Ưu tiên nguồn lực cho những địa bàn đặc thù
Đóng góp ý kiến về việc phân bổ ngân sách cho các địa bàn khó khăn, đặc thù, đại biểu Ma Thị Thúy (Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang) đề nghị dự thảo Luật quy định rõ hơn nguyên tắc ưu tiên nguồn lực đối với vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cùng các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Theo đại biểu, đây không chỉ là những địa bàn còn nhiều khó khăn về điều kiện phát triển mà còn giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Đại biểu Ma Thị Thúy dẫn thực tế, trong tổng số 248 xã có biên giới đất liền hiện nay, có tới 204 xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, chiếm 82,23%. Trong đó, 175 xã thuộc khu vực III, chiếm 71%.
Những con số này cho thấy đặc thù của các địa bàn biên giới, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, theo đại biểu, việc phân bổ nguồn lực từ ngân sách nhà nước cần tính đến đầy đủ đặc điểm và yêu cầu phát triển của những khu vực này.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị bổ sung cụm từ “biên giới” vào quy định về các địa bàn được ưu tiên khi xác định bổ sung cân đối ngân sách tại điểm a khoản 2 Điều 42 của dự thảo Luật.
Đồng thời, đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng ưu tiên các vùng căn cứ cách mạng, biên giới, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Theo hướng này, việc ưu tiên nguồn lực sẽ được thể hiện rõ hơn ngay trong quy định của Luật, qua đó phản ánh đúng hơn yêu cầu đối với những địa bàn vừa khó khăn về điều kiện kinh tế - xã hội, vừa có vị trí đặc thù.
Làm rõ thế nào là “tình trạng khẩn cấp”
Một nội dung khác được đại biểu Ma Thị Thúy lưu ý là quy định về sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính và số tăng thu so với dự toán.
Đại biểu đồng tình với việc cho phép sử dụng các nguồn lực này để xử lý những tình huống khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc và phục vụ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.
Tuy nhiên, theo đại biểu, cần làm rõ “tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc” được hiểu như thế nào. Nếu quy định chưa đủ cụ thể, phạm vi áp dụng có thể được hiểu khác nhau, từ đó dẫn tới cách vận dụng không thống nhất.
Đây là vấn đề cần được tính toán kỹ, bởi các nguồn lực dự phòng và quỹ dự trữ tài chính có vai trò quan trọng trong việc giúp Nhà nước chủ động xử lý những tình huống phát sinh. Mặt khác, việc sử dụng các nguồn lực này cũng cần đặt trong khuôn khổ rõ ràng để bảo đảm kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách.
Từ đó, đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị nếu chưa thể quy định đầy đủ ngay trong dự án Luật thì có thể giao Chính phủ quy định cụ thể về tiêu chí, phạm vi áp dụng.
Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ quá trình sử dụng các nguồn lực này.
Theo đại biểu, yêu cầu đặt ra là vừa phải bảo đảm tính chủ động khi xuất hiện tình huống cần xử lý, vừa giữ được kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.
Nói cách khác, nguồn lực dự phòng cần có đủ độ linh hoạt để đáp ứng những yêu cầu cấp thiết, nhưng việc sử dụng phải có căn cứ, tiêu chí và cơ chế giám sát rõ ràng.
Đưa chính sách dân tộc vào kế hoạch tài chính 5 năm
Cho ý kiến về kế hoạch tài chính 5 năm, đại biểu Ma Thị Thúy đánh giá cao việc dự thảo Luật đã xác định chính sách dân tộc là một trong những nội dung cần được ưu tiên bố trí ngân sách.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chỉ xác định ở mức nguyên tắc là chưa đủ. Điều quan trọng là phải tạo được cơ sở để việc ưu tiên này được thể hiện cụ thể trong quá trình lập kế hoạch tài chính trung hạn.
Theo đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trong quá trình lập kế hoạch tài chính 5 năm, bắt buộc phải ưu tiên bố trí ngân sách thực hiện công tác dân tộc, chính sách dân tộc và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Đề xuất này xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính ổn định và chủ động của nguồn lực dành cho những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Theo đại biểu, nếu chỉ dừng ở một nguyên tắc chung mà không gắn với kế hoạch tài chính 5 năm, việc bố trí nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có thể thiếu tính ổn định, gây khó khăn cho quá trình chủ động triển khai các chính sách trong thực tế.
Việc đưa các nội dung này vào kế hoạch tài chính trung hạn, vì vậy, sẽ giúp yêu cầu ưu tiên nguồn lực được tính toán ngay từ khâu lập kế hoạch, thay vì chỉ được xem xét trong từng năm ngân sách.
Từ việc ưu tiên nguồn lực cho địa bàn biên giới, vùng khó khăn đến quy định về sử dụng nguồn dự phòng và xây dựng kế hoạch tài chính 5 năm, các đề xuất của đại biểu Ma Thị Thúy đều hướng tới một yêu cầu chung: nguồn lực ngân sách cần được bố trí đúng nơi, đúng đối tượng và có căn cứ rõ ràng để sử dụng hiệu quả.
Đặc biệt, với những địa bàn vừa còn nhiều khó khăn, vừa có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh, việc thiết kế cơ chế phân bổ ngân sách phù hợp ngay trong Luật Ngân sách nhà nước sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng triển khai chính sách trong thực tiễn.
