Thu hẹp khoảng cách thông tin – nhiệm vụ trọng tâm trong giảm nghèo đa chiều
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Định Hóa (huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên) được hình thành trên cơ sở hợp nhất các xã Phúc Chu, Bảo Linh, Đồng Thịnh và thị trấn Chợ Chu. Với diện tích tự nhiên 67,3 km² và hơn 22.300 nhân khẩu thuộc 15 dân tộc thiểu số cùng sinh sống, Định Hóa trở thành một trong những xã có quy mô lớn, đa dạng văn hóa và cũng nhiều thách thức nhất của huyện. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều khiến công tác giảm nghèo đa chiều, nhất là tiêu chí tiếp cận thông tin, gặp không ít khó khăn.
Theo báo cáo rà soát năm 2024, toàn xã Định Hóa có 340 hộ nghèo và cận nghèo; trong đó, hộ nghèo chiếm 2,56% và hộ cận nghèo chiếm 3,66%. Dù tỷ lệ này thấp hơn mặt bằng chung nhiều xã miền núi khác, nhưng nguy cơ tái nghèo, nghèo phát sinh vẫn hiện hữu, nhất là ở những xóm vùng cao, nơi điều kiện hạ tầng và khả năng tiếp cận thông tin còn hạn chế.
Thực tiễn cho thấy, nhiều hộ gia đình chưa nắm được chính sách hỗ trợ, chưa biết cách tiếp cận nguồn vốn vay, thiếu kỹ năng khai thác thông tin phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các điểm khó khăn chủ yếu gồm: một số xóm vùng xa chưa có sóng điện thoại ổn định, hệ thống truyền thanh cơ sở chưa phủ kín, đường giao thông xuống cấp, mùa mưa thường bị cô lập. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn làm giảm hiệu quả các chương trình giảm nghèo.
Theo lãnh đạo UBND xã Định Hóa, thông tin là điều kiện đầu tiên và quan trọng nhất để người dân tiếp cận các chính sách, tiếp cận khoa học kỹ thuật, từ đó chủ động phát triển kinh tế. Do vậy, giảm nghèo thông tin phải đi trước một bước.
Theo đó, xã đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là đưa thông tin đến từng hộ, từng người dân theo cách phù hợp nhất với đặc thù miền núi. Đối tượng tuyên truyền được mở rộng đến cả thanh niên, phụ nữ, người có uy tín và người cao tuổi, bảo đảm mọi tầng lớp đều được tiếp cận đầy đủ, kịp thời.
Phát huy nội lực, đầu tư hạ tầng thông tin
Để khắc phục điểm nghẽn thông tin, Đảng ủy – UBND xã Định Hóa đã ban hành nhiều giải pháp sáng tạo, trong đó chú trọng phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng.
Xã lựa chọn những người am hiểu địa bàn, có uy tín và thông thạo tiếng dân tộc như Tày, Nùng, Dao… làm lực lượng nòng cốt triển khai tuyên truyền. Nhờ sử dụng ngôn ngữ dân tộc và dẫn chứng cụ thể gắn với sản xuất, sinh hoạt hàng ngày, các thông tin về chính sách giảm nghèo, vay vốn ưu đãi, khoa học kỹ thuật được truyền tải tự nhiên, gần gũi và hiệu quả hơn.
Song song đó, xã tăng cường tổ chức các cuộc họp xóm, hội nghị thôn bản, các buổi sinh hoạt đoàn thể lồng ghép nội dung tuyên truyền. Các tài liệu minh họa, pano, tờ rơi được biên soạn dễ hiểu, phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số. Cán bộ các đoàn thể – nhất là Hội Phụ nữ và Hội Nông dân – trở thành lực lượng quan trọng trong việc hướng dẫn người dân tìm hiểu chính sách, hỗ trợ đăng ký dịch vụ công trực tuyến, cập nhật tin tức sản xuất, thị trường tiêu thụ nông sản.
Phương châm “cán bộ đến với dân, thông tin đến từng hộ” được thực hiện nghiêm túc. Nhiều cán bộ xã thường xuyên xuống thôn bản, trực tiếp giải đáp thắc mắc, hướng dẫn hộ nghèo và cận nghèo tiếp cận thủ tục vay vốn, đăng ký bảo hiểm y tế, hoặc tham gia các lớp đào tạo nghề. Nhờ đó, người dân dần hình thành thói quen tiếp cận thông tin chính thống, thay đổi tư duy và mạnh dạn đổi mới cách làm ăn.
Cùng với đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, xã Định Hóa tập trung tháo gỡ các rào cản hạ tầng. Cụ thể, xã Định Hóa đã chủ động lồng ghép nhiều chương trình, dự án nhằm đầu tư giao thông nông thôn, đường liên xóm, hệ thống loa truyền thanh và hạ tầng công nghệ thông tin. Nhiều tuyến đường mới được đưa vào sử dụng, tạo thuận lợi cho giao thương, kết nối dịch vụ xã hội và mở rộng vùng phủ sóng viễn thông.
Đối với các vùng có tiềm năng kinh tế đồi rừng, xã mở rộng diện tích trồng keo, quế; thu hút doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư cơ sở chế biến ngay tại vùng nguyên liệu. Mô hình này giúp giảm chi phí vận chuyển, tăng giá trị sản phẩm và tạo việc làm tại chỗ. Người dân từ đó có thêm cơ hội tiếp cận kiến thức thị trường, kỹ năng quản lý và thông tin tiêu thụ nông sản.
Xã cũng đẩy mạnh phong trào tương trợ cộng đồng như “Nông dân giúp nhau thoát nghèo”, “Phụ nữ tiết kiệm xoay vòng”, “Thanh niên khởi nghiệp tại quê hương”. Các hoạt động tương trợ được kết hợp chặt chẽ với tuyên truyền giảm nghèo thông tin, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và chủ động tham gia phát triển kinh tế gia đình.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số lan tỏa sâu rộng, xã tổ chức nhiều lớp hướng dẫn kỹ năng số cho người dân. Các nội dung như tra cứu thông tin thị trường, học kỹ thuật nông nghiệp trên mạng, bán nông sản qua mạng xã hội, hay sử dụng dịch vụ công trực tuyến cấp xã được triển khai phù hợp với từng nhóm đối tượng. Nhờ đó, nhiều hộ đã biết cách tận dụng điện thoại thông minh để tìm đầu ra cho sản phẩm, kết nối với doanh nghiệp và học hỏi kỹ thuật mới.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, tư duy của người dân Định Hóa đã có những thay đổi rõ rệt. Từ chỗ thụ động trông chờ vào hỗ trợ, nhiều hộ đã tự tìm tòi thông tin, áp dụng kỹ thuật mới vào chăn nuôi, trồng trọt; chủ động tiếp cận vốn vay và mạnh dạn mở rộng sản xuất.
Những mô hình chăn nuôi quy mô vừa, mô hình trồng rừng kinh tế, mô hình chế biến nông sản nhỏ tại hộ gia đình xuất hiện ngày càng nhiều. Một số gia đình trẻ biết sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, kết nối thương lái và nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Những kết quả này khẳng định rằng, giảm nghèo thông tin không chỉ giúp người dân tiếp cận chính sách, mà còn tạo ra động lực tự thân, khai mở tư duy và thúc đẩy phát triển bền vững.
