Vẫn ngập sau những trận mưa lớn cục bộ
Sau nhiều ngày nắng nóng gay gắt với nền nhiệt ngoài trời vượt 40 độ C thì Hà Nội đã đón cơn mưa giải nhiệt trong những ngày cuối tháng 5.
Tuy nhiên mưa lớn xuất hiện chỉ sau thời gian ngắn, cục bộ tại một số khu vực đã khiến nhiều tuyến đường như Lê Quang Đạo, Thiên Hiền, Đình Thôn, Mễ Trì Hạ, Dương Đình Nghệ… chìm trong biển nước, có nơi ngập sâu trên 50cm.
Đánh giá từ Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, trận mưa mang tính đối lưu cục bộ mạnh, dồn vào khu vực phía Tây trong thời gian ngắn khiến hệ thống thoát nước chịu áp lực lớn.
Nguyên nhân quan trọng khiến một số khu vực vẫn ngập là do nhiều dự án thoát nước khẩn cấp tại phía Tây thành phố chưa hoàn thành, trong khi hệ thống thoát nước tại đây đang trong quá trình cải tạo, nâng cấp nên chưa vận hành đồng bộ.
Mùa mưa đang đến với Thủ đô, điều khiến nhiều người lo lắng đó là dù Hà Nội đang triển khai hàng loạt dự án chống ngập lớn nhưng thời tiết ngày càng cực đoan với diễn biến khó lường vẫn có thể gây ngập úng cục bộ tại một số khu vực.
Anh Văn Hiền (25 tuổi, quê Bắc Ninh) là nhân viên văn phòng làm việc tại phường Cầu Giấy chia sẻ, trước đó mình đã có nhiều năm ở trọ tại khu vực làng Phú Đô. Mỗi mùa mưa lại lo lắng vì tình trạng ngập úng với rác, nước thải từ cống rãnh chảy ra cực kỳ mất vệ sinh. Dù hệ thống cống rãnh cũng được cải tạo, sửa chữa nhưng vẫn không đáp ứng được yêu cầu.
Nhiều năm qua, chỉ cần mưa lớn kéo dài, hàng loạt điểm như Kẻ Vẽ, Hoa Bằng, Phùng Hưng, Bát Đàn, Resco hay Ecohome thường xuyên ngập cục bộ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông và sinh hoạt của người dân.
Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp, tốc độ đô thị hóa cao và lượng mưa có xu hướng gia tăng, mở rộng hệ thống thoát nước theo cách truyền thống sẽ không còn là giải pháp duy nhất.
Chuyển từ tư duy chống ngập cục bộ sang xây dựng một đô thị có khả năng thích ứng, trữ nước và phục hồi nhanh trước các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể sẽ là hướng đi lâu dài để Hà Nội giải quyết bài toán ngập úng.
Chủ động thích ứng, tăng khả năng chống chịu
Theo ông Nguyễn Đức Hưng - Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật, để giải quyết căn cơ vấn đề này, đơn vị đã tham mưu Sở Xây dựng trình UBND Thành phố triển khai đề án nghiên cứu tổng thể về thoát nước đô thị.
Khác với các dự án đầu tư đơn lẻ, đề án có nhiệm vụ đánh giá toàn diện hiện trạng, xác định nguyên nhân gây úng ngập và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ trên quy mô toàn TP. Hà Nội.
Đề án được nghiên cứu theo từng lưu vực và liên lưu vực thoát nước, đồng thời xây dựng lộ trình triển khai cho các giai đoạn 2026 - 2030 và 2030 - 2035.
Mục tiêu là xử lý ngập úng theo hướng tổng thể, tránh tình trạng giải quyết được ngập ở khu vực này nhưng lại làm phát sinh ngập ở khu vực khác.
GS.TS. Trần Đức Hạ - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu cấp thoát nước và môi trường cho rằng, để giải quyết bài toán ngập úng một cách bền vững, Hà Nội cần thay đổi tư duy từ thoát nước nhanh sang giữ nước và quản lý tài nguyên nước hiệu quả.
Giải pháp cốt lõi là tăng cường khả năng giữ nước trên bề mặt thông qua các hồ điều tiết và lưu trữ nước dưới đất bằng hệ thống bể chứa ngầm.
Tuy nhiên giữ nước thôi là chưa đủ mà cần đồng thời nâng cao khả năng thấm nước của đô thị bằng cách giảm diện tích bề mặt bê tông, tăng sử dụng vật liệu thấm nước cho vỉa hè, công viên và các không gian công cộng.
Về lâu dài, quy hoạch đô thị phải được thực hiện đồng bộ giữa giao thông, xây dựng và thoát nước. Hệ thống thoát nước cần được tích hợp ngay từ giai đoạn lập quy hoạch thay vì triển khai sau cùng như trước đây.
Nhiều chuyên gia cũng khẳng định, Hà Nội cần hướng tới mô hình đô thị thông minh, đô thị xanh với khả năng thích ứng và phục hồi nhanh trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý hạ tầng, dự báo mưa, điều hành hồ điều hòa, trạm bơm và các công trình tiêu thoát nước sẽ giúp thành phố chủ động hơn trong ứng phó với ngập úng.
