tác phẩm bình luận chuyên sâu, có sức định hướng dư luận cao. Cách kể chuyện còn tương đối đơn tuyến, chưa khai thác tốt thế mạnh đặc thù của loại hình như tiếng động hiện trường hay âm thanh đời sống.
Truyền hình ghi nhận sự đổi mới mạnh về cách tiếp cận đề tài, đặc biệt ở thể loại phóng sự và tọa đàm. Một số tác phẩm đã trực diện phản ánh những “điểm nghẽn” trong chính sách và quản lý, đồng thời đưa ra phản biện và đề xuất giải pháp. Tuy nhiên, phim tài liệu vẫn còn mất cân đối về đề tài, thiên về lịch sử, chiến tranh, trong khi thiếu những câu chuyện đương đại có chiều sâu.
Ở báo điện tử, xu hướng đa phương tiện tiếp tục phát triển mạnh. Nhiều tác phẩm kết hợp đồ họa, video, dữ liệu, giúp tăng tính trực quan và khả năng tiếp cận công chúng. Tuy vậy, một số tác phẩm vẫn bị đánh giá là nghiêng về hình thức, chưa tương xứng với chiều sâu nội dung.
Đối với báo chí hiện đại, đặc biệt là báo chí đa phương tiện và báo chí sáng tạo, nhiều cơ quan báo chí lớn như Báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Báo Thanh Niên tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt với các sản phẩm quy mô lớn, ứng dụng công nghệ mới và hình thức thể hiện sáng tạo.
Kiến nghị điều chỉnh quy chế chấm, cơ cấu giải và tiêu chí đánh giá
Tại cuộc họp, bà Đinh Quỳnh Anh cũng nêu một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện trong công tác tổ chức giải.
Theo đó, các cấp Hội cần siết chặt hơn công tác sơ tuyển từ cơ sở, bảo đảm tuân thủ đúng Điều lệ và Hướng dẫn, khắc phục tình trạng gửi sai thể loại, thiếu tác phẩm hoặc chất lượng bản in chưa đạt yêu cầu.
Đối với báo in, đề xuất tiếp tục khuyến khích phát triển gắn với văn hóa đọc; đồng thời kiến nghị cơ cấu giải thưởng năm nay gồm 1 giải A, 3 giải B, 4 giải C và 5 giải Khuyến khích. Tiểu ban 1 cũng đã chủ động nâng số tác phẩm vào chung khảo lên 18 để bảo đảm không bỏ sót tác phẩm chất lượng.
Với phát thanh, đề nghị xem xét điều chỉnh cách phân nhóm thể loại cho phù hợp hơn, tách rõ giữa nhóm tin, phóng sự và nhóm chương trình, tọa đàm, chuyên đề nhằm thuận lợi cho công tác chấm thi.
Ở truyền hình, các tiểu ban đề nghị các địa phương tăng đầu tư cho các thể loại giao lưu, bình luận, tọa đàm; đồng thời đề xuất bổ sung thêm 1 tác phẩm vào vòng chung khảo do số lượng và chất lượng tăng.
Đối với báo điện tử, kiến nghị xem xét trao Bằng khen cho các đơn vị tích cực tham gia và tăng số lượng giải thưởng năm 2025, phù hợp với khối lượng và chất lượng tác phẩm.
Với báo chí hiện đại, các tiểu ban đề nghị xây dựng bộ tiêu chí đánh giá riêng, nhấn mạnh yếu tố lan tỏa, ứng dụng công nghệ và mức độ sáng tạo; đồng thời xem xét ưu tiên các tác phẩm báo chí đa phương tiện, sáng tạo khi có cùng nội dung trong xét chọn vào chung khảo.
Kết quả chấm sơ khảo của các tiểu ban
Trong số 1692 tác phẩm thuộc 13 loại Giải, Hội đồng Sơ khảo thống nhất lựa chọn được 177 tác phẩm vào vòng chung khảo, cụ thể như sau:
1. Giải Tin, bài phản ánh, phỏng vấn (báo in): chọn được 18/196 tác phẩm;
2. Giải Xã luận, bình luận, chuyên luận (báo in): chọn được 16/124 tác phẩm;
3. Giải Phóng sự, phóng sự điều tra, ký báo chí, ghi chép (báo in): chọn được 13/147 tác phẩm;
4. Giải Ảnh báo chí (Gồm ảnh đơn, nhóm ảnh, phóng sự ảnh): chọn được 11/115 tác phẩm;
5. Giải Tin, bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận, tọa đàm, chuyên đề phát thanh tổng hợp: chọn được 7/31 tác phẩm;
6. Giải Phóng sự, phóng sự điều tra, bút ký (phát thanh): chọn được 16/127 tác phẩm;
7. Giải Tin, phóng sự (truyền hình): chọn được 15/198 tác phẩm;
8. Giải Bình luận, chuyên luận, giao lưu, tọa đàm (truyền hình): chọn được 7/34 tác phẩm;
9. Giải Phim tài liệu, ký sự truyền hình: chọn được 17/126 tác phẩm;
10. Giải Tin, bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, tọa đàm, giao lưu trực tuyến (báo điện tử): chọn được 21/263 tác phẩm;
11. Giải Phóng sự, phóng sự điều tra, ký báo chí, ghi chép (báo điện tử): chọn được 16/162 tác phẩm.
12. Giải Báo chí đa phương tiện: chọn được 15/158 tác phẩm.
13. Giải Báo chí sáng tạo: chọn được 5/23 tác phẩm.
