Đề xuất nằm trong dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội về chính sách hỗ trợ học phí cho người học giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn.
Đây được xem là bước đi đáng chú ý của thành phố nhằm thúc đẩy phân luồng sau THPT, trong bối cảnh tỷ lệ học sinh chọn học nghề vẫn thấp hơn nhiều so với mục tiêu.
Theo dự thảo, chính sách áp dụng với ba nhóm: Học sinh tốt nghiệp THPT hoặc tương đương theo học trình độ trung cấp; học sinh tốt nghiệp THPT học cao đẳng; và người đã tốt nghiệp trung cấp học liên thông lên cao đẳng. Điều kiện là người học phải thường trú tại Hà Nội và trúng tuyển trong giai đoạn 2026-2030.
Mức hỗ trợ bằng 50% học phí theo trần do Chính phủ quy định đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên.
Thời gian hỗ trợ tối đa 2 năm với hệ trung cấp, 3 năm với hệ cao đẳng và 1 năm với chương trình liên thông từ trung cấp lên cao đẳng. Mỗi năm học, ngân sách hỗ trợ không quá 10 tháng và mỗi người chỉ được hưởng một lần theo chính sách này.
Tổng kinh phí dự kiến để triển khai trong 5 năm khoảng 3.000 tỷ đồng.
Tỷ lệ học nghề mới đạt 16%
Theo UBND TP Hà Nội, nguyên nhân chính của đề xuất trên là tỷ lệ học sinh sau THPT vào giáo dục nghề nghiệp còn thấp, dù những năm gần đây có xu hướng tăng.
Năm học 2025-2026, thành phố có hơn 118.000 học sinh tốt nghiệp THPT, nhưng chỉ 19.120 em tiếp tục học nghề, gồm 16.930 học cao đẳng và 2.190 học trung cấp.
Tỷ lệ này tương đương 16,12%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu Hà Nội đặt ra đến năm 2025 là 40-45% học sinh sau tốt nghiệp THPT tham gia giáo dục nghề nghiệp.
Để cải thiện, thành phố xây dựng lộ trình tăng dần tỷ lệ học sinh học nghề sau THPT: 22% vào năm học 2026-2027, 28% năm 2027-2028, 35% năm 2028-2029, 42% năm 2029-2030 và đạt 50% vào năm 2030-2031.
Giảm áp lực đại học, bổ sung nhân lực kỹ năng cao
Theo cơ quan soạn thảo, chính sách không chỉ hướng tới tăng tỷ lệ phân luồng mà còn phục vụ chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Thủ đô.
Việc thu hút học sinh tốt nghiệp THPT vào các trường nghề được kỳ vọng giúp bổ sung lực lượng lao động có tay nghề, đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường việc làm thay đổi nhanh và đòi hỏi kỹ năng thực hành ngày càng cao.
Bên cạnh đó, khi thêm lựa chọn hấp dẫn ngoài đại học, áp lực tuyển sinh vào các trường đại học cũng có thể giảm bớt.
So với bậc đại học, thời gian đào tạo nghề thường ngắn hơn, từ 2 đến 3 năm. Người học có thể sớm đi làm, giảm chi phí học tập và tích lũy kinh nghiệm thực tế. Sau tốt nghiệp, họ vẫn có cơ hội học liên thông lên trình độ cao hơn.
Nhiều năm qua, phân luồng sau THPT gặp khó không chỉ vì chi phí, mà còn do tâm lý chuộng bằng cấp. Không ít phụ huynh vẫn coi đại học là con đường gần như duy nhất sau khi tốt nghiệp phổ thông.
Vì vậy, hỗ trợ học phí được xem là giải pháp tài chính đồng thời là tín hiệu chính sách, cho thấy giáo dục nghề nghiệp đang được nhìn nhận như một hướng đi quan trọng, thực tế và giàu cơ hội.
Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những chính sách hỗ trợ học nghề quy mô lớn của Hà Nội với kỳ vọng tạo chuyển biến rõ rệt trong lựa chọn của học sinh sau THPT những năm tới.
