Đột phá trong đào tạo nghề – tạo nền tảng cho sinh kế bền vững
Thực hiện Dự án 4 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, Hà Tĩnh tập trung nguồn lực cho Tiểu dự án 1 về phát triển giáo dục nghề nghiệp tại vùng nghèo và vùng khó khăn. Gần 45 tỷ đồng đã được bố trí, trong đó hơn 40 tỷ từ ngân sách Trung ương, nhằm mở rộng cơ hội học nghề cho người dân có hoàn cảnh khó khăn. Đây được xem là “đòn bẩy” quan trọng giúp lao động yếu thế có điều kiện nâng cao tay nghề và tiếp cận việc làm ổn định.
Trong giai đoạn 2021–2024, toàn tỉnh đã tổ chức 41 lớp đào tạo nghề cho gần 1.100 lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Các lớp học được thiết kế linh hoạt, bám sát đặc thù từng địa phương, ưu tiên những ngành nghề có nhu cầu cao như trồng trọt, chăn nuôi, mộc dân dụng, may mặc, cơ khí, điện dân dụng… Nhờ đó, nhiều học viên sau đào tạo đã tìm được việc làm hoặc tự tạo sinh kế tại gia đình, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa.
Điểm đáng chú ý là Hà Tĩnh không đào tạo nghề theo phong trào, mà gắn chặt giữa “dạy nghề” và “tạo việc làm”. Tỉnh tăng cường phối hợp giữa ngành Nội vụ, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và chính quyền cơ sở để bảo đảm học viên sau đào tạo có thể ứng dụng ngay kỹ năng vào thực tế sản xuất hoặc tìm được việc làm tại các doanh nghiệp trong tỉnh. Nhờ đó, chất lượng đào tạo được nâng lên, tính hiệu quả và bền vững được thể hiện rõ.
Việc lựa chọn ngành nghề đào tạo cũng được thực hiện sát với nhu cầu lao động và định hướng kinh tế của tỉnh: vùng núi ưu tiên nghề chăn nuôi, trồng rừng; vùng đồng bằng tập trung cơ khí, điện dân dụng; khu vực ven đô phát triển may công nghiệp và dịch vụ. Cách tiếp cận này giúp mỗi đồng vốn đầu tư vào đào tạo nghề tạo ra giá trị lâu dài, góp phần giảm nghèo từ gốc.
Năm 2025, Hà Tĩnh dự kiến bố trí thêm 1,7 tỷ đồng cho công tác đào tạo nghề. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đối mặt không ít khó khăn: tỉnh không còn địa bàn thuộc diện hỗ trợ đặc thù, trong khi gần 70% hộ nghèo và 38% hộ cận nghèo thiếu khả năng lao động. Điều này khiến việc mở lớp đúng nhu cầu, đúng đối tượng trở nên phức tạp hơn. Dẫu vậy, tỉnh vẫn kiên trì duy trì và mở rộng các mô hình dạy nghề thiết thực, nhấn mạnh tính nhân văn và bền vững của chính sách giảm nghèo bằng tri thức.
Kết nối thị trường lao động – mở rộng cơ hội thoát nghèo
Song song với đào tạo nghề, Hà Tĩnh triển khai Tiểu dự án 3 về hỗ trợ việc làm bền vững. Đây được xác định là “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giải pháp hỗ trợ sinh kế, nhằm giúp người dân không chỉ có nghề mà còn có việc.
Từ năm 2021 đến 2024, tỉnh đã bố trí hơn 28,7 tỷ đồng cho hoạt động hỗ trợ việc làm, trong đó hơn 26 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương. Đặc biệt, dự án Sàn giao dịch việc làm tại thành phố Hà Tĩnh (cũ) với tổng vốn đầu tư hơn 31,8 tỷ đồng đang được triển khai, hứa hẹn trở thành đầu mối kết nối cung – cầu lao động hiện đại, đồng thời góp phần hoàn thiện thị trường lao động của tỉnh theo hướng minh bạch và linh hoạt.
Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh đã tổ chức 2 hội chợ việc làm và 20 phiên giao dịch việc làm lưu động, thu hút hơn 3.500 lao động tham gia. Kết quả, 2.097 người được tư vấn, giới thiệu việc làm trong tỉnh; 976 người được tư vấn đi lao động ở nước ngoài (Nhật Bản, Hàn Quốc…); 240 người được tư vấn học nghề để nâng cao kỹ năng.
Những con số này cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân. Nếu trước đây nhiều người còn trông chờ, thiếu chủ động, thì nay họ đã mạnh dạn học nghề, tìm việc, tham gia thị trường lao động. Đây là thay đổi mang tính căn cơ, tạo điều kiện để người lao động tự vươn lên thoát nghèo.
Tuy vậy, công tác hỗ trợ việc làm vẫn tồn tại hạn chế. Hoạt động đào tạo ngoại ngữ, bồi dưỡng kỹ năng trước khi đưa lao động ra nước ngoài còn chưa tương xứng với nhu cầu. Mức hỗ trợ còn thấp, thủ tục hành chính còn phức tạp khiến người lao động nghèo ngần ngại tiếp cận. Một bộ phận lao động còn e ngại rủi ro khi làm việc xa quê. Những khó khăn này đòi hỏi chính sách hỗ trợ cần linh hoạt hơn, phù hợp từng nhóm đối tượng.
Bước sang năm 2025, Hà Tĩnh tiếp tục xác định phát triển giáo dục nghề nghiệp và giải quyết việc làm là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác giảm nghèo bền vững. Tỉnh đặt mục tiêu 100% lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo có nhu cầu được tư vấn hướng nghiệp, cung cấp thông tin thị trường lao động và hỗ trợ tìm việc. Tỷ lệ lao động qua đào tạo phấn đấu đạt 50%, trong đó 30% có bằng cấp hoặc chứng chỉ.
Để đạt mục tiêu này, tỉnh yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, cập nhật dữ liệu lao động, tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp; đẩy mạnh hoạt động của sàn giao dịch việc làm; đa dạng hóa hình thức đào tạo – từ lớp ngắn hạn, trực tuyến đến tổ chức tại chỗ ở cơ sở. Đồng thời, tỉnh tiếp tục hỗ trợ người lao động nghèo tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất nhỏ, kinh doanh hộ gia đình.
Nhìn tổng thể, Hà Tĩnh đang dịch chuyển mạnh mẽ từ phương thức hỗ trợ đơn thuần sang tạo dựng nền tảng để người dân tự thoát nghèo. Đó không chỉ là dạy nghề, mà còn là trao cơ hội, trao niềm tin và mở ra hướng đi bền vững dựa trên tri thức và việc làm.
Giảm nghèo không chỉ dựa trên trợ cấp mà là quá trình xây dựng năng lực để mỗi người dân có thể tự chủ về kinh tế. Những kết quả bước đầu của Hà Tĩnh cho thấy hướng tiếp cận này là đúng đắn, nhân văn và phù hợp với mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau” trong hành trình phát triển.
