Văn bản của Cục Xuất bản và Thư viện nêu rõ, thời gian qua, hoạt động xuất bản, in và phát hành trên cả nước tiếp tục phát triển tích cực, đóng góp vào việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển văn hóa, nâng cao dân trí và đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân.
Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước và việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực này vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Qua công tác quản lý, kiểm tra và nắm bắt tình hình thực tiễn, Cục Xuất bản và Thư viện nhận thấy một số vấn đề cần tập trung chấn chỉnh.
Một số nhà xuất bản chưa duy trì đầy đủ các điều kiện thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật; việc tổ chức, kiểm soát quy trình biên tập, thẩm định, xuất bản còn thiếu chặt chẽ. Cá biệt có những vi phạm nghiêm trọng bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí phải xem xét trách nhiệm hình sự.
Tình trạng in lậu, in giả, in nối bản trái phép, vi phạm bản quyền, kinh doanh và phát hành xuất bản phẩm không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp vẫn diễn biến phức tạp.
Các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, có xu hướng dịch chuyển mạnh lên môi trường mạng, gây khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra, xử lý; xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền, doanh nghiệp kinh doanh chân chính, đồng thời làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với hoạt động xuất bản.
Cục Xuất bản và Thư viện đánh giá, từ nay đến đầu năm 2027, đặc biệt trong dịp cao điểm phục vụ Tết Nguyên đán Đinh Mùi, nhu cầu sản xuất, kinh doanh, lưu thông xuất bản phẩm, nhất là lịch, sách, tranh, ảnh và các ấn phẩm văn hóa khác sẽ tăng cao. Đây cũng là thời điểm tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh vi phạm, nhất là in lậu, in giả, vi phạm bản quyền, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc và xuất bản phẩm có nội dung vi phạm pháp luật.
Trước tình hình trên, việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương, siết chặt công tác quản lý nhà nước và nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật trong toàn ngành là yêu cầu cấp thiết.
Cục Xuất bản và Thư viện đề nghị các cơ quan liên quan nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước trên địa bàn, xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, không chỉ tập trung trong các đợt cao điểm.
Cụ thể, Cục đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra, tập trung vào các địa bàn, cơ sở và lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ vi phạm cao; tập trung kiểm tra các mặt hàng lịch, sách, tranh, ảnh và các ấn phẩm phục vụ Tết; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, thu hồi và xử lý nghiêm lịch, sách in lậu, in giả, không rõ nguồn gốc, xuất bản phẩm có nội dung vi phạm pháp luật. Không để các sản phẩm vi phạm lưu thông rộng rãi trên thị trường, nhất là trong thời gian cao điểm trước, trong và sau Tết.
Đối với các cơ quan chủ quản và nhà xuất bản, phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, giám sát và bảo đảm điều kiện hoạt động của nhà xuất bản trực thuộc. Nhà xuất bản phải thực sự giữ vai trò chủ động, chịu trách nhiệm đến cùng đối với xuất bản phẩm do mình thực hiện; không để đối tác liên kết can thiệp, chi phối hoặc thay thế trách nhiệm của nhà xuất bản trong các khâu biên tập, thẩm định, quyết định xuất bản và kiểm soát nội dung.
Đối với Hội Xuất bản Việt Nam, Hiệp hội In Việt Nam, cần phát huy vai trò của tổ chức hội, hiệp hội trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn hội viên nâng cao ý thức tuân thủ và trách nhiệm nghề nghiệp; coi việc xây dựng môi trường hoạt động xuất bản, in, phát hành lành mạnh, chuyên nghiệp, minh bạch là trách nhiệm chung của toàn ngành.
Đối với các cơ sở phát hành, nhập khẩu xuất bản phẩm, cần rà soát nguồn hàng, đại lý và các kênh phân phối; kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, hóa đơn, chứng từ của sách, lịch và các xuất bản phẩm kinh doanh, nhập khẩu. Trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và nền tảng trực tuyến, phải kiểm tra nội dung quảng cáo, giới thiệu, livestream, kịp thời gỡ bỏ đường link, bài đăng, gian hàng vi phạm.
Việc siết chặt quản lý nhằm xây dựng môi trường xuất bản chuyên nghiệp, minh bạch, lành mạnh; bảo vệ giá trị văn hóa, tư tưởng, tri thức và quyền lợi hợp pháp của các chủ thể sáng tạo, sản xuất, kinh doanh; phát huy vai trò của xuất bản, in, phát hành trong phát triển công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030.
