Không gian văn hóa Quan họ được tái hiện sống động tại vùng đất được coi là cái nôi của dân ca Quan họ Bắc Ninh, mang đến cho người xem một trải nghiệm đậm đà bản sắc Kinh Bắc. Khi màn đêm buông xuống, giữa không gian đình, đền cổ kính, tiếng hát Quan họ ngân vang, dìu dặt, tạo nên một bầu không khí vừa thiêng liêng, vừa gần gũi.
Tại khu vực đền Vua Bà, những làn điệu Quan họ mượt mà, sâu lắng được các liền anh, liền chị cất lên trong nghi thức hát thờ trang nghiêm. Đây là hình thức hát cổ mang tính nghi lễ, thể hiện lòng thành kính và tri ân đối với Đức Vua Bà – Thủy tổ dân ca Quan họ. Không cần sân khấu cầu kỳ, không ánh đèn rực rỡ, chỉ với giọng hát và sự hòa quyện cảm xúc, các liền anh, liền chị đã đưa người nghe bước vào một không gian văn hóa đậm chất truyền thống.
Hát canh Quan họ là hình thức cổ nhất của dân ca Quan họ Bắc Ninh. Các liền anh, liền chị hát đối đáp trực tiếp theo từng cặp nam – nữ, thường diễn ra vào ban đêm trong dịp lễ hội mùa xuân.
Điểm đặc trưng của hát canh là lối hát mộc, không nhạc đệm, đòi hỏi kỹ thuật “vang, rền, nền, nảy” cùng sự hòa quyện cảm xúc giữa người hát. Mỗi canh hát thường trải qua ba chặng gồm giọng lề lối, giọng vặt và giọng giã bạn, kéo dài suốt đêm cho đến khi kết thúc câu đối đáp.
Không gian hát canh về đêm thu hút đông đảo người dân và du khách tìm đến thưởng thức. Nhiều người kiên nhẫn ngồi lại hàng giờ, lặng lẽ lắng nghe từng câu hát đối đáp, cảm nhận trọn vẹn cái hay, cái tinh tế của Quan họ cổ.
Chị Nguyễn Thị Hiền (Hà Nội), chia sẻ: “Tôi đã từng nghe Quan họ qua sân khấu, nhưng khi được trực tiếp nghe hát canh trong không gian truyền thống, cảm giác rất khác. Mọi thứ gần gũi, sâu lắng hơn, từng câu hát như chạm vào cảm xúc người nghe. Đây thực sự là trải nghiệm rất đặc biệt.”
Bạn Nguyễn Đằng (Vĩnh Phúc) bày tỏ: “Mình rất thích tìm hiểu về văn hóa truyền thống, trong đó dân ca Quan họ là một trong những điều mình quan tâm. Trước đây mình thường chỉ nghe Quan họ trên sân khấu, nên khi có dịp về đây được nghe canh hát cổ. Khi nghe hát trực tiếp mới thấy từng làn điệu rất tinh tế, cách đối đáp cũng có quy tắc và lề lối riêng. Sau trải nghiệm này, mình càng muốn tìm hiểu sâu hơn về Quan họ và những giá trị văn hóa truyền thống.”
Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, hát canh Quan họ còn là không gian lưu giữ và trao truyền những chuẩn mực ứng xử, tình cảm và bản sắc văn hóa của người Quan họ qua nhiều thế hệ. Giữa nhịp sống hiện đại, những canh hát vẫn được gìn giữ nguyên vẹn, góp phần làm nên sức sống bền bỉ của di sản trong đời sống đương đại, đồng thời lan tỏa vẻ đẹp văn hóa Kinh Bắc tới đông đảo công chúng.
Một số hình ảnh tại canh hát Quan họ cổ:
