Theo thống kê, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 10 - 15 tỷ vỏ hộp sữa được thải ra môi trường. Tuy nhiên, chỉ dưới 10% trong số đó được thu gom và tái chế đúng cách. Trong bối cảnh rác thải nhựa và bao bì đa lớp ngày càng gia tăng, bài toán xử lý loại chất thải này đang trở thành thách thức lớn đối với mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
Xuất phát từ mong muốn giảm lãng phí tài nguyên và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường, một nhóm bạn trẻ đã xây dựng quy trình tái chế khép kín, từ khâu thu gom, phân loại đến sản xuất sản phẩm tái chế từ vỏ hộp sữa.
Anh Đỗ Thành Vinh - Quản lý dự án cho biết: “Vỏ hộp sữa là loại bao bì đa lớp, gồm 75% giấy, 21% nhựa và 4% nhôm. Sự kết hợp này mang lại khả năng bảo quản thức uống vượt trội, đồng thời cũng khiến chúng trở thành vật liệu cực kỳ bền vững trong tự nhiên, với thời gian phân hủy có thể lên tới 500 năm. Tỷ lệ thu gom và tái chế hiện tại còn rất thấp và chưa hiệu quả, dẫn đến việc phần lớn vỏ hộp sữa sẽ bị chôn lấp gây ô nhiễm đất, nước và không khí. Nếu được thu gom và xử lý đúng quy trình, loại bao bì này hoàn toàn có thể tái chế tạo ra nhiều vật liệu và sản phẩm có giá trị sử dụng cao”.
Với mục tiêu giúp học sinh hình thành thói quen phân loại và thu gom vỏ hộp sữa sau khi uống, dự án đã lựa chọn triển khai hoạt động tại các trường học, hướng tới đối tượng là trẻ em, những mầm non tương lai của đất nước.
“Các em được trang bị kiến thức và kỹ năng xử lý vỏ hộp sữa sau khi sử dụng như cho ống hút vào trong hộp, gập gọn, dán sticker lên miệng hộp và bỏ đúng nơi quy định, qua đó nâng cao nhận thức về phân loại, thu gom và tái chế rác thải. Sau 5 năm triển khai, dự án đã xây dựng được mạng lưới hơn 2.000 trường học tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh trên cả nước. Bên cạnh đó là hơn 150 điểm thu gom cộng đồng như siêu thị, văn phòng, chung cư, nhà máy và khu công nghiệp, góp phần thu gom và tái chế gần 1.000 tấn vỏ hộp sữa theo đúng quy định”, anh Vinh chia sẻ.
Cũng theo anh Vinh, việc thu gom được tổ chức tại các điểm thuận tiện, dễ tiếp cận đối với người dân, với tần suất 2 lần mỗi tháng, tạo điều kiện để mọi người chủ động phân loại và thu gom rác thải.
Sau khi thu gom, vỏ hộp sữa sẽ được sơ loại, ép thành kiện từ 50 - 60kg, vận chuyển bằng container về nhà máy giấy chuyên biệt để tiến hành quy trình tách chiết. Tại đây, vỏ hộp sữa được đưa vào các bể nghiền thủy lực lớn. Lực nước mạnh và quá trình khuấy trộn liên tục sẽ tách các lớp vật liệu ra khỏi nhau. Kết quả là vỏ hộp sữa được phân tách thành hai thành phần chính bột giấy chiếm khoảng 75% và hỗn hợp nhômn hựa chiếm khoảng 25%.
Bột giấy sau khi tách sẽ được nhà máy giấy xử lý thêm để loại bỏ tạp chất và biến thành nguyên liệu sản xuất giấy. Từ đó, tạo ra các sản phẩm từ giấy như giấy viết, bao bì giấy và nhiều mặt hàng khác. Đây là một bước quan trọng, giúp tối đa hóa việc sử dụng phần giấy trong vỏ hộp, giảm thiểu lượng chất thải và tăng cường giá trị kinh tế của quy trình tái chế.
Phần hỗn hợp nhựa và nhôm còn lại (gọi là PolyAlu) là thành phần đặc biệt và đòi hỏi công nghệ xử lý riêng. Quy trình này bao gồm việc làm sạch, cắt nhỏ, nung chảy và ép đùn hỗn hợp nhôm, nhựa dưới nhiệt độ và áp suất cao, sau đó làm nguội và tạo thành dạng hạt đồng nhất hay gọi là hạt nhựa tái chế Lagom PolyAlu. Hạt nhựa này sau đó đưa vào dây chuyền sản xuất các sản phẩm hữu ích như mắc áo, chậu cây, đồ trang trí nội thất, giúp tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.
“Chúng tôi đã thử nghiệm ngâm nước trong 6 tháng mà vật liệu tái chế từ vỏ hộp sữa không bị hư hỏng. Một cái mắc áo làm từ vỏ sữa có thể treo trọng lượng 7 - 8 kg không gãy. Nếu dùng làm bàn ghế, thùng rác hay đồ vật ngoài trời đều có thể chống chịu tốt với môi trường nắng mưa khắc nghiệt”, anh Vinh cho biết thêm.
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh, Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách Tài Nguyên và Môi trường cho rằng: “Khi được tổ chức bài bản, tái chế sẽ giúp hạn chế lượng lớn chất thải xả ra môi trường, đồng thời biến rác thải thành đầu vào cho các sản phẩm khác. Nếu mô hình này được nhân rộng, không chỉ góp phần giảm áp lực rác thải mà còn bảo vệ môi trường sống, lan tỏa lối sống xanh và thúc đẩy phát triển bền vững trong cộng đồng”.
