Hiện nay, trên cả nước có nhiều giải báo chí, bên cạnh các giải báo chí toàn quốc uy tín còn có các giải do các bộ, ngành và địa phương tổ chức. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có bộ, ngành còn tổ chức tới hai giải trong cùng một lĩnh vực.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Giải Báo chí Quốc gia, Chủ tịch Hội đồng sơ khảo cho rằng, sự phong phú này góp phần tạo thêm hoạt động nghề nghiệp cho giới báo chí, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cần có sự cân đối, định hướng phù hợp để bảo đảm chất lượng và giá trị thực chất của các giải thưởng.
Ông cho rằng thực tế này có thể dẫn tới tình trạng “lạm phát giải báo chí”, kéo theo tâm lý “săn giải” trong một bộ phận người làm báo.
Theo ông cần có những điều chỉnh theo hướng tinh gọn, căn cơ và quyết liệt hơn trong việc tổ chức các giải thưởng báo chí, qua đó tránh dàn trải, sa đà vào số lượng.
Trên tinh thần đó, Giải Báo chí Quốc gia tiếp tục được khẳng định là giải thưởng nghề nghiệp có uy tín hàng đầu, giữ vai trò trung tâm trong đời sống báo chí cả nước. Việc định hướng tập trung nguồn lực cho các giải thưởng trọng tâm sẽ góp phần tăng giá trị, sức lan tỏa và tính chuẩn mực chung của các giải thưởng báo chí.
Liên hệ với bối cảnh năm 2025, ông Nguyễn Đức Lợi cho biết đây là năm có nhiều biến động khi các cơ quan báo chí thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức, nhiều nhà báo có sự thay đổi công việc hoặc rời cơ quan báo chí.
"Điều này từng khiến Ban Tổ chức lo ngại số lượng tác phẩm dự giải sẽ giảm, tuy nhiên thực tế cho thấy số lượng tác phẩm vẫn duy trì ổn định so với các năm trước, phản ánh sức hút của Giải Báo chí Quốc gia vẫn rất lớn", ông cho biết.
Tại vòng sơ khảo, theo ông, Ban Tổ chức bước đầu có phần “vừa vui, vừa lo” khi bắt đầu công tác chấm giải, nhưng tinh thần chung là phấn khởi khi chất lượng và số lượng tác phẩm vẫn được bảo đảm.
Về yêu cầu chấm chọn, Chủ tịch Hội đồng sơ khảo nhấn mạnh: "Các tiểu ban cần làm việc với tinh thần công bằng, khách quan, tuyệt đối đề cao tính công tâm nghề nghiệp".
Ông lưu ý phải loại bỏ mọi tác động từ quan hệ cá nhân hoặc sự can thiệp bên ngoài trong quá trình chấm giải. Ông khẳng định nguyên tắc xuyên suốt là “chấm tác phẩm, không chấm tác giả, không chấm cơ quan báo chí”.
"Các thành viên Hội đồng giữ vững bản lĩnh nghề báo, không để bị chi phối bởi yếu tố cảm tính hay quan hệ cá nhân, lấy chất lượng, giá trị nghề nghiệp và sức lan tỏa của tác phẩm làm tiêu chí cao nhất trong toàn bộ quá trình thẩm định và lựa chọn", ông Lợi yêu cầu.
Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị các tiểu ban tuân thủ nghiêm tiến độ chấm trong khoảng 20 ngày theo kế hoạch, tránh kéo dài thời gian gây ảnh hưởng đến tiến độ chung của vòng chung khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX.
Theo Ban Tổ chức, Giải Báo chí Quốc gia năm nay tiếp tục thu hút sự tham gia rộng khắp của 20 Liên chi hội, 33 Chi hội trực thuộc và 34/34 Hội Nhà báo tỉnh, thành phố trên cả nước.
Tổng số tác phẩm gửi về từ vòng sơ tuyển đạt 1.752 tác phẩm, trong đó có 143 tác phẩm của tác giả không phải hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Sau quá trình sơ loại, Ban Thư ký tổng hợp đã loại 60 tác phẩm không đủ điều kiện, còn lại 1.692 tác phẩm được đưa vào vòng sơ khảo.
Giải năm nay gồm 13 nhóm giải thuộc các loại hình báo chí: báo in, ảnh báo chí, phát thanh, truyền hình, báo điện tử, báo chí đa phương tiện và báo chí sáng tạo. Trong đó, báo in có 3 nhóm giải; ảnh báo chí 1 nhóm với 115 tác phẩm; phát thanh 2 nhóm với hơn 150 tác phẩm; truyền hình 3 nhóm gần 350 tác phẩm; báo điện tử 2 nhóm với hơn 400 tác phẩm; báo chí đa phương tiện 158 tác phẩm và báo chí sáng tạo 23 tác phẩm.
Một số loại hình như phát thanh, truyền hình, báo điện tử, báo chí đa phương tiện và báo chí sáng tạo tiếp tục được chấm qua phần mềm chuyên dụng của Hội Nhà báo Việt Nam, nhằm tăng tính minh bạch, khách quan và thuận lợi trong công tác đánh giá.
